Σαν πας στην Καλαμάτα και έρθεις με το καλό, δεν θα φέρεις πια πίσω μόνο μαντήλι καλαματιανό. Το ανακαινισμένο ιστορικό κέντρο της πόλης έχει μεταμορφωθεί στον πιο καυτό προορισμό για τα εξαιρετικά προϊόντα της περιοχής, η αγορά, τα καφέ και τα εστιατόρια απλώνονται μπροστά στην επιβλητική, απέναντι κεντρική πλατεία του Βασιλέως Γεωργίου και είσαι ελεύθερος να επιλέξεις τον προορισμό σου ανάμεσα στον παλιό χρόνο που ανηφορίζει στα ολάνθιστα καλντερίμια της παλιάς πόλης ή στις ολοζώντανες πιάτσες που σφίζουν από φρέσκια ζωή.
Το καινούριο αεροδρόμιο και μια εύκολη Εθνική οδός έχουν μεταμορφώσει την παλιά Καλαμάτα, που λύγισε για λίγο με τον σεισμό του ’80, σε έναν φωτεινό τουριστικό προορισμό που ξέρει να κρατά το χρώμα και την κληρονομιά του, να προβάλλει τις μοναδικές νοστιμιές του, να χορεύει κάθε χρόνο σε ένα μοναδικό Φεστιβάλ Χορού.
Τα παλιά αρχοντικά θα σου μιλήσουν για τα μεγάλα τζάκια του σύκου, του λαδιού και του καπνού και για την ακμή της πρώτης πόλης που ελευθερώθηκε από τους Τούρκους, γιατί η Καλαμάτα είναι αρχόντισσα και συνάμα, χαλαρή. Άφησέ τη να σε παρασύρει στο χρόνο της που συνδυάζει ομορφιά, ιστορία και γλυκιά ζωή, στα μέτρα του ανθρώπου.
Οι εμπειρίες που αξίζουν
- Να ανηφορίσεις ως ψηλά στο Φράγκικο Κάστρο του 13ου αιώνα και να συνεχίσεις με μια επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο.
- Το απόλυτο κουλέρ λοκάλ, στα νεοκλασικά της οδού Αριστομένους και στα γύρω σοκάκια της παλιάς πόλης.
- Ανάμεσα στα καφέ, τα σουβλατζίδικα και τα μεζεδοπωλεία, η Υπαπαντή του 13ου αιώνα, εδώ που κηρύχτηκε η Επανάσταση κατά των Τούρκων.
- Σε ένα διατηρητέο του 19ου αιώνα, η Συλλογή Ελληνικών Ενδυμασιών της Βικτώριας Καρέλια, αξίζει για τις χρυσοκέντητες φορεσιές που προβάλλουν μέσα από τον ατμοσφαιρικό φωτισμό.
- Η επίσκεψη στη Μονή Καλογραιών στο Κάστρο, που θα σε μυήσει στην παράδοση της ύφανσης του μεταξιού, όπως ξεκίνησε στο Βυζάντιο για να κάνει την πόλη ξακουστή για τα μετάξια της στα πέρατα της γης.
- Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Καλαμάτας, στην οδό Κυριακού & Αγ. Ιωάννου 20. Σε αυτό θα μάθεις για την τοπική και αγροτική ιστορία της πόλης.
- Η Δημοτική Πινακοθήκη, στην οδό Παπάζογλου 5. Εκεί θα δεις τη σύγχρονη τέχνη, όταν καταγράφει την ελπίδα της αναγέννησης μετά την καταστροφή, με έργα Ελλήνων ζωγράφων που δωρίστηκαν στην πόλη μετά τον μεγάλο σεισμό του 1986.
- Τα χωριά του Ταΰγετου, η Μεσσηνιακή Μάνη και η Πύλος είναι στα πόδια σου, αν λαχταρίσεις φύση και εκδρομή.
Η αγορά της Καλαμάτας
Κλείσε στο ταξίδι σου οπωσδήποτε μια Τετάρτη ή ένα Σάββατο, την ημέρα που η Κεντρική Αγορά της Καλαμάτας ανεβάζει τον σφυγμό της. Στην πιο ζωντανή αγορά της επικράτειας, θα ανακαλύψεις παραγωγούς, λαχανικά και φρούτα που δεν έχεις ποτέ συναντήσει στη ζωή σου, αλλά και μαγαζιά, ενίοτε στο πιο σοφιστικέ περιτύλιγμα, που ειδικεύονται στις νοστιμιές της περιοχής: ματσολιά, ελιά μαμούθ, φρέσκα φραγκόσυκα, ντομάτες της ποικιλίας καρδιά του βούβαλου, βότανα του Ταΰγετου, μέλι, η ντόπια ροζ ποικιλία σκόρδου και σκουρούχια, άγρια αγκιναράκια, φρούτα του βουνού με υπέροχη γεύση.
Στον Σχινά, με παράδοση από το 1938, θα έρθεις για το παστό, το μοσχαρίσιο λουκάνικο και το χοιρινό βραστό λουκάνικο με πράσο, πορτοκάλι ή λιαστή ντομάτα. Στον Καπετάν Αποστόλη θα ψωνίσεις φρέσκο μαρινάτο γαύρο που κάνουν καθημερινά, στον Διακουμή θα βρεις την ιδιαίτερη, σε τεράστια μπάλα, μυζήθρα τους, στην Ιθώμη αγνό βούτυρο και σφέλα. Τα ψώνια εδώ, πάντα καταλήγουν στον Νικήτα, για ένα σουβλάκι στα κάρβουνα και απέραντη θέα από τη βεράντα στη βουερή ζωντάνια της αγοράς.
Η τοπική γαστρονομία ή αλλιώς «και του πουλιού το γάλα»
Ο Χαρίλαος Τρικούπης είχε πει πως στη Μεσσηνία «και ομπρέλες να φυτέψεις, θα καρποφορήσουν». Σ’ αυτή τη Γη της Επαγγελίας παράγονται κυριολεκτικά τα πάντα: ΠΟΠ ελαιόλαδο, αυτό που ο Ηρόδοτος χαρακτήρισε σαν «υγρό χρυσό», ελιές Καλαμών που εδώ αξίζει να τις δοκιμάσεις πράσινες και τραγανές, σερβιρισμένες μέσα σε άφθονο αρωματικό ελαιόλαδο, σύκα, σταφίδες και πορτοκάλια.
Η Καλαμάτα φτιάχνει εξαίρετο ξύδι και είναι η πρώτη που έβγαλε ελληνικό βαλσαμικό, αλλά κάνει και εξαιρετικό κρασί και τα δικά της αποστάγματα. Μαζεύει αλάτι και φραγκόσυκα από τη Μάνη που τα κάνει τουρσί, παράγει αράπικο φιστίκι και αγκινάρα και φημίζεται για τα βότανα του Ταΰγετου, τις πατάτες, τη μελιτζάνα, το μέλι και τη μουστάρδα της
Όσα πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσεις
- ΠΟΠ σφέλα ή αλλιώς τη «φέτα της φωτιάς», το ταλαγάνι, τη γραβιέρα και τη βουτυράτη μυζήθρα.
- Σύγκλινο που είναι το παστό που αρωματίζεται με πορτοκάλι και καπνιστά λουκάνικα με πορτοκάλι που είναι οι μεζέδες που ταυτίζονται με την πόλη.
- Λαλάγγια.
- Παστέλι που φτιάχνεται με την ίδια συνταγή από την ελληνική αρχαιότητα.
- Ροδοκόκκινη γουρνοπούλα, που σε υποδέχεται στα μαγαζιά του δρόμου, ολόκληρη και φρεσκοψημμένη, σημάδι πώς μπήκες στα χωρικά ύδατα της Καλαμάτας. Να τη φας όπως οι ντόπιοι: στη λαδόκολλα με μπόλικο αλατοπίπερο, για πρωινό.
- Καγιανά που αν είναι άνοιξη, θα τον δοκιμάσεις με πατάτες, σύγκλινο και αγκινάρες.
- Κολοκυθοκορφάδες που μαγειρεύονται με φρέσκια σάλτσα ντομάτας.
- Τσουχτή ή αλλιώς η επική μακαρονάδα με το χοντρό μακαρόνι, την καμένη μυζήθρα και το τηγανητό αβγό.
- Μανιάτικη σαλάτα με πορτοκάλι και ελιές.
- Λιόπιτα με μεσσηνιακή ελιά και μπόλικο ελαιόλαδο.
- Οματιά που είναι το έντερο του χοίρου, το οποίο γεμίζουν με πλιγούρι και ψιλοκομμένη συκωταριά που τσιγαρίζεται με λέχουρδες (ντόπια χόρτα) και καυκαλήθρα και αρωματίζεται με κανελογαρίφαλα, πορτοκάλι και μπαχάρι.
- Κόκορα κρασάτο με χυλοπίτες.
- Παστές τσίχλες (πουλάκια).
- Δίπλες, τραβηχτές πίτες, πέτουλες (κρέπες) και κουταλίδες (τηγανίτες).
Τα καλύτερα τραπέζια της Καλαμάτας
Στην Καλαμάτα, η γεύση είναι ο λόγος να αποφασίσεις το ταξίδι, ο λόγος να επιστρέψεις, ο λόγος που θα τη βάζεις πάντα στο πρόγραμμα του ταξιδιού.
Οι Βερσαλλίες (Ευαγγελιστρίας 46, τηλ. 2721.081.858) και η μαγειρική άποψη του Γιάννη Κούμανη, που είναι τροφοσυλλέκτης, φιλόσοφος της γεύσης, ψαχτήρι και γνώστης κάθε Μεσσήνιου παραγωγού, είναι ένας λόγος να έρθεις ως την Καλαμάτα. Τα καλύτερα της τοπικής παραγωγής ψήνονται αποκλειστικά και μόνο στη μασίνα ή σε ανοιχτές φωτιές. Ρώτησε αν ανοίγει βράδυ, αλλιώς προετοιμάσου για το πιο λουκούλλειο μεσημεριανό, με όλο το βάθος της ντόπιας νοστιμιάς.
Στον Θίασο (Υπαπαντής 7, τηλ. 2721.088.407), που είναι ένα από τα πιο γραφικά καφενεία της Ελλάδας, θα βρεις τη νοστιμότερη γουρνοπούλα της πόλης, με τραγανή σαν κρύσταλλο, ολόχρυση κρούστα και κρέας που λιώνει στο στόμα, πάνω στις πιο μελωμένες, χοντροκομμένες πατάτες, μαζί με ομελέτα με αγκινάρες και ξεροσφέλι, βολβούς ξιδάτους με ρίγανη, μεσσηνιακή πατατοσαλάτα με πορτοκάλι, κρεμμύδι, ραπανάκι, μαϊντανό και ελιές και ονειρεμένα πιτάρια γεμιστά με σπανάκι. Όλα καμωμένα με μεράκι και λαχανικά από τον κήπο τους, στα τραπεζάκια έξω κάτω από τη σκιά και τη δροσιά του πλάτανου.
Λίγο έξω από την πόλη, στον Μπουρνιά, ο Κώστας (τηλ. 2721.083.957) είναι ό,τι νοστιμότερο κυκλοφορεί στην περιοχή. Ο ίδιος ψωνίζει ό,τι καλύτερο κάθε πρωί από τα γύρω μποστάνια και την Αγορά, η γυναίκα του η Μαρία αναλαμβάνει τα υπόλοιπα, μέχρι το απόγευμα που κλείνουν αφού έχουν ξεπουλήσει. Εδώ θα δοκιμάσεις την ολόγλυκια κατσαρή ντόπια ντομάτα με το ζυμωτό καρβελάκι, μισό με αλεύρι ολικής - μισό κανονικό. Ομελέτα με άγρια σπαράγγια, λαχανοντολμάδες ανάλαφροι σαν πούπουλο, μελιτζάνες με πιπεριές που μελώνουν στο φούρνο, το ίδιο και ο σιδηρόδρομος στη λαδόκολλα, το κρέας να λιώνει στο ζουμάκι του. Ταιριάζει και με τις σπιτικές ρεγκινέτες, τα χειροποίητα ζυμαρικά, που σερβίρονται και με κιμά. Άγρια χόρτα, βεργάδι (κατσίκι δεκαεξαμηνίτικο), λουκάνικο γεμιστό με σφέλα, σπανάκι με φασόλια πιαζ, ό,τι βγάζει η γη και η θάλασσα κάθε εποχή και άπαιχτη, ντόπια τηγανητή πατάτα.
Τσουχτές, burger με γουρνοπούλα, όνειρο μακαρονάδα με σκόρδο και ντόπια ελιά, κεφτέδες στο φούρνο με ντομάτα και βασιλικό, πειραγμένο παστίτσιο με μοσχαράκι μπρεζέ δοκιμάζεις στο Κάρδαμο (Πλ. Σιδηροδρομικού Σταθμού, τηλ. 2721.098.091), απέναντι από τον παλιό Σιδηροδρομικό σταθμό. Είναι η σταθερή αξία μιας προσγειωμένης δημιουργικότητας που συνδυάζει νοστιμιά, ωραίο περιβάλλον και μια κεφάτη έξοδο για φαγητό.
Λιτό, σχεδόν βιομηχανικό ντεκόρ για το Φοίνο (Υπαπαντής 35, τηλ. 694.088.6536) του Γιώργου Μωραϊτη και της Δήμητρας Πουλοπούλου. Καλαματιανοί και δημιουργικοί σεφ και οι δύο, μαγειρεύουν μια πειραγμένη μεσογειακή κουζίνα, όπως λέμε κους-κους με αβοκάντο, σταφίδες και χταποδάκι στα κάρβουνα ή φρέσκιες παπαρδέλες με πάπια ραγού και κρέμα γραβιέρας, μαγειρεμένη με ντόπια πρώτη ύλη.
Σε ένα χρωματιστό μαγαζάκι σε ένα γραφικό στενάκι του κέντρου, ο Παναγιώτης (Αιπύτου 12, τηλ. 2721.303.516) φτιάχνει το πιο άπαιχτο σουβλάκι. Πίτα σερβιρισμένη στη λαδόκολλα, χοιρινό λουκούμι, γιαούρτι, κρεμμύδι ντομάτα, ρίγανη. Εναλλακτικά το παίρνεις καλαμάκι με ψωμάκι, όπως παλιά. Εξίσου σπιτικό μπιφτεκάκι και καλαμάκι κοτόπουλο.
Μια μοναδική εμπειρία
Το πανέμορφο Δημοτικό πάρκο του Πηδήματος καταλήγει στον Μύλο (τηλ. 2721.052.243) ή αλλιώς ένα μαγαζί φαινόμενο και λατρεμένο στέκι κάθε καλαματιανού. Από τα τραπέζια δίπλα στη λίμνη χαζεύεις τα λικνίσματα και τα καμώματα των κύκνων, τρώγοντας μακαρονάδα με χοντρό μακαρόνι, χωριάτικη, κοτόπουλο στη σχάρα με τηγανητές πατάτες και μαυρομάτικα με χόρτα από το σελφ - σέρβις, σε μια ατμόσφαιρα που θυμίζει λαϊκό πανηγύρι.
Τα γλυκά που αξίζουν
Αν θέλεις να προσφέρεις σε όσους έμειναν πίσω την Καλαμάτα σε μια μπουκιά, ο Αθανασίου (τηλ. Φαρών & Πινδάρου, τηλ. 2721.093.364) είναι μονόδρομος: κλασικό, διάσημο συκοκάρυδο σε όμορφες συσκευασίες, σύκο γεμιστό με καρύδι, όλο ντυμένο με μαύρη σοκολάτα. Το καλαματιανό φοντάν με τη βούλα, για μια αλυσίδα που ταξιδεύει από τη Βοστώνη ως τον Καναδά.
Ζαχαροπλαστείο σταματημένο στο χρόνο με τον 90 χρονών κύριο Σκιαδά (Υπαπαντής 8, τηλ. 2721.022.081) να φτιάχνει ακόμη μόνος το διάσημο γαλακτομπούρεκό του και για τα μικρά, αφράτα, πάντα ολόφρεσκα κοκάκια του. Έχει και κορνέδες, κανταΐφι, δίπλες και τούρτες που θα σε γυρίσουν πίσω στα παιδικά σου γενέθλια, έχει και φοντανάκια - κεράσματα σε ασημο-χρυσόχαρτα. Το κουλέρ λοκάλ που έχει τιμήσει μέχρι και η Χίλαρι Κλίντον.
Όλη η Καλαμάτα ορκίζεται στην καρυδόπιτά της Χρυσάνθης (Γερμανού 18 & Ιθώμης, πλ. Όθωνος, τηλ. 2721.403.100) αλλά και στα σπιτικά πιταρούδια της, την κολοκυθόπιτα, την κοτόπιτα, τη χορτόπιτα, το τσουρέκι και το ραβανί της. Στο μια σταλιά εργαστήρι - μαγαζί της, όλα γίνονται από τα χεράκια της, μπροστά σου, σε μικρές, μαμαδίστικες ποσότητες. Και αυτή, θα σε κερδίσει με την αλλούτερη προσωπικότητα, το χαμόγελο, το ρακόμελο, τα κουλουράκια και το σοκολατένιο τσουρεκάκι της.
Με καταγωγή από το Μελιγαλά, στο Μέλι-Γάλα (Αθηνών 109, 2721.028.542) θα έρθεις για τα διάσημα πουράκια του, γεμιστά με πραλίνα ή με επικάλυψη σοκολάτας αλλά και για το ζεστό γαλακτομπούρεκο και για το υπέροχο σύκο με επικάλυψη σοκολάτα.
Βόλτα στην αγορά
Aπό το 1995, ο Οικονομάκος (Ιθώμης 12, τηλ. 2721.028.718) είναι το πρώτο όνομα στο λουκάνικο και στο παστό, που αξίζει να το δοκιμάσεις φρέσκο, ζεστό και πρωινό, μόλις βγαίνει στο πανέμορφο μαγαζί τους! Από ντόπιο χοιρινό, καπνισμένο με φασκόμηλο και σκίνο του Ταΰγετου, χωρίς συντηρητικά, θα το βρεις στο υπέροχο μαγαζί της οικογένειας, μαζί με μέλι, ελιές, τυριά, τουρσιά και άλλα καλαματιανά προϊόντα.
Πρωτοποριακές, πανέμορφες συσκευασίες, όλη η γκάμα των τοπικών λαδιών, του κρασιού, του σύκου, του μελιού, των ζυμαρικών, των γλυκών αλλά και αφράλα, και σουτζούκος από σταφύλι και διαφορετικά «υποβρύχια», σε ένα μαγαζί - κόσμημα, το Μπαχάρτ εν Καλάμαις (Γερμανού & Αιγύπτου, τηλ. 2721.093.829).
Στον μπαχαρένιο παράδεισο της Γιώτας, στα Μυστήρια της Γεύσης (Αιπύτου 20, τηλ. 2721.062.576), χωράει όλη η Μεσσηνία: τα ντόπια φυστίκια, η ρίγανη του Ταΰγετου και η μέντα της Μάνης, τα σύκα του συνεταιρισμού, τα όσπρια όλης της Ελλάδας, λαλάγγια και τοπικά βουτήματα, αποξηραμένα φρούτα, ξηροί καρποί και σούπερ τροφές.
Ντόπιο τσίπουρο, χωριάτικα αυγά, σπιτικές πίτες, παστό και όλα τα μεσσηνιακά προϊόντα της νέας τοπικής παραγωγής, στη Μαντινεία (Υπαπαντής 31, τηλ. 2721022144), που φημίζεται για το γιαούρτι ταψιού, τη γραβιέρα, το κεφαλοτύρι, το βούτυρο γάλακτος, το αγελαδινό γιαούρτι τσανάκας, τη μανουρομυζήθρα αλλά και την εξαιρετική κρέμα καραμελέ φούρνου και το ρυζόγαλο.
Πάνω από 80 χρόνια τώρα, η Καλαμάτα τους ξηρούς καρπούς της, τους ψωνίζει στον Τέτα (Σταδίου 38, τηλ. 2721.069.317). Σήμερα τα παιδιά του, ο Γιώργος και ο Δημήτρης, έχουν σπουδάσει και έχουν πια τη δική τους μονάδα στη ΒΙΠΕ της Καλαμάτας. Αμύγδαλα, καρύδια, φιστίκια κελυφωτά, ρεβίθια και κολοκυθόσπορος με καταγωγή ελληνική. Η δεύτερη γενιά συνεχίζει με σεβασμό και σύγχρονες μεθόδους, να τιμά τον φρέσκο, νόστιμο ξηρό καρπό.
Μοναδικό παστέλι στον ταβλά, που φτιάχνεται ζεστό κάθε μέρα, μαλακό, φτιαγμένο μόνο με σουσάμι και μέλι από την Ελαφόνησο της Λακωνίας, χειροποίητες δίπλες, λαλάγγια, λαδένια κουλουράκια που μοσχοβολούν πορτοκάλι, τσίπουρο, ρακή και λικέρ από κουκούτσι βερίκοκου, παξιμάδια, χυλοπίτες και λαλάγγια, στον Χριστόπουλο (Υπαπαντής 1, τηλ. 2721.022.209), με πείρα από το 1958.
Αν ψάχνεις για το καλύτερο λαλάγγι, θα έρθεις στον Ανδροβιτσανέα (Πινδάρου 27, τηλ. 2721.024.898). Αν είναι πρωί, θα προλάβεις, πριν γίνουν ανάρπαστες, τις τηγανητές τηγανοκουλούρες, κάτι σαν λαλάγγι ζεστό, φρέσκο, μεγάλο και στρογγυλό, μια τοπική εναλλακτική στην τυρόπιτα.
Διάβασε ακόμα:
