Ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ Robert F. Kennedy Jr., διατύπωσε πρόσφατα ισχυρισμούς ότι ασθενείς με σχιζοφρένεια θεραπεύτηκαν μέσω της κετογονικής διατροφής και όπως ήταν αναμενόμενο, η τολμηρή αυτή δήλωση αναστάτωσε την επιστημονική κοινότητα.
Σύμφωνα με ειδικούς, αυτό αποτελεί υπερβολή, ωστόσο, δεν παύει να αναδεικνύεται ότι η διατροφή μπορεί να βελτιώσει τη ζωή ανθρώπων με σοβαρή ψυχική νόσο, όταν η φαρμακευτική αγωγή από μόνη της δεν αποδίδει. «Υπάρχει ένας πυρήνας αλήθειας εδώ, η οποία ευαισθητοποιεί για την ψυχική υγεία και προωθεί τη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών, αλλά η επιστήμη δεν είναι ακόμη αρκετά ώριμη», δήλωσε ο Ken Duckworth, ιατρικός διευθυντής της National Alliance on Mental Illness.
Οι ψυχίατροι, ωστόσο, λένε ότι οι χρόνιες ψυχικές ασθένειες όπως η σχιζοφρένεια διαχειρίζονται, δεν θεραπεύονται.
Επίσης, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ο γιατρός του οποίου το έργο επικαλέστηκε ο Kennedy, αμφισβήτησε τον τρόπο με τον οποίο ο κορυφαίος αξιωματούχος υγείας των ΗΠΑ περιέγραψε την έρευνά του.
Τι λένε οι έρευνες
Όντως, προκαταρκτική έρευνα έχει δείξει πιθανές προοπτικές στη χρήση της δίαιτας υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και χαμηλής σε υδατάνθρακες για τη θεραπεία σοβαρής ψυχικής νόσου, αλλά με κρίσιμες επιφυλάξεις, τις οποίες όμως ο Kennedy δεν ανέφερε.
Παρότι η κετογονική δίαιτα έχει υιοθετηθεί ως trend για απώλεια βάρους, η έρευνα έχει από καιρό δείξει την ιατρική χρήση της, υπό προσεκτική επίβλεψη, πάντα. Είναι αλήθεια επίσης ότι η δίαιτα, η οποία μεταβάλλει τη μεταβολική κατάσταση ενός ατόμου, χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για τη διαχείριση κρίσεων σε παιδιά με επιληψία που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί.
Ασθενείς με σχιζοφρένεια που παρουσιάστηκαν σε μελέτες περίπτωσης και παρακολουθήθηκαν σε μικρές δοκιμές έδειξαν παρόμοια βελτίωση.
Ωστόσο, μεγάλες, τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές δεν έχουν αποδείξει ότι οι ασθενείς με σχιζοφρένεια ωφελούνται περισσότερο από την κετογονική διατροφή σε σύγκριση με τη φαρμακευτική αγωγή μόνο.
Οι επιφυλάξεις
Ταυτόχρονα, οι επιστήμονες είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί σε όσα αναφέρει γενικότερα ο υπουργός Υγείας. «Οι ισχυρισμοί του Kennedy για την κετογονική δίαιτα αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο διαστρεβλώνει, υπερβάλλει ή αφαιρεί το πλαίσιο από έγκυρη έρευνα», λένε επιστήμονες και ελεγκτές επιστημονικών ισχυρισμών που τον παρακολουθούν.
«Συντάχθηκε με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ συνδέοντας τη χρήση Tylenol κατά την εγκυμοσύνη με τον αυτισμό, βασιζόμενος σε έρευνα που δείχνει συσχέτιση αλλά όχι αιτιώδη σχέση. Έχει επικρίνει τη φθορίωση του πόσιμου νερού ως παράγοντα που μειώνει τον δείκτη νοημοσύνης των παιδιών, επικαλούμενος μελέτες από περιοχές με επίπεδα πολύ πάνω από το αποδεκτό όριο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επίσης προώθησε τη βιταμίνη Α ως θεραπεία για την ιλαρά, κάτι που δεν έχει αποδειχθεί στις ΗΠΑ, βασιζόμενος σε εμπειρίες υποσιτισμένων παιδιών στο εξωτερικό».
Επίσης, τονίζουν ότι εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλιο επί του ζητήματος.
Η ανάλυση του ισχυρισμού περί σχιζοφρένειας
Ο Kennedy εδώ και καιρό επισημαίνει την αμερικανική διατροφή, πλούσια σε επεξεργασμένα τρόφιμα, εξευγενισμένους υδατάνθρακες και προστιθέμενα σάκχαρα, ως βασικό παράγοντα χρόνιων ασθενειών.
Σε δηλώσεις του στις 4 Φεβρουαρίου, στο πλαίσιο της εθνικής περιοδείας «Take Back Your Health», ο Kennedy ισχυρίστηκε ότι η τροφή που καταναλώνουν οι Αμερικανοί προκαλεί ψυχικές ασθένειες. Αναφέρθηκε στην περίπτωση ψυχιάτρου του Πανεπιστημίου Harvard, ο οποίος, όπως είπε, «θεράπευσε τη σχιζοφρένεια χρησιμοποιώντας κετογονικές δίαιτες». Επανέλαβε τον ισχυρισμό σε συνέντευξη στο podcast του Theo Von που δημοσιεύτηκε στη συνέχεια.
Ο Christopher Palmer, αναπληρωτής καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Harvard, στον οποίο αναφέρθηκε ο Kennedy, δήλωσε σε συνέντευξη ότι οι ασθενείς αυτοί περιγράφονται καλύτερα ως ευρισκόμενοι σε ύφεση, παρά ως θεραπευμένοι.
Οι επιστήμονες μελετούν τη δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά στο πλαίσιο της ψυχιατρικής φροντίδας, επειδή προκαλεί κατάσταση «διατροφικής κέτωσης», κατά την οποία το σώμα καίει λίπος εκτός από γλυκόζη για ενέργεια.
Αυτό ενεργοποιεί αλλαγές που επηρεάζουν τον εγκέφαλο και το σώμα, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της φλεγμονής και της βελτίωσης της μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας. Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι αλλαγές αυτές μπορούν να μετριάσουν τις εναλλαγές διάθεσης και τις ψευδαισθήσεις σε άτομα με σοβαρή ψυχική νόσο. Τα οφέλη αυτά πρέπει να σταθμίζονται έναντι κινδύνων όπως η βραχυπρόθεσμη απώλεια ηλεκτρολυτών και οι μακροπρόθεσμες διατροφικές ελλείψεις, καθώς και οι δυσκολίες τήρησης μιας τόσο περιοριστικής δίαιτας.
Οι κετογονικές δίαιτες αποτελούν μέρος του ευρύτερου, αναπτυσσόμενου πεδίου της μεταβολικής υγείας που εξετάζει πώς η παραγωγή και χρήση ενέργειας από το σώμα επηρεάζει την ασθένεια.
Σε άρθρο του 2019, ο Palmer παρουσίασε τις περιπτώσεις δύο γυναικών που είχαν σχιζοφρένεια για δεκαετίες και οι οποίες σταμάτησαν τα αντιψυχωσικά φάρμακα και παραμένουν χωρίς συμπτώματα χρόνια μετά την έναρξη κετογονικής δίαιτας. Είπε ότι οι ιστορίες τους προσφέρουν «μια μικρή αχτίδα ελπίδας» ότι η σχιζοφρένεια μπορεί να μην είναι μόνιμη, δια βίου διαταραχή, που οι ασθενείς πρέπει απλώς να υπομένουν.
Ωστόσο, σημείωσε ότι οι ασθενείς έπρεπε να παραμείνουν στη δίαιτα για να διαχειρίζονται την κατάστασή τους, αν και με τον χρόνο μπορούσαν να είναι λιγότερο αυστηρές. Άλλοι ασθενείς που δοκίμασαν τη δίαιτα δεν είχαν παρόμοια αποτελέσματα. Προειδοποίησε τέλος ότι η έρευνά του είναι προκαταρκτική και ότι απαιτείται πολύ περισσότερη μελέτη πριν συνιστώνται συστηματικά διατροφικές αλλαγές σε ασθενείς με σοβαρή ψυχική νόσο.
Νεότερες μελέτες
Η αλήθεια είναι πως οι μελέτες προς αυτή την κατεύθυνση έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Το 2024, ερευνητές στο Stanford Medicine δημοσίευσαν τα αποτελέσματα της πρώτης κλινικής δοκιμής κετογονικής δίαιτας σε 21 ασθενείς με σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή. Όλοι εκτός από έναν από τους δώδεκα ασθενείς με συμπτώματα που τήρησαν τη δίαιτα έδειξαν «κλινικά σημαντική βελτίωση».
Ωστόσο, η μελέτη δεν συνέκρινε αυτούς τους ασθενείς με ομάδα ελέγχου που δεν άλλαξε τη διατροφή της. Παρόλα αυτά, τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα μικρών δοκιμών δίνουν στους ερευνητές λόγο να πιστεύουν ότι βρίσκονται μπροστά σε πιθανή ανακάλυψη που αξίζει χρηματοδότηση για μεγαλύτερες μελέτες.
Δύο τυχαιοποιημένες δοκιμές - μία στην Καλιφόρνια και μία στην Αυστραλία - που περιλαμβάνουν ασθενείς με σχιζοφρένεια, ολοκληρώθηκαν πρόσφατα και τα ευρήματά τους αναμένεται να δημοσιευθούν σύντομα. Εν τω μεταξύ, όσο η έρευνα συνεχίζεται, οι επιστήμονες λένε ότι οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να αποφεύγουν την υπερπροβολή της θεραπείας.
«Όταν χρησιμοποιούμε πολύ μικρές μελέτες ή μελέτες περίπτωσης ή τέτοιες με ανεπαρκή ισχύ, διατρέχουμε τον κίνδυνο να παραπλανήσουμε τους ασθενείς και τους πελάτες μας», είπε η Alison Steiber, υπεύθυνη ερευνητικών υποθέσεων στην Academy of Nutrition and Dietetics. «Μπορεί να προκληθεί βλάβη από σωματική ή ψυχική άποψη. Είναι ανήθικο να δίνεις στον ασθενή σου πληροφορίες που δεν βασίζονται στην επιστήμη.»
Ο Kevin Hall, ο οποίος παραιτήθηκε πέρυσι από τη θέση του ως κορυφαίος ερευνητής διατροφής στα National Institutes of Health σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ηγεσία του Kennedy, δήλωσε ότι είναι «πολύ πρόωρο» ο υπουργός να ισχυρίζεται ότι οι κετογονικές δίαιτες μπορούν να θεραπεύσουν τη σχιζοφρένεια.
«Μερικοί άνθρωποι μπορεί να διακόψουν ή να μειώσουν τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά αυτό δεν έχει μελετηθεί επίσημα», είπε η Shebani Sethi, ψυχίατρος και κύρια συγγραφέας της σχετικής μελέτης του Stanford, η οποία συμμετέχει επίσης στις τυχαιοποιημένες δοκιμές. «Δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να διακόψουν πλήρως τη φαρμακευτική αγωγή και να ακολουθούν μόνο κετογονική διατροφή».
Ποιο είναι το συμπέρασμα; Η κετογονική διατροφή όπως φαίνεται δεν θεραπεύει τη σχιζοφρένεια, τουλάχιστον με τα μέχρι στιγμής δεδομένα που έχουμε στα χέρια μας. Υπάρχουν κάποιες προκαταρκτικές μελέτες και μεμονωμένες περιπτώσεις που δείχνουν βελτίωση συμπτωμάτων ή ύφεση όταν η δίαιτα εφαρμόζεται υπό αυστηρή ιατρική επίβλεψη, αλλά δεν υπάρχουν μεγάλες, τυχαιοποιημένες και ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές που να αποδεικνύουν ότι η δίαιτα μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα ή να προσφέρει πλήρη θεραπεία.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμη:
