Η ιστορία του προφιτερόλ συνδέεται με την άφιξη της Αικατερίνης των Μεδίκων στη Γαλλία τον 16ο αιώνα, όταν μαζί της ταξίδεψαν και Ιταλοί μάγειρες που έφεραν μια πρώιμη μορφή ζύμης από βρασμένο νερό, βούτυρο και αλεύρι. Οι Γάλλοι ζαχαροπλάστες την εξέλιξαν σταδιακά στη γνωστή pâte à choux, δηλαδή τη ζύμη που αποτελεί τη βάση για τα εκλέρ και τα σου.
Φτιάχνουμε τα σου
Από τον 18ο αιώνα και μετά, τα σου αρχίζουν να γεμίζονται με κρέμα και να σερβίρονται με σάλτσα σοκολάτας, δημιουργώντας το γνωστό, κλασικό προφιτερόλ. Από εκεί ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη και στην Ελλάδα βρήκε τη δική του ταυτότητα. Όπως ακριβώς θα το φτιάξουμε εδώ.
Είναι από τα γλυκά που, αν πετύχουν σωστά, δεν θυμίζουν απλώς ζαχαροπλαστείο… το ξεπερνούν. Γιατί είναι φρέσκο, έχει την υφή που πρέπει και τρώγεται με κουτάλι όπως και όπου ακριβώς το θέλουμε! Τα σου είναι βυθισμένα σε μια πλούσια, και άκρως σοκολατένια κρέμα και μέσα τους κρύβουν μια υπέροχη κρέμα πατισερί με άρωμα βανίλιας.
Εδώ τα βήματα είναι αρκετά και πρέπει να κάνουμε τρεις παρασκευές: τα σου, την κρέμα πατισερί και την κρέμα σοκολάτας - συν τη σαντιγί, αν τη θέλουμε για διακόσμηση.
Ξεκινάμε πάντα από τη βάση, δηλαδή τα σου, τα οποία αν θέλουμε μπορούμε να τα έχουμε ήδη ετοιμάσει από την προηγούμενη μέρα. Η ζύμη των σου δεν θέλει βιασύνη. Πρέπει να μαγειρευτεί σωστά στο κατσαρολάκι και όταν ρίχνουμε το αλεύρι στο βραστό νερό με το βούτυρο, ανακατεύουμε δυνατά μέχρι να γίνει μπάλα και να καθαρίσει ο πάτος του σκεύους.
Αυτό είναι σημαντικό σημείο, γιατί φεύγει η περιττή υγρασία και χτίζεται η δομή που θα κρατήσει τα σου κούφια εσωτερικά. Μετά, τα αυγά μπαίνουν ένα-ένα και ενώ παράλληλα ανακατεύουμε - θέλουμε να δούμε μια βαριά κορδέλα που πέφτει αργά από τη σπάτουλα και κρατάει το σχήμα της.
Αν γίνει υπερβολικά σφιχτή η ζύμη, τα σου δεν βγαίνουν αέρινα και κούφια ενώ αν γίνει πολύ ρευστή, απλώνουν και δεν κρατούν το στρογγυλό τους σχήμα. Το πιο μεγάλο μυστικό είναι η υπομονή γιατί τα σου θέλουν χρόνο για να στεγνώσουν σωστά.
Ετοιμάζουμε την κρέμα πατισερί
Δεν ανοίγουμε καθόλου την πόρτα όσο ψήνονται, και περιμένουμε να ροδίσουν ελαφρώς, γιατί αυτό σημαίνει ότι θα έχουν πιο ανθεκτικό κέλυφος που δεν θα μαλακώσει αμέσως μόλις μπει η κρέμα.
Είναι σημαντικό να τα αφήσουμε να κρυώσουν τελείως πριν τα γεμίσουμε. Ένας πιο επαγγελματικός τρόπος να τα στεγνώσουμε σωστά από υγρασίες και να κρυώσουν πιο ήπια, είναι να τα αφήσουμε σε σβησμένο φούρνο και με λίγο ανοιχτή την πόρτα του για 10 λεπτά. Στη συνέχεια τα αφήνουμε να κρυώσουν σε θερμοκρασία δωματίου.
Με τα σου έτοιμα, περνάμε στην κρέμα πατισερί. Εδώ, επειδή τα σου βυθίζονται σε κρέμα σοκολάτας, θέλουμε η πατισερί να είναι σταθερή και λεία. Γι’ αυτό τη δένουμε και με λίγο κορν φλάουρ, που δίνει καθαρή υφή, χωρίς να βαραίνει την κρέμα.
Το σημαντικό είναι να μη σταματήσουμε το βράσιμο μόλις αρχίσει να πήζει. Όταν αρχίσει να κάνει τις πρώτες φουσκάλες, τη μαγειρεύουμε λίγο ακόμη ώστε να ψηθεί σωστά το άμυλο και να γίνει πραγματικά βελούδινη, χωρίς αίσθηση σκόνης.
Καλύπτουμε με μεμβράνη που πρέπει να εφάπτεται στην κρέμα για να μη σχηματιστεί πέτσα και, πριν τη χρησιμοποιήσουμε, τη δουλεύουμε για λίγα δευτερόλεπτα ώστε να γίνει ξανά λεία και να μπαίνει εύκολα στο κορνέ. Το γέμισμα των σου γίνεται από κάτω.
Προχωράμε στην κρέμα σοκολάτας
Μπήγουμε προσεκτικά τη μύτη του κορνέ στη βάση του σου και γεμίζουμε μέχρι να το νιώσουμε να βαραίνει στο χέρι. Αποφεύγουμε την απότομη πίεση, γιατί η υπερβολική ποσότητα μπορεί να σκίσει το σου.
Και τώρα πάμε στην βελούδινη κρέμα σοκολάτας. Τονίζω ότι δεν θέλουμε σάλτσα σοκολάτας αλλά κρέμα, που να στέκεται στο μπολ και να κρατάει την υφή της. Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε και εδώ λίγο κορν φλάουρ, που δίνει σταθερό αποτέλεσμα.
Για τη γυαλάδα, αντί για γλυκόζη χρησιμοποιούμε μέλι που είναι φυσικό υλικό, δουλεύει πολύ ωραία στη σοκολάτα και βοηθάει να κρατήσει μια όμορφη, λεία εμφάνιση. Το άλλο μεγάλο μυστικό είναι η θερμοκρασία. Το βούτυρο το προσθέτουμε όταν η κρέμα δεν καίει πια (χλιαρή προς ζεστή), γιατί τότε δένει σωστά, λειαίνει και γυαλίζει.
Λίγη σαντιγί στη διακόσμηση ομορφαίνει το γλυκό μας αλλά μπορούμε και να την παραλείψουμε.
Εάν φτιάξουμε σαντιγί
Το στήσιμο στο μπολ είναι το πιο διασκεδαστικό στάδιο και αυτό που προμηνύει ότι η ώρα της απόλαυσης πλησιάζει! Μπορούμε να το κάνουμε σε μεγάλο μπολ, σε ατομικά μπολάκια ή ωραία ποτηράκια.
Στήνουμε το προφιτερόλ και απολαμβάνουμε
Για μεγάλο γλυκό χρησιμοποιώ ένα μπολ διαμέτρου περίπου 22-24 εκ. και 7-9 εκ. ύψος. Θέλουμε να χωράει όγκο και να φαίνεται πλούσιο, χωρίς να ξεχειλίζει. Στη βάση μπαίνει η σοκολάτα, μετά τα γεμισμένα σου, και ξανά σοκολάτα ώστε να είναι πραγματικά βυθισμένα.
Αναμεσά στα σου και τη σοκολάτα προσθέτουμε με το κορνέ λίγο επιπλέον κρέμα πατισερί.
Πιστεύω ότι δίνει πολύ στο γλυκό και σπάει ευχάριστα τη σοκολάτα σε κάποιες μπουκιές.
Αφού συναρμολογήσουμε το προφιτερόλ, το αφήνουμε να σταθεί για 15 λεπτά και στη συνέχεια το διακοσμούμε. Λίγη σαντιγί, τριμμένη κουβερτούρα και φράουλες είναι μια έυκολη και κλασσική διακόσμηση για προφιτερόλ.
Έαν επιλέξουμε ατομικά μπολάκια ή ωραία ποτηράκια, η διαδικασία είναι σχεδόν η ίδια. Το μόνο που διαφέρει είναι ότι τοποθετούμε λιγότερα σουδάκια στα μπολάκια, κυρίως 1-2, αναλόγως πόσα χωράει.
Πάμε να το φτιάξουμε βήμα-βήμα και να βγει πραγματικά σούπερ!
Για τη ζύμη των σου
- 200 γρ. νερό
- 80 γρ. βούτυρο
- 1 κ.γ. ζάχαρη
- ½ κ.γ. αλάτι
- 120 γρ. αλεύρι μαλακό
- 4 αυγά μεσαία
Για την κρέμα πατισερί
- 500 ml γάλα πλήρες
- 100 γρ. ζάχαρη
- 4 κρόκοι αυγών σε θερμοκρασία δωματίου
- 40 γρ. κορν φλάουρ
- 1 λοβό βανίλιας
- 40 γρ. βούτυρο
Για την κρέμα σοκολάτας
- 550 ml γάλα πλήρες
- 250 ml κρέμα γάλακτος 35% λιπαρά
- 90 γρ. ζάχαρη
- 6 γρ. μέλι
- 6 κρόκοι αυγών
- 30 γρ. κορν φλάουρ
- 300 γρ. σοκολάτα κουβερτούρα 64-66% περιεκτικότητα κακάο, ψιλοκομμένη
- 50 γρ. βούτυρο κρύο, σε κύβους
- αλάτι
Για τη διακόσμηση (προαιρετικά )
- 100 ml κρέμα γάλακτος 35%, κρύα
- 1 κ.σ. ζάχαρη άχνη
- 3-4 σταγόνες βανίλια
- τρίμμα σοκολάτας
- φράουλες
Ξεκινάμε από τα σου
- Σε μια κατσαρόλα βάζουμε το νερό, το βούτυρο, τη ζάχαρη και το αλάτι.
- Τοποθετούμε σε μέτρια προς δυνατή φωτιά και φέρνουμε σε βράση. Θέλουμε να κοχλάσει κανονικά και να κάνει φουσκάλες σε όλη την επιφάνεια. Μόλις συμβεί αυτό, χαμηλώνουμε αμέσως τη φωτιά σε μέτρια και ανακατεύουμε για 1-2 λεπτά.
- Αποσύρουμε από τη φωτιά και προσθέτουμε όλο το αλεύρι. Ανακατεύουμε μέχρι να σχηματιστεί μια μπάλα ζύμης.
- Επιστρέφουμε την κατσαρόλα σε χαμηλή φωτιά και ανακατεύουμε για 1-2 λεπτά μέχρι να ξεκολλάει η ζύμη από τοιχώματα.
- Χτυπάμε με μίξερ ή σύρμα για 1 λεπτό, ώστε να πέσει η θερμοκρασία του μείγματος.
- Προσθέτουμε τα αυγά ένα-ένα, ενώ χτυπάμε με μίξερ ή σύρμα, μέχρι να ενσωματωθεί το καθένα στο μείγμα. Συνεχίζουμε το ανακάτεμα για 2-4 λεπτά μέχρι να έχουμε μια ωραία, λεία και δεμένη ζύμη.
- Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 170°C, στον αέρα.
- Μεταφέρουμε τη ζύμη σε κορνέ και σε λαμαρίνα στρωμένη με αντικολλητικό χαρτί ψησίματος σχηματίζουμε μικρά σουδάκια, αφήνοντας μια μικρή απόσταση μεταξύ τους, γιατί θα φουσκώσουν λίγο στο ψήσιμο.
- Ψήνουμε τα σου για 28-35 λεπτά, προσέχοντας να μην ανοίξουμε καθόλου το φούρνο κατά τη διάρκεια του ψησίματος. Τα σου πρέπει να φουσκώσουν σαν μπαλάκια, να πάρουν βαθύ χρυσαφί προς καστανό χρώμα, να σχηματίσουν ελαφρώς σκληρή επιφάνεια και να είναι πολύ ελαφριά στο χέρι.
- Τα αφήνουμε να κρυώσουν τελείως πριν τα γεμίσουμε.
Ετοιμάζουμε την κρέμα πατισερί
- Ανοίγουμε με μαχαίρι τον λοβό της βανίλια και αφαιρούμε τα μικρά σποράκια της, ξύνοντας με το μαχαίρι.
- Σε μεσαία κατσαρόλα βάζουμε το γάλα και τα σποράκια βανίλιας. Προσθέτουμε και το λοβό της βανίλιας.
- Τοποθετούμε την κατσαρόλα σε μέτρια φωτιά και ζεσταίνουμε μέχρι να αχνίσει το γάλα, αλλά να μην βράσει και αποσύρουμε από τη φωτιά. Αφαιρούμε τον λοβό της βανίλιας.
- Σε μπολ χτυπάμε με μίξερ ή σύρμα τους κρόκους με τη ζάχαρη, μέχρι να ασπρίσει και να αφρατέψει το μείγμα.
- Προσθέτουμε το κορν φλάουρ και χτυπάμε μέχρι να ενσωματωθεί καλά και το μείγμα μας να γίνει λείο.
- Προσθέτουμε λίγο-λίγο από το ζεστό γάλα, ενώ ανακατεύουμε έντονα, για να ανεβάσουμε τη θερμοκρασία του μείγματος χωρίς να κόψουν τα αυγά.
- Αδειάζουμε το μείγμα πίσω στην κατσαρόλα, τοποθετούμε σε μέτρια προς χαμηλή φωτιά και ανακατεύουμε μέχρι να πήξει καλά η κρέμα.
- Αποσύρουμε από τη φωτιά και ανακατεύουμε μέσα το βούτυρο, να λιώσει.
- Μεταφέρουμε την κρέμα σε μπολ και σκεπάζουμε με μεμβράνη τροφίμων που θέλουμε να εφάπτεται στην επιφάνεια της κρέμας.
- Βάζουμε την κρέμα στο ψυγείο να κρυώσει. Πριν τη χρήση, τη χτυπάμε με σύρμα ή στο μίξερ για λίγα δευτερόλεπτα, για να αφρατέψει.
Συνεχίζουμε με την κρέμα σοκολάτας
- Βάζουμε σε κατσαρόλα το γάλα, την κρέμα γάλακτος και το μέλι και τοποθετούμε σε μέτρια φωτιά. Ζεσταίνουμε μέχρι να αρχίσει να αχνίζει αλλά όχι να έρθει σε βράση.
- Σε μπολ χτυπάμε με μίξερ ή σύρμα τους κρόκους με τη ζάχαρη, μέχρι να ασπρίσει και να αφρατέψει το μείγμα.
- Προσθέτουμε μέσα το κορν φλάουρ και χτυπάμε μέχρι να ενσωματωθεί καλά και το μείγμα μας να είναι λείο.
- Προσθέτουμε σταδιακά λίγο-λίγο από το ζεστό γάλα, ενώ ανακατεύουμε έντονα για να ανεβάσουμε τη θερμοκρασία του μείγματος χωρίς να κόψουν τα αυγά.
- Αδειάζουμε το μείγμα πίσω στην κατσαρόλα, τοποθετούμε σε μέτρια προς χαμηλή φωτιά και ανακατεύουμε μέχρι να πήξει καλά η κρέμα.
- Αποσύρουμε από τη φωτιά, προσθέτουμε αμέσως μέσα τη σοκολάτα και ανακατεύουμε να λιώσει και να πέσει λίγο η θερμοκρασία της κρέμας.
- Τέλος, ανακατεύουμε μέσα το βούτυρο και το αλάτι.
- Μεταφέρουμε την κρέμα σε μπολ και σκεπάζουμε με μεμβράνη τροφίμων που θέλουμε να εφάπτεται στην επιφάνεια της κρέμας.
- Βάζουμε την κρέμα στο ψυγείο να κρυώσει. Πριν τη χρήση, τη χτυπάμε με σύρμα ή στο μίξερ για λίγα δευτερόλεπτα, για να αφρατέψει.
Εάν επιλέξουμε να φτιάξουμε σαντιγί
- Χτυπάμε στο μίξερ την κρέμα γάλακτος με την άχνη ζάχαρη μέχρι να γίνει σε σφιχτή σαντιγί.
- Τη μεταφέρουμε σε κορνέ και τη φυλάμε στο ψυγείο μέχρι το στήσιμο του προφιτερόλ.
Στήνουμε το προφιτερόλ
- Χρησιμοποιούμε ένα σχετικά βαθύ μπολ διαμέτρου 22-24 εκ. ή ατομικά μπολάκια / ποτηράκια. Η διαδικασία είναι η ίδια και στις φωτογραφίες παραπάνω μπορούμε να δούμε το αποτέλεσμα και με τους δύο τρόπους.
- Μεταφέρουμε την αφρατεμένη κρέμα πατισερί σε κορνέ και γεμίζουμε τα σου τρυπώντας τα προσεκτικά από κάτω.
- Βάζουμε μερικές κουταλιές από την αφρατεμένη κρέμα σοκολάτας στο μπολ και την απλώνουμε, ώστε να δημιουργηθεί μια παχιά στρώση στη βάση.
- Βυθίζουμε 7-8 σου στη σοκολάτα, ανάλογα με το μέγεθος του μπολ, αφήνοντας μικρό κενό ανάμεσα τους.
- Με το κορνέ, προσθέτουμε λίγο επιπλέον κρέμα πατισερί ανάμεσα στα σου και την κρέμα σοκολάτας.
- Προσθέτουμε επιπλέον κρέμα σοκολάτας και από πάνω συνεχίζουμε με γεμισμένα σου.
- Καλύπτουμε με την υπόλοιπη κρέμα σοκολάτας και ισιώνουμε την επιφάνεια του γλυκού.
- Το αφήνουμε να σταθεί για 15 λεπτά σε θερμοκρασία δωματίου και έπειτα διακοσμούμε αν θέλουμε με σαντιγί, τρίμμα σοκολάτας και φράουλες.
- Σερβίρουμε αμέσως ή βάζουμε το προφιτερόλ στο ψυγείο για αργότερα.
Καρολίνα Δωρίτη