Οι μαύροι και οι λευκοί σπόροι σουσαμιού προέρχονται από το φυτό «Sesamum indicum», το οποίο κατάγεται από την Αφρική και σήμερα καλλιεργείται ευρέως σε χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και το Σουδάν. Η βασική διαφορά τους βρίσκεται στον φλοιό: οι μαύροι σπόροι διατηρούν το εξωτερικό περίβλημά τους, ενώ οι λευκοί προκύπτουν μετά την αφαίρεσή του. Το όνομα «σουσάμι» ή και «σησάμι», σύμφωνα µε ορισμένους ερευνητές, προέρχεται πιθανώς από το σημιτικό όνομα «σέµσεν» ή «σίµσιν».

Ένα τρόφιμο με ιστορία χιλιάδων ετών

Το μαύρο σουσάμι χρησιμοποιείται εδώ και περισσότερα από 5.000 χρόνια τόσο στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική όσο και στις κουζίνες της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής. Ως μία από τις αρχαιότερες ελαιούχες καλλιέργειες, κατέχει σημαντική θέση στην κινεζική γαστρονομία.

Συνδέεται διαχρονικά με τη θρέψη, τη ζωτικότητα και τη μακροζωία, αποτελώντας σημαντικό στοιχείο της παραδοσιακής διατροφικής θεραπείας και των ασιατικών εορτασμών της Σεληνιακής Πρωτοχρονιάς.

Μαύρο ή λευκό σουσάμι;

Παρότι το λευκό σουσάμι είναι περισσότερο διαδεδομένο, το μαύρο παρουσιάζει ορισμένα χαρακτηριστικά που το κάνουν να ξεχωρίζει. Οι μαύροι σπόροι διαθέτουν βαθύτερη, πιο γεμάτη γεύση με διακριτικές πικρές νότες, ενώ οι λευκοί έχουν πιο ήπιο και ουδέτερο γευστικό προφίλ. Επίσης, η διατήρηση του εξωτερικού φλοιού αυξάνει την περιεκτικότητα του μαύρου σουσαμιού σε φυτικές ίνες, μέταλλα και φυτοχημικές ενώσεις. Κατά την αποφλοίωση των λευκών σπόρων, μέρος αυτών των πολύτιμων συστατικών χάνεται.

Οφέλη για την υγεία

Το σουσάμι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως superfood, αφού συνδέεται με μια σειρά από ευεργετικές επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι πιο σημαντικές από αυτές:  

  • Υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας: Το εξωτερικό περίβλημα των μαύρων σπόρων είναι πλούσιο σε λιγνάνες, φυτοστερόλες και φαινολικές ενώσεις με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Οι ενώσεις αυτές φαίνεται ότι συμβάλλουν στη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων της LDL («κακής») χοληστερόλης, ενώ τα ακόρεστα λιπαρά οξέα, κυρίως τα ωμέγα-6, υποστηρίζουν τη φυσιολογική λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος.
  • Ισχυρή αντιοξειδωτική δράση: Μελέτες έχουν δείξει ότι το μαύρο σουσάμι παρουσιάζει υψηλότερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικές ουσίες σε σχέση με το λευκό. Λιγνάνες, όπως η σησαμίνη και η σεσαμολίνη, καθώς και οι χρωστικές του σκούρου φλοιού, συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.
  • Συμβολή στην υγεία των οστών: Το μαύρο σουσάμι αποτελεί καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου και φωσφόρου, μετάλλων που είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της φυσιολογικής οστικής πυκνότητας και αντοχής.
  • Ενίσχυση της λειτουργίας του εντέρου: Η αυξημένη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες ευνοεί την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, συμβάλλει στην ανάπτυξη του ευεργετικού μικροβιώματος και ενισχύει το αίσθημα κορεσμού.

Χρήση στις κουζίνες του κόσμου

Ταχίνι: Τι σου προσφέρει και γιατί να το επιλέξεις όταν νηστεύεις Ταχίνι: Ο σύμμαχός σου στη νηστεία για ενέργεια και συνολική υγεία

Το σουσάμι αποτελεί βασικό συστατικό σε πολλές παραδοσιακές κουζίνες. Η πάστα μαύρου σουσαμιού χρησιμοποιείται σε συνταγές της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής, ενώ οι σπόροι αξιοποιούνται σε ινδικά κάρι, τσάτνεϊ και σε πολλές ασιατικές ή μικρασιατικές παρασκευές.

Στην Ιαπωνία χρησιμοποιούνται σε σάλτσες τύπου goma, ενώ στην Κίνα αποτελούν βασικό συστατικό σε επιδόρπια, όπως η σούπα μαύρου σουσαμιού, οι γεμίσεις για τα παραδοσιακά tangyuan και διάφορα αρτοσκευάσματα. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται σε πάστες, αρωματικά έλαια και ως γαρνιτούρα σε πιάτα με κρέας, λαχανικά και ρύζι.

Στην Ελλάδα και ευρύτερα στη Μεσόγειο, το σουσάμι κατέχει σημαντική θέση κυρίως στην αρτοποιία και τη ζαχαροπλαστική, ως επικάλυψη και εμπλουτισμό της γεύσης, αλλά χρησιμοποιείται και σε ορισμένα αλμυρά πιάτα, για να τους προσδώσει τις χαρακτηριστικές του νότες.

Τρόποι κατανάλωσης

Το σουσάμι μπορεί να ενσωματωθεί εύκολα στην καθημερινή διατροφή με πολλούς τρόπους:

  • Ως πάστα ή ταχίνι πάνω σε φρούτα, βρώμη ή σε σάλτσες για σαλάτες.
  • Σε ζεστά ροφήματα, όπως latte με μαύρο σουσάμι.
  • Ως τραγανή επικάλυψη σε σαλάτες, σούσι, μπολ δημητριακών και ψητά λαχανικά.
  • Σε ψωμί, κουλούρια και άλλα αρτοσκευάσματα για εντονότερη γεύση και ιδιαίτερη εμφάνιση.
  • Σε smoothies για πιο κρεμώδη υφή και επιπλέον θρεπτικά συστατικά.
  • Σε επιδόρπια, όπως παγωτό, και σε γλυκές κρέμες, όπου προσφέρει χαρακτηριστικό άρωμα και πλούσια γεύση.

Διάβασε ακόμη: 

Δες εδώ και μερικές συνταγές με σουσάμι
Gastropedia