Στους πρόποδες των Αγράφων, εκεί όπου η «Κοιμωμένη των Αγράφων» απλώνεται σαν φυσικό σκηνικό πάνω από τη λίμνη Πλαστήρα, τα αμπέλια σκαρφαλώνουν σχεδόν στα 700 μέτρα υψόμετρο. Εκεί, στην περιοχή Μεσενικόλα ο Γιώργος Καραμήτρος είναι ο άνθρωπος που συνεχίζει να γράφει την οινοποιητική ιστορία του τόπου, κουβαλώντας στις πλάτες του τέσσερις γενιές αμπελουργικής μνήμης.
Η σχέση του με το κρασί ήταν σχεδόν αναπόφευκτη αφού μεγάλωσε μέσα στα αμπέλια, παίζοντας ανάμεσα στα άνθη της άνοιξης και στα σταφύλια που ωρίμαζαν το καλοκαίρι, μυώντας από παιδί τις αισθήσεις του σε αρώματα και εικόνες που δεν ξεχνιούνται. Θυμάται τον τρύγο ως γιορτή, αλλά και τη σιωπή του υπογείου όταν «το κρασί κοιμάται», όπως του ψιθύριζε ο παππούς του. Σε αυτές τις φράσεις, σε αυτές τις μικρές τελετουργίες, χτίστηκε η ταυτότητά του.
Σήμερα, ως οινοποιός και συνεχιστής μιας οικογενειακής διαδρομής, ισορροπεί ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη οινολογική σκέψη. Μιλά για την ιστορία της οικογένειάς του ως προνόμιο και όχι ως βάρος. Τιμά τον χειρωνακτικό τρύγο, τον σεβασμό στη γη και την «ηρωική ορεινή αμπελουργία» που χαρακτηρίζει την περιοχή, αλλά δεν κλείνει τα μάτια στην τεχνολογία και στις νέες μεθόδους που μπορούν να αναδείξουν ακόμη περισσότερο τον χαρακτήρα του κρασιού.
Στο επίκεντρο της δουλειάς του βρίσκεται το Μαύρο Μεσενικόλα, η σπάνια ποικιλία ΠΟΠ που ευδοκιμεί αποκλειστικά εδώ. Μια ποικιλία που, όπως λέει, μοιάζει να έχει ριζώσει μόνο σε αυτό το μικρό κομμάτι Θεσσαλικής γης. Από τα ελαφριά, αρωματικά ερυθρά μέχρι το ροζέ αφρώδες «Tres Snob», η δημιουργική του ανησυχία δεν σταματά. Το ίδιο συνέβη και με τη Λημνιώνα, μια σχεδόν χαμένη ποικιλία που ο ίδιος αναβίωσε με πείσμα και πίστη στις ντόπιες ρίζες.
Ο Γιώργος Καραμήτρος δεν μιλά μόνο για κρασί. Μιλά για τόπο, για καιρό, για αγωνία όταν ο ουρανός σκοτεινιάζει, για χαρά όταν δοκιμάζει το κρασί από το βαρέλι με τον «κλέφτη». Πίσω από κάθε φιάλη υπάρχει μια ιστορία και ο ίδιος φροντίζει να τη διηγείται με ειλικρίνεια, επιμένοντας πως, αν έπρεπε να περιγράψει το κρασί του με μία λέξη, αυτή θα ήταν: μαγεία.
Γιώργο, πώς ισορροπείς ανάμεσα στην παράδοση τεσσάρων γενεών και στο δικό σου πιο σύγχρονο βλέμμα;
Είναι το πιο εύκολο και ταυτόχρονα το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο. Η ιστορία της οικογένειάς μου αποτελεί παρακαταθήκη και μεγάλη τιμή για μένα, αλλά ταυτόχρονα τα πάντα τρέχουν με γρήγορους ρυθμούς και πρέπει να συμβαδίζω με αυτά. Ευτυχώς το DNA μας είναι ανθεκτικό και η υπομονή και η διάθεση για δουλειά μας χαρακτηρίζει. Με αυτά τα εφόδια πορεύομαι και προσπαθώ κάθε μέρα.
Τι έχεις κρατήσει αναλλοίωτο από τον παππού ή τον πατέρα σου;
Την αγάπη για τον τόπο μου, τον σεβασμό για τη γη, την αγωνία και τη λαχτάρα για το κρασί του κάθε χρόνου και φυσικά τον τρύγο με το χέρι!
Τι έχεις τολμήσει να αλλάξεις;
Παρακολουθώ τη νέα τεχνολογία, με συναρπάζει και ταυτόχρονα με τρομάζει. Προσπαθώ να μην απομακρύνομαι από την παραδοσιακή ηρωική ορεινή αμπελουργία (τα αμπελοτόπια μας είναι ξερικά, σε μεγάλο υψόμετρο σχεδόν 700 μέτρων), αλλά οι εξελίξεις στην οινοποίηση , οι δυνατότητες που σου δίνει η τεχνολογία για την παραγωγή σωστού και ποιοτικού κρασιού δεν με αφήνουν ασυγκίνητο.
Μεγάλωσες κυριολεκτικά μέσα στα αμπέλια. Ποια είναι η πρώτη σου ανάμνηση που μυρίζει κρασί;
Θυμάμαι, ως παιδί, να παίζω με τα αδέλφια μου κυνηγητό στους αμπελώνες μας την άνοιξη και να βάζουμε τις μύτες μας ανάμεσα στα λουλούδια του σταφυλιού για να ανασάνουμε τα μοναδικά αρώματα τους. Να μένουμε έκπληκτοι με το θαύμα της φύσης που ξετυλιγόταν μπροστά στα μάτια μας το καλοκαίρι, με τα σταφύλια να αλλάζουν χρώματα, να γεμίζουν χυμούς και ευωδιές και φυσικά θυμάμαι τον τρύγο. Τη μεγάλη γιορτή, που μέχρι κι εμείς τα παιδιά καταλαβαίναμε πόσο σπουδαία ήταν. Και μετά, την αγωνία του πατέρα μου για τη ζύμωση του κρασιού, την υπομονή του, τα ξενύχτια του, την αγάπη και τον σεβασμό του γι’ αυτή την πανάρχαια διαδικασία που συντελούνταν στα υπόγειά μας. Θεωρώ ότι όποιος μεγάλωσε με αυτές τις εικόνες, μέσα σ΄αυτά τα χρώματα, μέσα σ΄αυτές τις μυρωδιές, δε θα μπορούσε ποτέ να ασχοληθεί με κάτι άλλο. Ίσως φταίνε τα λόγια του παππού Γιώργου: «σσς, κάνε ησυχία, το κρασί κοιμάται…».
Τι σημαίνει για σένα το να είσαι 4η γενιά οινοπαραγωγός; Βάρος ή προνόμιο;
Προνόμιο φυσικά, νιώθω ευλογημένος! Και νιώθω ότι οφείλω πολλά στην οικογένειά μου. Τιμώ και αγαπώ κάθε μέλος της που έβαλε το λιθαράκι του, για να βρεθώ εγώ στην προνομιακή θέση να κάνω επάγγελμα αυτό που αγαπώ περισσότερο. Οι γονείς μου μου έμαθαν τα πάντα και πάνω απ’ όλα μου έμαθαν ότι η δουλειά , όταν την αγαπάς, δεν σε κουράζει.
Τι σε αγχώνει περισσότερο σήμερα ως οινοποιό;
Η κλιματική αλλαγή είναι ένα γεγονός που είναι ικανό να φέρει απρόβλεπτες αλλαγές στην αμπελουργία. Επίσης, ο μη σεβασμός στη γη και φυσικά οι παγκόσμιες εξελίξεις που έχουν σοβαρές επιπτώσεις στους λαούς και τις αγορές.
Και τι σε κάνει να συνεχίζεις με το ίδιο πάθος;
Ο ίδιος ο τόπος μου. Με καλεί κάθε μέρα να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου. Δε νιώθω κούραση όσες ώρες και να δουλεύω. Μου φτάνει να κάνω μια βόλτα στα αμπέλια, να κοιτάξω την «Κοιμωμένη των Αγράφων» και αμέσως επανέρχομαι στις «εργοστασιακές μου ρυθμίσεις».
Δουλεύεις σε έναν τόπο τόσο ιδιαίτερο, δίπλα στη λίμνη Πλαστήρα. Τι σου προσφέρει αυτό το γεγονός σε καθημερινό επίπεδο;
Μια ανάσα ελευθερίας, μια ποιότητα ζωής που δεν μπορώ να την περιγράψω, την επαφή με ανθρώπους που γνωρίζω μια ζωή. Αγαπώ τη φύση, τους θορύβους του δάσους, τα κελαϊδίσματα των πουλιών, τον ήχο του νερού στο ποτάμι. Μεγάλωσα σε αυτόν τον τόπο και θέλω να γεράσω εδώ.
Υπήρξε ποτέ στιγμή που σκέφτηκες να κάνεις κάτι τελείως διαφορετικό;
Ποτέ δεν θέλησα να ασχοληθώ με κάτι άλλο. Πάντα μέσα στο μυαλό μου είχα την αμπελοκαλλιέργεια και την οινοποίηση, πάντα σκεφτόμουνα τρόπους, μηχανήματα, μεθόδους. Το 2000, σε ηλικία 31 ετών, ίδρυσα το οινοποιείο και τότε, όλα μπήκαν στη θέση τους.
Τι ιστορίες θυμάσαι να ακούς μικρός για την ποικιλία Μαύρο Μεσενικόλα και τη σημασία της για την οικογένειά σου;
Μεγάλωσα με την ιστορία του Μεσιέ Νικολά, του Γάλλου ευγενή που βρέθηκε στην περιοχή μας και άλλαξε την αμπελοκαλλιέργεια. Άλλωστε η μετονομασία του ονόματος του χωριού σε Μεσενικόλα (παράφραση του Μεσιέ Νικολά) καθώς και του ονόματος της ίδιας της ποικιλίας, αποδεικνύει τη διαδραστικότητα που είχε αυτός ο άνθρωπος στον τόπο μου. Ας μην ξεχνάμε ότι από τα αρχαία χρόνια η κύρια ασχολία των κατοίκων της περιοχής ήταν (και παραμένει) η αμπελοκαλλιέργεια.
Τι σε κάνει να πιστεύεις τόσο πολύ σε αυτή τη σπάνια ποικιλία; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που την κάνουν να ξεχωρίζει;
Η μοναδικότητά της εντοπίζεται στο γεγονός ότι σε κανένα άλλο μέρος, εκτός του τόπου μας, που καλλιεργήθηκε δεν παρήγαγε καρπό. Ο Μεσενικόλας και η ευρύτερη περιοχή ΠΟΠ είναι η μοναδική περιοχή που συναντάται η ποικιλία αυτή. Πρόκειται για ένα ερυθρό σταφύλι που όταν οινοποιείται μόνο του, δίνει ελαφριά κόκκινα κρασιά με αρώματα φράουλας και κόκκινων φρούτων του δάσους. Με την προσθήκη των Syrah και Carignan (όπως το συναντάμε στην σύνθεση του ΠΟΠ) έχουμε ένα κόκκινο κρασί, μεστό, σύνθετο, με αρώματα κάστανου και φρούτων του δάσους. Η έκπληξη ήρθε από την οινοποίηση του με την παραδοσιακή γαλλική μέθοδο για αφρώδες κρασί. Το «Tres Snob» το ροζέ αφρώδες κρασί του οινοποιείου μας, κλέβει τις καρδιές με την παλέτα των αρωμάτων του και με την «επίμονη» φυσαλίδα.
Πώς νιώθεις όταν βλέπεις το Μεσενικόλα σε ράφια άλλων χωρών;
Την πρώτη φορά ένιωσα ένα σφίξιμο στην καρδιά και σαν να φούσκωσε και λίγο! Τώρα πια απολαμβάνω αυτές τις «συναντήσεις» καθώς και την ευχάριστη έκπληξη που βλέπω στα μάτια των οινόφιλων όταν δοκιμάζουν αυτό το κρασί, από ένα μικρό χωριό στους πρόποδες των Αγράφων.
Ποιο είναι το πιο δύσκολο κομμάτι της δουλειάς σου που ο κόσμος δεν φαντάζεται;
Οι μέρες και οι νύχτες της ατέλειωτης αγωνίας, η λαχτάρα όταν ο ουρανός συννεφιάζει, όταν το χαλάζι πέφτει, όταν η ζέστη «χτυπά κόκκινο». Ο κόπος για να ανοίξει μια αγορά, οι ατέλειωτες ώρες στις εκθέσεις σε όλο τον κόσμο! Και αυτά ωστόσο έχουν κάτι μοναδικό που συνθέτουν τον κόσμο του οινοποιού
Και ποιο είναι το πιο μαγικό;
Η ανατολή και το ηλιοβασίλεμα στα αμπέλια, η χαρά του τρύγου, το κρασί που δοκιμάζω από το βαρέλι με τον «κλέφτη».
Αναβίωσες την ποικιλία Λημνιώνα. Πώς πήρες αυτή την απόφαση;
Αγαπώ και πιστεύω στις ντόπιες ποικιλίες. Ο Λημνιώνας, αρχαία καρδιτσιώτικη ποικιλία, κινδύνεψε να χαθεί στα χρόνια του ‘80 και του ΄90. Οι δυνατότητες του είναι πολλές και για αυτό τον λόγο την οινοποιήσαμε σε φρέσκο κρασί δεξαμενής, σε παλαιωμένο - περασμένο ένα χρόνο από γαλλικό δρύινο βαρέλι - και σε αφρώδες ροζέ με τη μέθοδο της κλειστής δεξαμενής. Τώρα δοκιμάζω την παλαίωση σε αμφορέα, και τα αποτελέσματα έως τώρα είναι καταπληκτικά. Την αγαπώ αυτή την ποικιλία.
Τι ένιωσες όταν δοκίμασες για πρώτη φορά την πρώτη οινοποίηση από Λημνιώνα, ήταν όπως το είχες φανταστεί;
Ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Η ισορροπημένη οξύτητα στον φρέσκο Λημνιώνα και η παλέτα των αρωμάτων με ενθουσίασε.
Σχεδιάζεις μόνος σου τις ετικέτες. Πότε κατάλαβες ότι θέλεις να εκφράζεσαι και μέσα από την εικόνα; Πόσο προσωπικές είναι οι ετικέτες σου; Κρύβουν ιστορίες;
Ταξίδεψα και ταξιδεύω πολύ. Είναι η μοναδική «πολυτέλεια» που επιτρέπω στον εαυτό μου. Στα ταξίδια μου λοιπόν κατάλαβα, ότι σε όλο τον κόσμο οι άνθρωποι θέλουν να δουν την «ιστορία» που κρύβεται πίσω από κάθε δημιουργία. Αυτό προσπάθησα να δώσω με τα ονόματα, τις ετικέτες και τα σχήματα των φιαλών. Δεν είναι όλα τα κρασιά ίδια, είναι μοναδικά και για μένα που τα δημιουργώ, αλλά και για τους ανθρώπους που θα τα επιλέξουν. Τις ετικέτες δεν τις σχεδιάζω μόνος μου, απλά επικοινωνώ στην ομάδα μου τη βασική ιδέα. Η τελική μορφή είναι προϊόν ομαδικής και πολλής δουλειάς.
Το τετραγωνισμένο μπουκάλι του Messenicola σχεδιάστηκε αποκλειστικά για το δικό σας κρασί. Πες μας τι εκφράζει για σένα και πόσο είναι σημαντικό να έχει και το μπουκάλι χαρακτήρα;
Σε μια τόσο μοναδική ποικιλία, ήθελα να δώσω μια μοναδική συσκευασία που θα την συντροφεύει. Το εγχείρημα με το τετράγωνο μπουκάλι ήταν ριψοκίνδυνο. Θα παρουσίαζα κάτι που δεν είχε συνηθίσει ο κόσμος. Η αποδοχή ωστόσο ήταν τόσο καθολική που με αντάμειψε.
Πώς θέλεις να νιώθει κάποιος όταν ανοίγει ένα μπουκάλι με το όνομά σου πάνω;
Ιδανικά θα ήθελα να νιώθει σαν να γύρισε τον χρόνο σε μια ευχάριστη στιγμή του ή σαν να γύρισε καλεσμένος σε ένα πολύ αγαπημένο σπίτι. Θα ήθελα να νιώθει αυτή την οικειότητα και την αποδοχή, που όλους μας κάνει να νιώθουμε ευπρόσδεκτοι κάπου.
Αν έπρεπε να περιγράψεις το κρασί σου με μία λέξη, ποια θα ήταν;
Μαγεία!
Ποιο είναι το όνειρό σου για τα επόμενα χρόνια;
Να παραδώσω στην επόμενη γενιά, αλλά μόνο αν το θέλουν πολύ.
Όταν δεν είσαι στα αμπέλια ή στο οινοποιείο, ποιος είναι ο Γιώργος Καραμήτρος;
Είμαι μουσικός και όταν έχω χρόνο «γρατζουνάω» το μπουζούκι μου. Αγαπώ τα ταξίδια, αγαπώ να έρχομαι σε επαφή με άλλους πολιτισμούς. Είμαι «σπιτόγατος», το απολαμβάνω το σπίτι, νιώθω πλήρης κι ευτυχής με την οικογένειά μου.
Μαγειρεύεις; Ποιο είναι το αγαπημένο σου φαγητό και με ποιο κρασί το συνοδεύεις;
Παλιά μαγείρευα, τώρα δεν έχω χρόνο πιά. Ποτέ δε λέω όχι σε ουρά μοσχαριού γιουβέτσι, πιάτο που θα το συνόδευα με ένα ποτήρι Messenicola φυσικά.
Διάβασε ακόμη:
