Πολλές έρευνες υποδεικνύουν ότι συνήθειες του τρόπου ζωής μπορεί να συμβάλουν στη βελτίωση των πιθανοτήτων να διατηρήσει κάποιος τη διανοητική του ευκρίνεια καθώς γερνάει. Σε πρόσφατη μελέτη, καταδείχθηκε μάλιστα ότι τα άτομα με αυξημένο κίνδυνο άνοιας είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο, αν ακολουθούσαν ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο, ιδίως ένα πλούσιο σε αντιφλεγμονώδεις τροφές.
Τα ευρήματα της νέας έρευνας
Σε μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, ερευνητές του Karolinska Institutet στη Σουηδία παρακολούθησαν σχεδόν 1.900 ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω για 15 χρόνια, εκ των οποίων οι 240 ανέπτυξαν άνοια κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Στους συμμετέχοντες έγιναν εξετάσεις αίματος για πρωτεΐνες που υποδηλώνουν εγκεφαλικές αλλαγές σχετικές με την άνοια και τη νόσο του Αλτσχάιμερ (γνωστές ως «βιοδείκτες») και επίσης, οι ίδιοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες σε διάφορες περιπτώσεις. Στη συνέχεια, οι ερευνητές βαθμολόγησαν την ποιότητα της διατροφής τους με βάση τρεις δείκτες:
- Εναλλακτική Μεσογειακή Διατροφή (AMED), η οποία μετρά πόσο στενά μια διατροφή ευθυγραμμίζεται με τους πυλώνες της μεσογειακής διατροφής, όπως η κατανάλωση άφθονων φυτικών τροφών, ψαριών καθώς και ο περιορισμός του κόκκινου κρέατος.
- Δείκτης Εναλλακτικής Υγιεινής Διατροφής (AHEI), ο οποίος αξιολογεί μια διατροφή με βάση τη συμπερίληψη τροφίμων που μειώνουν τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών και τον αποκλεισμό τροφίμων που τον αυξάνουν.
- Αντίστροφος Εμπειρικός Δείκτης Διατροφικής Φλεγμονής (rEDII), ο οποίος αποτυπώνει το φλεγμονώδες δυναμικό μιας διατροφής, απονέμοντας σταθμισμένες βαθμολογίες σε συγκεκριμένα τρόφιμα και ποτά με βάση τη σχέση τους με τους δείκτες φλεγμονής στο αίμα.
Μελετώντας συγκεκριμένα είδη υγιεινών διατροφικών προτύπων, οι ερευνητές μπόρεσαν να προσδιορίσουν αν ορισμένα από αυτά ενδέχεται να είναι πιο σημαντικά για άτομα με διαφορετικά επίπεδα κινδύνου.
Προέκυψε λοιπόν, μια διάκριση: «Το διατροφικό πρότυπο με χαμηλότερο φλεγμονώδες δυναμικό έδειξε τις πιο συνεπείς συσχετίσεις (με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας) μεταξύ ατόμων με αυξημένα επίπεδα βιοδεικτών», όπως δήλωσε η Anja Mrhar, πρώτη συγγραφέας της μελέτης και επισκέπτρια ερευνήτρια στο Karolinska Institutet.
Πιο συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με υψηλά επίπεδα p-tau217 - μιας πρωτεΐνης στο αίμα που αποτελεί ένδειξη της παθολογίας του Αλτσχάιμερ - που ακολουθούσαν μια δίαιτα χαμηλής φλεγμονής, παρουσίαζαν 29% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους είχαν διαφορετικά διατροφικά πρότυπα. Επίσης, οι ερευνητές διαπίστωσαν σχεδόν τα ίδια αποτελέσματα για άτομα με βιοδείκτες που σχετίζονται με γενικότερη νευροεκφυλισμό: υψηλά επίπεδα γλοιακής ινώδους όξινης πρωτεΐνης (GFAP), η οποία αποτελεί δείκτη νευροφλεγμονής, και υψηλά επίπεδα ελαφριάς αλυσίδας νευροφιλαμέντου (NfL), ενός δείκτη βλάβης των νευρικών κυττάρων.
«Το υπέροχο σε αυτό είναι, όπως λέμε, ότι ακόμη και για άτομα που ενδέχεται να παρουσιάζουν απώλεια νευρώνων, η άνοια δεν είναι μοιραία», επισήμανε η Allison B. Reiss, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιατρικής στη Σχολή Ιατρικής Grossman Long Island του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για τη σύνδεση μεταξύ διατροφής και άνοιας;
Η παραπάνω μελέτη έχει κάποιους περιορισμούς. Δεν αποδεικνύει ότι η διατροφή μπορεί να προκαλέσει ή να προλάβει την άνοια· οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες, αλλά δεν εξέτασαν τα αποτελέσματα μιας διατροφικής παρέμβασης.
Επίσης, βασίστηκε στις δηλώσεις των ίδιων των ατόμων σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, κάτι που αφήνει περιθώρια για λάθη, ενώ δεν παρουσίαζε φυλετική ή εθνοτική ποικιλομορφία, όπως ανέφερε η Reiss, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει τη γενικευσιμότητά της.
Η διατροφή με χαμηλότερη φλεγμονώδη δράση μειώνει τον κίνδυνο
Υπάρχει ένας σημαντικός όγκος ερευνών που δείχνει ότι οι υγιεινές διατροφές, όπως η μεσογειακή με έμφαση στα φυτικά τρόφιμα, συνδέονται με καλύτερη γνωστική λειτουργία και χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Συγκεκριμένες δίαιτες, όπως η DASH και η MIND (η οποία συνδυάζει τη DASH με τη μεσογειακή διατροφή), έχουν επίσης συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής απώλειας και ανάπτυξης της νόσου του Αλτσχάιμερ, αντίστοιχα.
Άλλες έρευνες προχωρούν ένα βήμα παραπέρα, υποδηλώνοντας ότι τα οφέλη της διατροφής ενδέχεται να εξακολουθούν να ισχύουν ακόμη και για τα άτομα που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο άνοιας. Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι φέρουν τη γενετική παραλλαγή APOE4 (ένας παράγοντας κινδύνου για τη νόσο του Αλτσχάιμερ με τον οποίο γεννιέσαι) ενδέχεται να ωφεληθούν περισσότερο από την τήρηση της μεσογειακής διατροφής. Η μελέτη του JAMA δεν διερεύνησε τους λόγους για τους οποίους μια διατροφή που προκαλεί λιγότερη φλεγμονή, συγκεκριμένα, μπορεί να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο άνοιας, αλλά άλλες έρευνες υποδεικνύουν όλο και περισσότερο τη φλεγμονή ως καθοριστικό παράγοντα για την πάθηση.
Η φλεγμονή σε ολόκληρο το σώμα συχνά αυξάνεται με την ηλικία και καθώς συσσωρεύονται προβλήματα υγείας, όπως η υψηλή χοληστερόλη και ο διαβήτης τύπου 2, δήλωσε ο Cyrus A. Raji, αναπληρωτής καθηγητής ακτινολογίας και νευρολογίας στο WashU Medicine, ο οποίος δεν συμμετείχε στη νέα μελέτη. «Η φλεγμονή μπορεί τότε να κάνει τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο σε βλάβες που προκαλούνται από λανθασμένα διπλωμένες πρωτεΐνες, όπως η αμυλοειδής και η ταυ.»
Μια διατροφή που μειώνει τη φλεγμονή θα μπορούσε να υποστηρίξει τον εγκέφαλο, και ίσως, ειδικά όταν οι πρώιμες αλλαγές που οδηγούν στην άνοια έχουν ήδη αρχίσει. Οι αντιφλεγμονώδεις τροφές υποστηρίζουν και άλλα μέρη του σώματος, όπως την καρδιά και το συκώτι, τα οποία υποστηρίζουν και τον εγκέφαλο, εφόσον όλα τα όργανα είναι αλληλένδετα και αλληλοεξαρτώμενα. Στην πράξη, μια διατροφή με χαμηλό φλεγμονώδες δείκτη μοιάζει με τη μεσογειακή διατροφή ή με μια υγιεινή διατροφή βασισμένη σε διατροφικές οδηγίες. Και οι δύο συνδέθηκαν με μειωμένο κίνδυνο άνοιας στη μελέτη, ιδιαίτερα σε όσους είχαν χαμηλότερα επίπεδα βιοδεικτών, όπως διασαφήνισε ο Mrhar. Επιπλέον, όλες αυτές οι διατροφικές συνήθειες ενδέχεται ακόμα να ωφελούν τον εγκέφαλο σε άτομα όλων των επιπέδων κινδύνου για λόγους πέραν της φλεγμονής, όπως για παράδειγμα αυξάνοντας την ευαισθησία στην ινσουλίνη ή βελτιώνοντας την αγγειακή υγεία.
Διατροφικές αλλαγές για μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου
Το συμπέρασμα είναι ότι και τα τρία διατροφικά πρότυπα της μελέτης συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε όλες τις ομάδες, και το καθένα αντανακλά έναν ευρύ τρόπο διατροφής που μπορείς να προσαρμόσεις στον τρόπο ζωής σου. Οι ειδικοί προτείνουν να εστιάζεις σε γενικά υγιεινά διατροφικά πρότυπα:
- Να τρως περισσότερα φρούτα και λαχανικά, με όποιον τρόπο είναι πιο εύκολος ή πιο νόστιμος. Η Reiss επισήμανε ότι τόσο τα φρέσκα όσο και τα κατεψυγμένα είναι εξαιρετικές επιλογές, και είναι πάντα καλύτερο να τα τρως σε οποιαδήποτε μορφή παρά να μην τα τρως καθόλου. Ή αλλιώς να εφαρμόζεις ένα «κόλπο της μαμάς» και να τα κρύβεις μέσα σε άλλα τρόφιμα που σου αρέσουν (π.χ. κολοκυθάκια σε κέικ, καρότα σε σάλτσα ντομάτας).
- Να περιορίσεις τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. Τα συσκευασμένα τρόφιμα που έχουν υποστεί μακρά επεξεργασία, όπως τα ραφιναρισμένα δημητριακά και τα ζαχαρούχα ποτά, τείνουν να είναι προφλεγμονώδη, είπε ο Raji, και γενικά προσφέρουν λιγότερα θρεπτικά συστατικά, όντας λιγότερο χορταστικά από τα μη επεξεργασμένα. Ωστόσο, συγκαταλέγονται επίσης στα φθηνότερα και πιο βολικά τρόφιμα. Το κόλπο είναι εν τέλει να προσπαθείς να βρεις την καλύτερη «μέση λύση» για εσένα.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμα:
