Την Πελοπόννησο τη γνωρίζω καλά, εδώ και χρόνια. Από τα όμορφα «πόδια» της όμως, μου είχε ξεφύγει το ένα, αυτό όπου τοποθετείται η Μεσσήνη και τα γύρω χωριά της, η Πύλος και στη συνέχεια η Κορώνη και η Μεθώνη. Και όπως διαπίστωσα ιδίοις όμμασι, κάθε περιοχή αποκαλύπτει διαφορετικές πτυχές μιας μακραίωνης ιστορίας που έχει αφήσει έντονο το αποτύπωμά της στον τόπο.
Η περιοχή της Πύλου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και φυσικά τοπία της Μεσσηνίας. Θέση στρατηγική, με θέα στον κόλπο του Ναυαρίνου, κρύβει πίσω της βάρος μεγάλης γεωπολιτικής σημασίας, αλλά και μακρά ιστορία.
Με τον τόπο αυτό συνδέονται γεγονότα από τον μύθο του Νέστορα, του βασιλιά της αρχαίας Πύλου και ενός από τους σημαντικότερους ήρωες της ομηρικής παράδοσης, μέχρι την περίφημη Ναυμαχία του Ναυαρίνου το 1827, γεγονός που συνέβαλε καθοριστικά στην ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους.
Στην καρδιά της Μεσσηνίας βρίσκεται και η αρχαία Μεσσήνη, μία από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες πόλεις της Ελλάδας.
Πέρα όμως από τα μνημεία και τις ιστορικές αναφορές, η Μεσσηνία ξεχωρίζει για τη μοναδική φυσική της ομορφιά. Θα δεις ατελείωτες ακτογραμμές και ελαιώνες μέχρι εκεί που φτάνει το βλέμμα σου. Και βέβαια, τα παραδοσιακά χωριά και όλη η γεύση που μπορούν να σου προσφέρουν. Πατώντας και μόνο το χώμα αυτού του μέρους, αντιλαμβάνεσαι αμέσως ότι η ελιά και το ελαιόλαδο βρίσκονται στο επίκεντρο ολόκληρης της ζωής και της καθημερινότητάς του, σε κάθε πτυχή. Από την επιχειρηματικότητα, μέχρι τη γαστρονομία και τον πολιτισμό.
Πρόσφατα είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά κάποιες από αυτές τις τοποθεσίες. Αφορμή για το όμορφο ταξίδι - κυριολεκτικά και μεταφορικά - στάθηκε το 4ο Messinia Terroirs Wine Festival, το διήμερο 28 και 29 Αυγούστου 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Navarino Agora και το W Costa Navarino. Μία πρωτοβουλία του Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, η οποία συνδιοργανώθηκε φέτος με την Περιφέρεια Πελοποννήσου και σε συνεργασία με την Costa Navarino. Γιατί εκτός από την ελιά και το ελαιόλαδο, η Μεσσηνία διαθέτει και έναν άλλο πλούτο που λέγεται κρασί.
Μία βιωματική εμπειρία
Μία Τετάρτη πρωί λοιπόν, βρέθηκα να συναντώ συναδέλφους στο κέντρο της Αθήνας για να ξεκινήσουμε τη γνωριμία μας με τη Μεσσηνία. Ένα Fam Trip που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του Messinia Terroirs Wine Festival 2026, μία βιωματική εμπειρία που ομολογώ πως θα μου μείνει αξέχαστη. Γεμάτη ανθρώπους που αγαπούν έμπρακτα τον τόπο τους, χωρίς όμως να φτάνουν στο άκρο του τοπικισμού, πραγματικής επαφής με τη φύση και τη γεωλογία της Μεσσηνίας και όσα φτάνουν από αυτή στο πιάτο, μέσα από συνταγές που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά.
Και βέβαια, όσα πολύτιμα έχει να προσφέρει ο μεσσηνιακός αμπελώνας, που αξίζει της προσοχής και της αναγνώρισης την οποία ίσως ακόμη δεν έχει λάβει στο δέον επίπεδο.
Πρώτη στάση το Olive Routes στην Ανδρούσα, περίπου 20 χλμ. από την Καλαμάτα. Η ιστορία μίας οικογένειας στην παραγωγή ελαιολάδου πέρασε στις επόμενες γενιές, μέχρι που έγινε τόπος τουριστικού ενδιαφέροντος, με γευσιγνωσία του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου τους, περιήγησης στον ελαιώνα και στο ελαιοτριβείο που λειτουργεί για περισσότερα από 120 χρόνια και γνωριμία με την Κορωνέικη ποικιλία, ακόμη και το κάστρο της Ανδρούσας που χαρίζει μοναδική θέα.
Η Δήμητρα, που έχει αναλάβει το τουριστικό κομμάτι της επιχείρησης, είναι απλά μοναδική στη μετάδοση όλων των πληροφοριών που αξίζει να μάθεις για το ελαιόλαδο, αλλά και της ιστορίας του τόπου.
Οινοποιεία που γράφουν τη δική τους ιστορία
Λίγα χιλιόμετρα μακριά, η οινοποιία Ψαρούλη, μια οικογενειακή οινοποιητική επιχείρηση με ιστορία στην αμπελοκαλλιέργεια από το 1948, η οποία διαθέτει περίπου 170 στρέμματα ιδιόκτητων αμπελώνων, με το σημαντικότερο μέρος τους να καταλαμβάνεται από την ποικιλία Ασύρτικο.
Πολλά όμως ακόμη σημαντικά οινοποιεία και αμπελώνες συνεχίζουν την παράδοση του κρασιού στην περιοχή, με υπερηφάνεια και ο καθένας με τον σεβασμό που πρέπει στη δική του ιστορία συγκεκριμένα, αλλά και στο μεσσηνιακό κρασί γενικότερα.
Για παράδειγμα, το οινοποιείο «Νέστωρ», μία σύμπραξη μεταξύ του ομώνυμου Αγροτικού / Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Μεσσηνίας και της οικογένειας του Σπύρου Λαφαζάνη, ιδιοκτήτη της γνωστής οινοποιίας Λαφαζάνη της Νεμέας, στο υπόγειο κρύβει έναν τεράστιο χώρο με κελάρια και αγροτικά μηχανήματα - σωστά κειμήλια, σε βαθμό που θα μπορούσε να μεταμορφωθεί ακόμη και σε επισκέψιμο μουσείο.
Αν βρεθείς στην περιοχή, αξίζει οπωσδήποτε μία ξενάγηση στο ανάκτορο του Νέστορα στον Άνω Εγκλιανό, κοντά στην περιοχή Χώρα, που χτίστηκε τον 13ο αιώνα π.Χ. και είναι ίσως το πιο καλά διατηρημένο μυκηναϊκό ανάκτορο στην Ελλάδα. Η ξενάγηση που θα σου προσφέρουν εκεί, θα σου προκαλέσει δέος.
Κοντά στο Δήμο Γαργαλιάνων, το κτήμα Δερέσκου, θα σε κάνει να πιστεύεις ότι βρίσκεσαι κάπου στην Τοσκάνη, με τις κυρίαρχες ποικιλίες της περιοχής, όπως το Φιλέρι, αλλά και σημαντικές γαλλικές ποικιλίες όπως το Cabernet Sauvignon, το Chardonnay και το Merlot. Για όλα ευθύνεται ο Θοδωρής Δερέσκος που πήρε την απόφαση να φυτέψει τα πρώτα αμπέλια στο ξεκίνημα της δεκαετίας του ’90. Εκεί δοκιμάζεις Chardonnay, Sauvignon Blanc, Cabernet, Merlot, καθώς και Κυδωνίτσα, Ασύρτικο και Μαλαγουζιά, από ελληνικές ποικιλίες.
Στο Panagiotopoulos Estate Wines, το οποίο δημιουργήθηκε το 2005 ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τον τρύγο, και έμαθα για το πώς γίνεται η συγκομιδή στη θεωρία, αλλά και στην πράξη! Φιλέρι, Μαλαγουζιά, Ασύρτικο αλλά και Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot και Syrah είναι όσα παράγονται εκεί.
Ενδιαφέρον έχουν και οι πιστοποιημένα βιολογικοί αμπελώνες Kotyle της Costa Navarino, με παλιές φυτεύσεις που γυρνούν πίσω, μέχρι και τα 50 έτη, αλλά και νέες, της χρονιάς 2022-2023.
Γεύσεις ανεκτίμητης αξίας
Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφερόμουν στην εμπειρία μας στον κήπο του Greenland Co-Farming (Στέρνα Μεσσηνίας, τηλ. 693-68.49.530) και την ιστορία των τεσσάρων αδελφών Ξηρογιάννη που επέστρεψαν από τις πόλεις για να δραστηριοποιηθούν στο μέρος απ' όπου κατάγονται.
Όπως επίσης και στην παραδοσιακή ταβέρνα «Το Εξοχικόν» (Μουζάκι, τηλ. 27630-41.366) που λειτουργεί από το 1932, το μέρος - σημείο αναφοράς για το χωριό Μουζάκι, στο οποίο δίνει ζωή. Ο ξυλόφουρνος εκεί ψήνει από το βράδυ αργά και με ευλάβεια το φαγητό. Δοκίμασα μελωμένο χοιρινό εξοχικό στη λαδόκολλα που ωραιότερο δεν έχω ξαναφάει, παραδοσιακή πέτουλα με μυζήθρα, υπέροχο μπακαλιάρο τσιλαδιά, κολοκυθοανθούς γεμιστούς με ρύζι και μυρωδικά σαν τους σπιτικούς, μελιτούτα με φρέσκια μυζήθρα - ένα τοπικό, λεπτό τηγανόψωμο με μέλι και σουσάμι - και τρυφερό κόκορα με χυλοπίτες στο πήλινο.
Και μιας που το θέμα μας είναι κατά βάση το κρασί, αν βρεθείς μέσα στον γραφικό οικισμό της Πύλου, το wine restaurant «Κούκος» (ΕΟ Πύλου – Μεσσηνίας, τηλ. 2723 -022950) σε στρατηγικό σημείο και με θέα θάλασσα, ξέρει ακριβώς να σου προσφέρει αυτό που χρειάζεσαι όσον αφορά το κρασί, αλλά και το φαγητό, με μία άκρως ενημερωμένη και προσεγμένη λίστα κρασιών και τις κατάλληλες γεύσεις που το συνοδεύουν.
Το Φεστιβάλ
Ανάμεσα σε έξι θεματικά panels από 33 ειδικούς του κλάδου (από καθηγητές πανεπιστημίου, μέχρι οινοποιούς και οινολόγους), είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω μοναδικά masterclasses με επίκεντρο το μεσσηνιακό κρασί και τις ποικιλίες Φιλέρι και Cabernet Sauvignon.
Με τους μοναδικούς δασκάλους Νίκο Λουκάκη και Κωνσταντίνο Λαζαράκη, εμβληματικές μορφές του εκπαιδευτικού οργανισμού WSPC, κατάφερα να μπω για λίγο στον γοητευτικό και πολύπλοκο κόσμο του κρασιού και του terroir της Μεσσηνίας μέσα από όλες τις αισθήσεις.
Και πίστεψέ με, όσο καλά διαβασμένος και αν είσαι, μάλλον θα έχεις πάντα να μάθεις νέα πράγματα για το κρασί και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της μαγείας του.
