με μια ματιά toggle
- Ο ΠΟΥ, μέσω του IARC, συνδέει ορισμένες διατροφικές επιλογές με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, με τα επεξεργασμένα κρέατα και το αλκοόλ να έχουν ισχυρή τεκμηρίωση, ενώ το κόκκινο κρέας ταξινομείται ως πιθανώς καρκινογόνο.
- Ο τρόπος μαγειρέματος και η συχνή κατανάλωση τροφίμων με πολύ αλάτι, ζάχαρη και λιπαρά μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον κίνδυνο, είτε μέσω της δημιουργίας ορισμένων ενώσεων κατά το έντονο ψήσιμο είτε μέσω της αύξησης του σωματικού βάρους και της παχυσαρκίας.
- Το μήνυμα δεν είναι ότι πρέπει να αποκλείσεις συγκεκριμένα τρόφιμα, αλλά ότι ο κίνδυνος εξαρτάται από την ποσότητα, τη συχνότητα και το συνολικό διατροφικό πρότυπο, μαζί με άλλους παράγοντες όπως το κάπνισμα, η φυσική δραστηριότητα και η κληρονομικότητα.
Ακούμε συχνά για «καρκινογόνα τρόφιμα» ή τροφές που «θρέφουν τον καρκίνο». Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), δεν κατατάσσει τα τρόφιμα σε μια απλή λίστα από το «πιο» στο «λιγότερο» καρκινογόνο. Υπάρχουν όμως τροφές που συνδέονται όντως με τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Επεξεργασμένα κρέατα
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν το μπέικον, το ζαμπόν, τα λουκάνικα, το σαλάμι, το προσούτο, ο παστουρμάς και γενικότερα κρέατα που έχουν υποστεί αλάτισμα, κάπνισμα, ωρίμαση ή άλλες διαδικασίες συντήρησης.
Η αλήθεια είναι ότι ο Οργανισμός Έρευνας του ΠΟΥ τα έχει κατατάξει στην ομάδα νούμερο 1 με καρκινογόνα τρόφιμα για τον άνθρωπο, με επαρκή στοιχεία ότι η κατανάλωσή τους προκαλεί καρκίνο του παχέος εντέρου.
Για να σε προλάβουμε όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι ένα λουκάνικο είναι εξίσου επικίνδυνο με το κάπνισμα, για παράδειγμα. Οπότε στην πράξη, ισχύει το όσο λιγότερο, τόσο το καλύτερο.
Κόκκινο κρέας
Μοσχάρι, χοιρινό, αρνί και άλλα μη επεξεργασμένα κρέατα θηλαστικών έχουν ταξινομηθεί ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο» και κατατάσσονται στην ομάδα 2A. Η ισχυρότερη ένδειξη αφορά τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Και σε αυτή την περίπτωση πάντως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσεις εντελώς το κρέας από τη διατροφή σου. Οι σύγχρονες συστάσεις είναι να καταναλώνεται με μέτρο και να προτιμώνται συχνότερα άλλες πηγές πρωτεΐνης.
Αλκοόλ
Μπίρα, κρασί και γενικά όλα τα αλκοολούχα ποτά περιέχουν αιθανόλη και μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Η κατανάλωση αλκοόλ έχει ισχυρή τεκμηρίωση για καρκίνους του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα, του οισοφάγου, του ήπατος, του μαστού και του παχέος εντέρου.
Καμένα ή έντονα ψημένα κρέατα
Το πρόβλημα εδώ δεν είναι απλώς «το κρέας», αλλά και ο τρόπος μαγειρέματος. Πόσες φορές έχει τύχει να φας κρέας που έχει καψαλιστεί λίγο παραπάνω από το συνηθισμένο.
Σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα στο ψήσιμο στο μπάρμπεκιου και στο τηγάνισμα, μπορούν να σχηματιστούν ουσίες όπως ετεροκυκλικές αμίνες και πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες.
Το κάπνισμα και ορισμένες μέθοδοι επεξεργασίας μπορούν επίσης να δημιουργήσουν καρκινογόνες ενώσεις.
Τρόφιμα με αφλατοξίνες
Οι αφλατοξίνες είναι τοξίνες που παράγονται από ορισμένους μύκητες και μπορούν να μολύνουν τρόφιμα, ιδιαίτερα όταν αποθηκεύονται σε θερμές και υγρές συνθήκες. Έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο και συνδέονται ιδιαίτερα με τον καρκίνο του ήπατος.
Το σημαντικό εδώ είναι ότι δεν χρειάζεται να φοβάσαι τα σωστά αποθηκευμένα τρόφιμα. Το ζήτημα αφορά κυρίως την επιμόλυνση από μύκητες και τις κακές συνθήκες αποθήκευσης.
Ζαχαρούχα προϊόντα
Η υπερβολική πρόσληψη ζάχαρης μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και αύξηση του σωματικού βάρους και η παχυσαρκία αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για αρκετές μορφές καρκίνου. Επομένως, γλυκά και ζαχαρούχα αναψυκτικά, υπάγονται σε αυτή την κατηγορία.
Υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα με πολλά λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη
Εδώ χρειάζεται προσοχή στη διατύπωση. Δεν υπάρχει απόφαση του ΠΟΥ ότι «όλα τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα είναι καρκινογόνα». Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι μια διατροφή πλούσια σε fast food και άλλα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση του βάρους και στην παχυσαρκία.
Τηγανητά
Πατάτες τηγανητές, τηγανητά σνακ, έτοιμα γεύματα και άλλα παρόμοια μπορούν να συμβάλλουν σε υπερβολική πρόσληψη θερμίδων και κορεσμένα λιπαρά.
Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού και ορισμένων πολύ αλατισμένων - διατηρημένων τροφίμων έχει συσχετιστεί ιδιαίτερα με τον καρκίνο του στομάχου. Εδώ επίσης, έχει σημασία το συνολικό διατροφικό πρότυπο και όχι ένα μεμονωμένο γεύμα.
Το «λίγο αλάτι» δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγεις όλα τα τρόφιμα που περιέχουν νάτριο. Σημασία έχει η συνολική, συστηματική πρόσληψη.
Υπερβολική ποσότητα λευκών υδατανθράκων
Αρτοσκευάσματα (κυρίως συσκευασμένα), λευκό ψωμί και άλλα προϊόντα από λευκούς, επεξεργασμένους υδατάνθρακες θα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο. Γενικώς, για πιο υγιεινή επιλογή προτίμησε υδατάνθρακες ολικής άλεσης, που σου δίνουν και πολύ περισσότερες φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά.
Και μην ξεχνάς ότι ο κίνδυνος εξαρτάται από την ποσότητα, τη συχνότητα, τη διάρκεια έκθεσης, τον τρόπο μαγειρέματος, το συνολικό διατροφικό πρότυπο, το σωματικό βάρος, αλλά και τη φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, το αλκοόλ, ακόμη και την κληρονομικότητα και πολλούς άλλους παράγοντες.
Επομένως, το μήνυμα του ΠΟΥ δεν είναι «κόψε αυτές τις τροφές», αλλά απλώς να τις καταναλώνεις με μέτρο.
Διάβασε ακόμα:
