Ένα από τα πιο γνωστά και περισσότερο μελετημένα προσαρμογόνα βότανα παγκοσμίως είναι η ροδιόλα (Rhodiola rosea). Γνωστή και ως «χρυσή ρίζα» ή «ρίζα του τριαντάφυλλου», έχει συνδεθεί εδώ και αιώνες με την ενίσχυση της αντοχής, της ζωτικότητας και της προσαρμογής του οργανισμού στις απαιτητικές συνθήκες της καθημερινότητας.
Από την αρχαιότητα, μέχρι σήμερα εξακολουθεί να προσελκύει το ενδιαφέρον τόσο των βοτανολόγων όσο και της επιστημονικής κοινότητας, χάρη στις μοναδικές ιδιότητές της ενώ έχει χαρακτηριστεί και ως σύμβολο ανθεκτικότητας και προσαρμογής, λόγω της επιβίωσής της σε ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες. Η ροδιόλα αναπτύσσεται σε μεγάλα υψόμετρα, σε βραχώδη εδάφη και σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, όπως η Αρκτική, τα όρη της Κεντρικής Ασίας και οι ορεινές περιοχές της Ευρώπης, και για να φτάσει σε πλήρη φυσική ωρίμανση απαιτούνται 20 έως 30 χρόνια, γεγονός που την καθιστά πολύτιμη.
Η ονομασία και η ιστορία της
Η ονομασία της προέρχεται από την ελληνική λέξη «ρόδο», που σημαίνει τριαντάφυλλο, καθώς η φρέσκια ρίζα του φυτού αναδύει ένα χαρακτηριστικό άρωμα που θυμίζει τριαντάφυλλο, όταν κοπεί. Το όνομα συμπληρώνεται από τη λατινική υποκοριστική κατάληξη «-iola», σχηματίζοντας την επιστημονική ονομασία «Rhodiola».
Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά σε αυτή προέρχεται από τον Έλληνα ιατρό και βοτανολόγο Διοσκουρίδη, τον «πατέρα της Φαρμακογνωσίας». Στο σπουδαίο έργο του «Περὶ ὕλης ἰατρικῆς», που γράφτηκε γύρω στο 77 μ.Χ. και αποτέλεσε για περισσότερα από 1.500 χρόνια τη σημαντικότερη πηγή γνώσης για τα φαρμακευτικά φυτά, περιγράφονται ειδικότερα οι θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού.
Όμως, η χρήση της ροδιόλας δεν περιορίστηκε στην αρχαία Ελλάδα. Ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι χρησιμοποιούνταν ευρέως στη Σκανδιναβία, στη Ρωσία και στην Κίνα. Οι Βίκινγκς λέγεται ότι την κατανάλωναν, για να αυξήσουν τη δύναμη και την αντοχή τους, ενώ στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική θεωρούνταν πολύτιμο βότανο για την ενίσχυση της ζωτικότητας. Στη σιβηρική λαογραφία, θεωρούνταν επίσης σύμβολο μακροζωίας και ανθεκτικότητας.
Οι σοβιετικές έρευνες
Πολύ πριν αποκαλυφθεί η χρήση αναβολικών ουσιών στον αθλητισμό, η πρώην Σοβιετική Ένωση επένδυσε σημαντικούς πόρους στην αναζήτηση φυσικών φυτών που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την απόδοση των αθλητών, των αστροναυτών και των στρατιωτών της. Οι σοβιετικοί επιστήμονες αναζητούσαν φυτά που ονόμασαν συγκεκριμένα «προσαρμογόνα», δηλαδή με βοηθητικές ουσίες για τον οργανισμό ως προς την καλύτερη προσαρμογή του στο σωματικό και ψυχικό στρες, χωρίς σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Σύμφωνα με την Πατρίτσια Γκέρμπαγκ, επίκουρη καθηγήτρια ψυχιατρικής στο New York Medical College και συν-συγγραφέα του βιβλίου «The Rhodiola Revolution», η σοβιετική κυβέρνηση διατήρησε τις συγκεκριμένες έρευνες υπό απόλυτη μυστικότητα. Οι επιστήμονες που συμμετείχαν δεν είχαν τη δυνατότητα να δημοσιεύσουν τα αποτελέσματά τους ή να μιλήσουν δημόσια για τα ευρήματά τους εκτός της Σοβιετικής Ένωσης.
Πολλές από τις δοκιμές πραγματοποιήθηκαν τη δεκαετία του 1970 σε μια απομονωμένη ερευνητική εγκατάσταση στη Σιβηρία υπό την εποπτεία του Υπουργείου Άμυνας. Οι ερευνητές δοκίμασαν αρχικά συνδυασμούς σιβηρικού τζίνσενγκ, σχιζάνδρας και ροδιόλας, αναζητώντας φυτά που θα βοηθούσαν τους στρατιώτες να αντέχουν το ψύχος, το μεγάλο υψόμετρο και τη στέρηση ύπνου (κατά την διάρκεια των επιθέσεων τους).
Ανάμεσα σε αυτά ξεχώρισε η ροδιόλα, αφού σύμφωνα με τις αναφορές εκείνης της περιόδου, βοήθησε τους στρατιώτες να παραμένουν σε εγρήγορση κατά τη διάρκεια δοκιμών στέρησης ύπνου, βελτίωσε την ψυχολογική κατάσταση των αστροναυτών σε παρατεταμένες διαστημικές αποστολές και συνέβαλε στην αύξηση της αντοχής και των επιδόσεων των αθλητών.
Τα οφέλη της
Η ροδιόλα περιέχει περισσότερες από 140 βιοδραστικές ενώσεις, με σημαντικότερες τις ροζαβίνες και τη σαλιδροσίδη. Οι ενώσεις αυτές θεωρούνται υπεύθυνες για μεγάλο μέρος των ευεργετικών ιδιοτήτων του φυτού και αποτελούν βασικό δείκτη ποιότητας των εκχυλισμάτων της. Επειδή ανήκει στα προσαρμογόνα βότανα, αποτελεί σήμερα μία από τις πιο δημοφιλείς επιλογές για ανθρώπους που έχουν απαιτητική καθημερινότητα ή αναζητούν φυσικούς τρόπους υποστήριξης της ενέργειας και της αντοχής τους.
Γενικά, μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της ψυχολογικής διάθεσης και την αντιμετώπιση ήπιων καταθλιπτικών συμπτωμάτων, στη μείωση της σωματικής και πνευματικής κόπωσης, στην αύξηση της αντοχής, στη βελτίωση της συγκέντρωσης και της μνήμης, καθώς και στην καλύτερη διαχείριση του στρες.
Σύμφωνα με έρευνα, εκτός από την πολλαπλή προστατευτική δράση του κατά του στρες, τα εκχυλίσματα της έχουν μάλιστα και αντιγηραντικές, αντιφλεγμονώδεις, ανοσοδιεγερτικές, επιδιορθωτικές και αντικαρκινικές επιδράσεις.
Τρόποι κατανάλωσης
Στην αγορά μπορείς να βρεις πλέον τη ροδιόλα σε διάφορες μορφές, όπως κάψουλες, δισκία, αποξηραμένη σκόνη, βάμμα, υγρό εκχύλισμα ή αποξηραμένη ρίζα για αφέψημα. Επίσης, περιλαμβάνεται συχνά σε προσαρμογόνα φυτικά μείγματα μαζί με άλλα γνωστά βότανα, όπως η ασβαγκάντα και το τζίνσενγκ.
Η συνιστώμενη ημερήσια δόση της κυμαίνεται συνήθως από 250 έως 500 mg τυποποιημένου εκχυλίσματος, ανάλογα με το προϊόν, και σε κάθε περίπτωση, όπως συμβαίνει με κάθε συμπλήρωμα διατροφής, η χρήση της θα πρέπει να γίνεται υπεύθυνα, με τη σύμφωνη γνώμη ενός επαγγελματία υγείας.
Διάβασε ακόμα:
