Υπάρχουν αυτοί οι προορισμοί που δεν είναι από τους πρώτους που σου έρχονται στο μυαλό όταν οργανώνεις ένα ταξίδι στο εξωτερικό. Κι όμως, καμιά φορά όταν τολμάς να κλείσεις αεροπορικά για ένα μέρος που πριν από λίγο καιρό δεν ήξερες καν πού «πέφτει» στον χάρτη – ακόμη και τον Ευρωπαϊκό -, σε βγάζει σίγουρα σε καλό. Αυτό συνέβη τουλάχιστον εμένα, που φέτος το καλοκαίρι αποφάσισα να γυρίσω την πλάτη στα αγαπημένα μου Κυκλαδονήσια και τις λατρεμένες ελληνικές ακτές και να φτιάξω βαλίτσα για τη βόρεια Ευρώπη, εξερευνώντας τις χώρες της Βαλτικής. Τουτέστιν: Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία, γιατί οι περισσότεροι στους οποίους είπα ότι θα πάω διακοπές στη Βαλτική δεν ήξεραν καν τι είναι και με κοιτούσαν με απορία. Δεν τους αδικώ. Όμως σίγουρα θα σύστηνα στον καθένα να τη γνωρίσει.
Στις ακτές της Βαλτικής θάλασσας, εκεί όπου συναντώνται η βόρεια Ευρώπη, η Ανατολή και ο ευρωπαϊκός Βορράς, βρίσκονται οι τρεις αυτές χώρες με κοινές ιστορικές μνήμες αλλά διαφορετική προσωπικότητα.
Ένα ταξίδι γεμάτο αντιθέσεις. Μεσαιωνικές παλιές πόλεις, εντυπωσιακά κτίρια, κάστρα και εκκλησίες που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από κάποιο παραμύθι, συνυπάρχουν με σύγχρονες γειτονιές, μοντέρνα καφέ και μια νέα, δυναμική ευρωπαϊκή κουλτούρα. Από τα γραφικά σοκάκια του Ταλίν και την κοσμοπολίτικη Ρίγα μέχρι το ιστορικό Βίλνιους, κάθε πόλη έχει τη δική της ατμόσφαιρα και τη δική της ιστορία να διηγηθεί.
Πέρα όμως από τις παλιές πόλεις όμως, η Βαλτική κρύβει μια φύση που εντυπωσιάζει: αμέτρητα πάρκα, συντηρημένα με τη μεγαλύτερη περιποίηση και σεβασμό που έχω δει ως τώρα στις χώρες που έχω επισκεφθεί, απέραντα δάση, χώροι για να συνδεθείς με τη φύση, να αθληθείς, να κοινωνικοποιηθείς, να πάρεις ανάσα. Πόλεις καθαρές, ανθρώπινες, ήρεμες, που μοιάζουν να μένουν μακριά από κάθε είδους στρες.
Οι τρεις αυτές χώρες πέρασαν από διαφορετικές αυτοκρατορίες, γνώρισαν πολέμους και κατοχές και έζησαν για δεκαετίες υπό σοβιετικό καθεστώς. Η ανεξαρτησία τους στις αρχές της δεκαετίας του 1990 σηματοδότησε μια νέα εποχή και σήμερα αποτελούν σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη, χωρίς όμως να έχουν ξεχάσει το παρελθόν τους. Και αυτό φαίνεται από την αρχιτεκτονική, μέχρι τον τρόπο ζωής τους.
Ρίγα, η καταπράσινη
Η Ρίγα, είναι η πρωτεύουσα της Λετονίας και μεγαλύτερη πόλη των χωρών της Βαλτικής. Πόλη μικρή που τη γυρίζεις σε 1-2 μέρες. Το εντυπωσιακό με εκείνη είναι ότι συνδυάζει τη μεσαιωνική ατμόσφαιρα με την κομψότητα της Art Nouveau αρχιτεκτονικής. Στην Παλιά Πόλη που αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, θα περιηγηθείς σε λιθόστρωτα δρομάκια, εντυπωσιακά κτίρια, όπως το House of the Blackheads και η εκκλησία του Αγίου Πέτρου. Στην οδό Alberta iela, βρίσκονται μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά κτίρια της Ρίγας.
Για να γνωρίσεις όμως την καθημερινή ζωή και το vibe της πόλης, αξίζει να επισκεφθείς το Riga Central Market, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της Ρίγας, που στεγάζεται σε τεράστια πρώην υπόστεγα αερόπλοιων. Εκεί θα φας πραγματικά νόστιμα τοπικά προϊόντα σε τεράστια ποικιλία, από καπνιστά ψάρια, τυριά, αλλαντικά και τουρσιά, μέχρι τις νόστιμες τηγανητές τους, τα pankukas, όπως ονομάζονται, που θα βρεις σε δύο εκδοχές, είτε τυλιχτά σαν αφράτες κρέπες με διάφορες γεμίσεις, από πατάτα, μέχρι κιμά και sour cream με μαρμελάδα από μούρα (η παραδοσιακή, γλυκιά version), είτε σαν τηγανίτες που φτιάχνονται από τριμμένη πατάτα.
Για παραδοσιακό γεύμα που μοιάζει σαν να ξεπήδησε από τον Μεσαίωνα, πήγαινε στο εστιατόριο Rozengrāls στο κέντρο της παλιάς πόλης, που θα σε γυρίσει πίσω στο χρόνο και θα νιώθεις ότι πρωταγωνιστείς σε σειρά τύπου Game of Thrones!
Όταν αρχίσει να πέφτει η νύχτα – παρεμπιπτόντως, αυτή την εποχή στις χώρες αυτές το φως της ημέρας σε εγκαταλείπει γύρω στις 11 το βράδυ! - η πόλη αποκτά ακόμη περισσότερη ζωή, με μουσικούς να παίζουν live σχεδόν σε κάθε γωνιά της πόλης, karaoke πάρτι που αξίζει να ζήσεις έτσι για την εμπειρία και μπίρες στο δρόμο. Για πρωινό, πέρνα από τον ιστορικό φούρνο Rigensis (Tirgoņu iela 8, τηλ. +37167223050), όπου θα βρεις τοπικά ψωμιά και ντελικάτα γλυκά κάθε λογής, από cheesecake, μέχρι παραδοσιακά γλυκά και αλμυρά στρούντελ.
Όσο για το πράσινο, θα το δεις όπου σταθείς και όπου βρεθείς στην πόλη. Στην καρδιά της βρίσκεται το Bastejkalna Park, ένα όμορφο πάρκο με δέντρα, μικρά κανάλια, γέφυρες και μονοπάτια, που συνδέει την Παλιά Πόλη με τη νεότερη περιοχή της Ρίγας. Δίπλα του βρίσκεται το Esplanāde, ένας μεγάλος καταπράσινος χώρος όπου θα συναντήσεις τον Καθεδρικό Ναό και το Μουσείο Τέχνης και για μια μεγαλύτερη βόλτα αξίζει να συνεχίσεις προς το Kronvalda Park, που απλώνεται κοντά στο κανάλι και αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα σημεία της πόλης για περπάτημα και χαλάρωση. Και το καλύτερο είναι ότι τα πάρκα δεν είναι αξιοθέατα της πόλης, αλλά μέρη όπου οι Λετονοί ζουν, απολαμβάνουν και, ειδικά τέτοια εποχή, λιάζονται, χωρίς να κοιτούν το ρολόι.
Το παραμυθένιο Ταλίν
Πρωτεύουσα της Εσθονίας, το Ταλίν μοιάζει πραγματικά σαν να βγήκε από σελίδες μαγικής ιστορίας. Τα πλακόστρωτα δρομάκια, τα πολύχρωμα μεσαιωνικά σπίτια, οι παλιοί πύργοι και τα τείχη δημιουργούν την αίσθηση ότι βρίσκεσαι μέσα σε ένα παραμύθι. Οι γοτθικές εκκλησίες, από την άλλη, ενισχύουν ακόμη περισσότερο αυτή την εικόνα.
Θα δεις επίσης αρκετά στοιχεία επιρροής της Ρωσίας, κυρίως λόγω της μακράς ιστορικής σύνδεσης της Εσθονίας με τη Ρωσική Αυτοκρατορία και αργότερα με τη Σοβιετική Ένωση. Ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά να είναι ο Καθεδρικός Ναός Alexander Nevsky, με τους μεγάλους χαρακτηριστικούς τρούλους, τα ψηφιδωτά και την πλούσια διακόσμηση.
Θα τον συναντήσεις αν ανέβεις στους λόφους του Toompea, όπου βρίσκονται σημεία με την πιο όμορφη θέα στην πόλη. Από εκεί και πέρα, κατεβαίνοντας οφείλεις στον εαυτό σου να χαθεί στα στενάκια στην Παλιά Πόλη, ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά κέντρα της Βόρειας Ευρώπης και μνημείο UNESCO. Σε αυτήν σε υποδέχονται τα επιβλητικά τείχη που θα σου θυμίσουν είσοδο σε καστροπολιτεία σε ιστορία της Disney.
Περίπου 10 λεπτά με το αυτοκίνητο ή με ένα ταξί που θα σου βγει πολύ οικονομικά, θα βρεις το Kadriorg Park, το πιο εντυπωσιακό πάρκο της πόλης. Ένας μεγάλος, καταπράσινος χώρος περίπου 700 στρεμμάτων, για να καταλάβεις, που δημιουργήθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα με εντολή του Ρώσου τσάρου Πέτρου του Μεγάλου. Εκεί θα δεις και το ομώνυμο παλάτι, αλλά για εμένα προσωπικά, χάζεψε απλώς το καταπράσινο τοπίο που θα σου γαληνέψει την ψυχή, τους κήπους, τη λίμνη, τα σιντριβάνια. Και όλα αυτά ελάχιστα χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης.
Για το σούρουπο, προτίμησε να ξεφύγεις για λίγο από το κέντρο και να περπατήσεις προς την Telliskivi Creative City, μια πρώην βιομηχανική περιοχή που μετατράπηκε σε μοντέρνο και δημιουργικό urban χώρο. Θα βρεις street art και μεγάλες τοιχογραφίες, παλιές εργοστασιακές εγκαταστάσεις, design shops, cafés, bars, εστιατόρια και πολιτιστικούς χώρους. Αυτό τον καιρό, ο κόσμος εκεί «το ζει» στα τραπεζάκια που απλώνονται παντού έξω, με νεολαία, χαλαρή διάθεση, άφθονο Aperol και μπίρα.
Λίγο πιο δίπλα, θα βρεις το απόλυτο μέρος για street food, την αγορά Balti Jaama Turg, που θα βρεις από φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ψάρια, κρέατα, τυριά, αρτοσκευάσματα και τοπικά προϊόντα, μέχρι ένα ολόκληρο food hall γεμάτο κόσμο και περισσότερους από 40 πάγκους για street food. Ό,τι λαχταρά η ψυχή σου θα βρεις εκεί. Από τοπικές γεύσεις, μέχρι ασιατικά, burger, ακόμη και τουρκική κουζίνα.
Αν πάντως μείνεις στο κέντρο της πόλης για φαγητό, ή έχεις σίγουρα ένα δεύτερο βράδυ εκεί, προτείνω ανεπιφύλακτα το παραδοσιακό εστιατόριο Munga Kelder (Vene tn 12a, τηλ. +3726444614), που σημαίνει «Κελάρι του Μοναχού» και η ατμόσφαιρά του ταιριάζει απόλυτα με τη μεσαιωνική εικόνα της Παλιάς Πόλης, αφού βρίσκεται σε έναν παλιό χώρο-κελάρι με πέτρινα δάπεδα, βαριά ξύλινα στοιχεία και βιτρό με μορφές μοναχών. Η κουζίνα του είναι κυρίως ευρωπαϊκή, με επιλογές από κρέας, ψάρι, πουλερικά, σούπες και σαλάτες. Εγώ δοκίμασα ένα υπέροχο, τραγανό σνίτσελ, που θα θυμάμαι για καιρό. Βάλτε επίσης σίγουρα στη μέση τα πραγματικά σκορδάτα Garlic Bread Sticks και θα δεις ότι μπορεί να παραγγείλετε και δεύτερη μερίδα.
Μετά, πήγαινε για ποτό στο Sigmund Froyd (Sauna tn 8, +37256965414), ένα περιποιημένο, καθαρόαιμο μπαρ με ποιοτικά κοκτέιλ. Κάθισε στη μπάρα του και θα νιώσεις όλη του την ατμόσφαιρα.
Βίλνιους, η μπαρόκ έκπληξη
Έχοντας ταξιδέψει στα άλλα δύο, μπαίνοντας στην πόλη του Βίλνιους, την πρωτεύουσα της Λιθουανίας, αντικρίζεις μία εντελώς διαφορετική εικόνα. To Ταλίν ξεχωρίζει για τη μεσαιωνική, παραμυθένια ατμόσφαιρα και η Ρίγα για τον έντονο Art Nouveau χαρακτήρα της, το Βίλνιους χαρακτηρίζεται περισσότερο από μπαρόκ αρχιτεκτονική, εκκλησίες, μια πιο καλλιτεχνική, μποέμ ατμόσφαιρα, σε τέτοιο βαθμό που κάποιες στιγμές νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε κάποια γειτονιά της Ιταλίας.
Από τα σημαντικότερα αξιοθέατα είναι ο Πύργος του Gediminas, σύμβολο της πόλης, από όπου έχεις πανοραμική θέα στις κόκκινες στέγες της Παλιάς Πόλης, ο Καθεδρικός Ναός και η Πλατεία Καθεδρικού, η Εκκλησία της Αγίας Άννας, ένα εξαιρετικό δείγμα ύστερης γοτθικής αρχιτεκτονικής, καθώς και το Πανεπιστήμιο του Βίλνιους, ένα από τα παλαιότερα πανεπιστήμια της Ανατολικής Ευρώπης.
Το πιο ιδιαίτερο στοιχείο του Βίλνιους είναι το Užupis. Πρόκειται για μια μποέμ και καλλιτεχνική συνοικία στην άλλη πλευρά του ποταμού Vilnelė, η οποία το 1997 αυτοανακηρύχθηκε συμβολικά «Δημοκρατία του Užupis». Έχει τη δική της σημαία, «κυβέρνηση», σύνταγμα και ακόμη και εθνικό ύμνο!
Κάπου εκεί καταλαβαίνεις πως, σε σχέση με το τουριστικό Ταλίν, για παράδειγμα, βρίσκεσαι σε μία πόλη λίγο πιο χαλαρή, αλλά και ζωηρή, ταυτόχρονα, ελεύθερη και με χαρακτήρα.
Επισκέπτες πολλούς δεν θα δεις, ούτε πολλή βαβούρα. Θα δεις και εκεί πολύ πράσινο, νέο κόσμο που γεμίζει τα πεζοδρόμια έξω από τις pub – ακόμη και να παίζει σκάκι σε αυτά!
Το Μουσείο Γενοκτονίας είναι, θα έλεγα, «γροθιά στο στομάχι», αλλά αν το αντέχεις και έχεις την περιέργεια, επισκέψου το. Μπαίνοντας στα κελιά θα νιώσεις αμέσως μία ανατριχίλα και θα πάρεις μία γεύση από όσα έζησαν όσοι αντιστάθηκαν στο καθεστώς της Σοβιετικής Ένωσης.
Αν έχεις χρόνο, κάνε και μία βόλτα στο κάστρο Trakai, πάνω στο καταπράσινο νησάκι στη λίμνη Galve. Το κάστρο χτίστηκε τον 14ο αιώνα και υπήρξε η κατοικία του Μεγάλου Δούκα της Λιθουανίας για περίπου 3 αιώνες, ενώ τον 17ο αιώνα εγκαταλείφθηκε για να ξαναχτιστεί τελικά το 1951.
Για πρωινές λιχουδιές και γλυκά, πήγαινε στο Pinavija Café & Bakery (Vilniaus g. 21, Vilnius, τηλ. +37067644422) στο κέντρο της πόλης και την πολυσύχναστη οδό Vilniaus. Τέλεια - και απολύτως ινσταγκραμικά - κέικ και γλυκά γαλλικής ζαχαροπλαστικής, αλλά και παραδοσιακά πιτάκια της Λιθουανίας, που λέγονται Kibinai.
Όπως και να έχει, δοκίμασε σίγουρα τα παραδοσιακά τα Cepelinai, τα οποία ουσιαστικά είναι μεγάλα dumplings φτιαγμένα από βρασμένη πατάτα και γεμιστά με χοιρινό, αλλά και την κρύα παντζαρόσουπα με κεφίρ που φτιάχνουν σχεδόν παντού.
Το επόμενο καλοκαίρι λοιπόν, μήπως να δοκίμαζες και εσύ τη Βαλτική;
Διάβασε ακόμη:
