με μια ματιά toggle
- Η Σαλαμίνα, μόλις 15 λεπτά με φέρι από το Πέραμα, είναι ένας οικονομικός και συχνά παρεξηγημένος προορισμός, με πευκοδάση, παραλίες, πεζοπορικές διαδρομές και έντονη ιστορική ταυτότητα.
- Στα σημεία που αξίζει να δεις ξεχωρίζουν η σπηλιά του Ευριπίδη, οι Κολώνες, οι ανεμόμυλοι, η Φανερωμένη, το σπίτι του Άγγελου Σικελιανού και ο Προφήτης Ηλίας.
- Η γαστρονομία της βασίζεται στα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, με σπεσιαλιτέ όπως το κουλουριώτικο χταπόδι, η λακέρδα, το πλατέτσι, το κουγκουλούαρι και οι τηγανίτες.
- Με ψαροταβέρνες πάνω στο κύμα, παραδοσιακά προϊόντα και τιμές χαμηλότερες από πολλούς κοντινούς προορισμούς, το νησί προσφέρεται τόσο για μονοήμερη όσο και για σύντομη απόδραση.
Η Σαλαμίνα είναι νησί παράξενο και με πολλές ιδιαιτερότητες. Πλωτό προάστιο του Πειραιά, για να τη συναντήσεις δεν χρειάζεται καν να προνοήσεις για εισιτήριο. Τα ανοιχτά φέρι μποτ πάνε και έρχονται κάθε 15 λεπτά (όσα και τα λεπτά του ταξιδιού) και με μόλις 8,5 ευρώ για σένα και το αυτοκίνητό σου, κατατάσσουν τη Σαλαμίνα στον πιο οικονομικό προορισμό. Όταν αποβιβαστείς, οι ευχάριστες προοπτικές συνεχίζονται.
Το αστεράτο ξενοδοχείο με απέραντη θέα στη θάλασσα και τη δική του παραλία δεν κοστίζει πάνω από 100 ευρώ το βράδυ, οι ταβέρνες και η ψαραγορά με το σπαρταριστό ψάρι αγνοούν τις «απέναντι» αλμυρές, στεριανές τιμές. Η Κούλουρη, με σχήμα σαν λαχταριστό κουλούρι, με το υπέροχο, φυσικό κάλλος της, αφορά τον καθένα μας και για διαφορετικούς λόγους. Τον εραστή του τρέκινγκ, τον λάτρη της ιστορίας, τον καλοφαγά αλλά και όποιον θέλει να αφήσει πίσω του τις έγνοιες και να κολυμπήσει στα ανέφελα νερά της γαλήνης χωρίς να ταλαιπωρηθεί.
Νησί παρεξηγημένο, αφού για χρόνια ταυτίστηκε με την παρουσία των ναυπηγείων, τη μόλυνση, τα καρνάγια, την ύπαρξη του Ναύσταθμου και τις δραστηριότητες του ΝΑΤΟ αλλά και με την άναρχη και κακόγουστη δόμηση των λαϊκών στρωμάτων του Πειραιά που κυρίως την υιοθέτησαν για τις διακοπές τους στις δεκαετίες του ’60 και του ΄70, το νησί του Αίαντα έχει πολλές άγνωστες καλλονές.
Όταν την έφτιαχνε ο Θεός, είχε μεγάλα κέφια. Σχεδόν καλυμμένη με καταπράσινα, τροφαντά πευκοδάση, ελιές, φιστικιές, αμπέλια και μποστάνια, διαθέτει πανέμορφες, αμμουδερές παραλίες για όλα τα γούστα. Κυρίως, όμως, σε προκαλεί η ομορφιά των βουνών της, το ψηλό Μαυροβούνι, το Φούρθι και η Ντάρνιζα, βουνά αλλού φαλακρά και αλλού κατάφυτα, όλα καλόβολα, όμορφα και ήμερα, προσβάσιμα σε πεζοπορίες για όλους, με θέα την παιχνιδιάρικη ακτογραμμή και τα γαλάζια, ήρεμα νερά του Σαρωνικού.
Από τη στιγμή που το καράβι μπαίνει στα νερά του κόλπου της, στα Παλούκια, με τα γραφικά, εγκαταλειμένα, σαν κινηματογραφικό σκηνικό, κτίσματα του παλιού Λοιμοκαθαρτηρίου πλάι στα γκρίζα, βαριά σκαριά του Πολεμικού Ναυτικού, ξέρεις πως η Σαλαμίνα, δεν είναι σαν τα άλλα νησιά. Αφέσου στη γοητεία της και άκου τη συναρπαστική Ιστορία της. Πατρίδα του Τελαμώνειου Αίαντα και του Ευριπίδη, κομβικό σημείο του αγώνα κατά των Τούρκων, η Κούλουρη, ξέρει από θάλασσα. Μπορεί πια να μην γίνονται ναυμαχίες και στις μαρίνες της να χαζεύεις θαυμαστά γιοτ και σκαριά που αράζουν εδώ χάρη στις χαμηλές τιμές, ίσως να νοικιάσεις και κάποιο για μια βόλτα στον Σαρωνικό. Ή πάλι, μπορεί να προτιμήσεις να γευτείς τη θάλασσά της μόνο στο πιάτο, στις πολλές ψαροταβέρνες της, πάνω στο κύμα. Από το τσιμέντο της πόλης ως τον παράδεισο της φύσης, ο κωδικός του τηλεφώνου παραμένει αθηναϊκός: 210! Καμία φορά, ότι έχουμε τόσο κοντά μας δυσκολευόμαστε να το εκτιμήσουμε!
Εμπειρίες που αξίζει να ζήσεις
Η σπηλιά του Ευριπίδη, με τις 10 δαιδαλώδεις στοές, ησυχαστήριο του Ευριπίδη, δεν είναι επισκέψιμη στο εσωτερικό της. Όμως, αξίζει η βόλτα ως εδώ, μέσα από το καμένο πια τοπίο του πευκόδασους. Με έναν περίεργο τρόπο, η καταστροφή έχει αφήσει πίσω της μια απλούστερη, απόκοσμη, θεατρική ομορφιά.
Το κυκλικό Ταφικό Μνημείο στις Κολώνες αξίζει για τη θέα του, έτσι όπως δεσπόζει πάνω από το φάρο, αποκαλύπτοντας δυο μαγικές, θαλασσινές προοπτικές του νησιού.
Μια παραμυθένια διαδρομή ανάμεσα στα αμπέλια με το σαβατιανό και το ροδίτη, τις ελιές, τις χαρουπιές, τις ροδιές και τα σχίνα: η διαδρομή ως τον Άγιο Δημήτριο, ένα μικρό, λευκό κόσμημα πλάι στα ερείπια του μεσαιωνικού οικισμού, στο οροπέδιο Γκίνανη, στην καρδιά του νησιού.
Να περπατήσεις ως τους Ανεμόμυλους του 18ου αιώνα, στον πανέμορφο λόφο του Άη Νικόλα.
Αν είσαι περιπατητής αντοχής και θέλεις να ανακαλύψεις το πιο παρθένο κομμάτι του νησιού, θα ανέβεις στο βουνό από το Σατερλί ως τα Κανάκια.
Να κάνεις όσες φορές αντέχεις το σουλάτσο της παραλίας ως τον Άγιο Νικόλαο, με τις ταβέρνες, τις μαρίνες, τα ψαροκάικα και τα καφέ.
Η διαδρομή που οδηγεί στο μοναστήρι της Φανερωμένης μέσα από το πευκόδασος που αγκαλιάζει το κύμα είναι απλά, μοναδική. Εκεί που τελειώνουν τα πεύκα, μπροστά στο μοναστήρι, ανοίγεται ένα φαλακρό πλάτωμα ως το νερό. Εδώ προβάλλει, σχεδόν μέσα από το κύμα, το μαγικό κυανόλευκο σπιτάκι που φιλοξένησε για 20 χρόνια τον Άγγελο Σικελιανό και την αγαπημένη του Άννα. Αν η Αγάπη και ο Έρωτας ψάχνουν έναν βωμό, αυτός εδώ είναι ο απόλυτα μοναδικός.
Η πόλη της Σαλαμίνας (Κούλουρης) είναι χτισμένη στη σκιά του Προφήτη Ηλία που δεσπόζει ολόλευκος στην κορυφή του απότομου βράχου που τόσο θεατρικά φωτίζεται τις νύχτες. Εδώ θα ευχαριστηθείς τις πιο Instagram-ικές πόζες!
Αν έχεις αποκαρδιωθεί από την άναρχη δόμηση, τα εγκαταλειμμένα σπίτια και την έλλειψη παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, έλα στο Μαρούδι ή αλλιώς στο Αίας Κλαμπ, από το όνομα του παλιού resort που λειτουργούσε κάποτε εδώ. Ένας γραφικός, ολοστρόγγυλος κόλπος και κάποιες βίλες με πρωτότυπη, ξεχωριστή αρχιτεκτονική θα σου αλλάξουν τη γνώμη για το νησί.
Όσα αξίζουν
Το κτίριο του Αρχαιολογικού Μουσείου είναι ένα από τα «αλληλοδιδακτικά σχολεία» που ίδρυσε ο Καποδίστριας. Ευρήματα από την προϊστορία ως την Ύστερη Αρχαιότητα. Στο Δημαρχείο λειτουργεί και Λαογραφικό Μουσείο.
Στην κεντρική πλατεία της πόλης, κάνε μια στάση στον ναό του Αγίου Δημητρίου, που ο Γιώργος Καραϊσκάκης θεωρούσε προστάτη του. Εδώ θα προσκυνήσεις τον τάφο του, καθώς ο μέγας αγωνιστής ξεψύχησε στη Σαλαμίνα, στις 22 Απριλίου του 1827 και ζήτησε να ταφεί στο νησί.
Στην Κόγχη, ανάμεσα στις Κολώνες και τα Περιστέρια, ο λευκός Φάρος του 1901, ανήκει στα ιστορικά διατηρητέα μνημεία. Στα συν της επίσκεψης, η βουτιά στην αμμουδερή παραλία στις Κολώνες, κάτω από τα αρμυρίκια.
Ανάμεσα στο Αιάντειο και την Κακιά Βίγλα, θα βρεις τη δεύτερη παλαιότερη ελιά της Ελλάδας, την Ελιά της Όρσας, που φημολογείται πως φυτεύτηκε από τον Πεισίστρατο.
Κάθε χρόνο τον Σεπτέμβρη, γιορτάζεται η μνήμη της Ναυμαχίας με την αναπαράσταση της Ναυμαχίας στην Ακτή των Σαλαμινομάχων.
Στο πανέμορφο Ευριπίδειο ανοιχτό θέατρο, από Ιούλη μέχρι Σεπτέμβρη γίνονται αξιόλογες παραστάσεις και συναυλίες.
Τα περίεργα
Με 40.000 κατοίκους, η Κούλουρη είναι το πιο πυκνοκατοικημένο νησί της Ελλάδας. Το γηγενές από τον 14ο αιώνα αρβανίτικο στοιχείο, με τα χρόνια δέχτηκε την επιρροή των προσφύγων της Δραπετσώνας, του Κερατσινίου και του Περάματος, που μετακινούνται συνεχώς ανάμεσα στις δυο ακτές.
Δυσανάλογα με το μέγεθός της, η Σαλαμίνα διαθέτει 4 ποδοσφαιρικές ομάδες (τον ιστορικό Αία, τον Αμπελακιανό, τον Α.Ε. και τους Σαλαμινομάχους, δυο Ναυτικούς Ομίλους με διακρίσεις στην Κωπηλασία και το Κανόε-Καγιάκ, έχει ομάδα βόλεϋ, μπάσκετ, χάντμπολ, στίβου και πινγκ-πινγκ.
Στη Σαλαμίνα, δεν υπάρχουν πινακίδες που να δείχνουν το όνομα των χωριών και τις περιοχές. Ποτέ δεν ξέρεις πού βρίσκεσαι και πώς λένε την παραλία μπροστά σου, εκτός από σπάνιες περιπτώσεις. Για να μην νοιώσεις χαμένος στη μετάφραση, πάρε αγκαλιά το google maps.
Το 1846, βρέθηκε στο νησί ο άβακας ή Πλάκα της Σαλαμίνας, ένα είδος επέκτασης της ανθρώπινης μνήμης ή αλλιώς, η πρώτη προσπάθεια του ανθρώπου να δημιουργήσει ένα εργαλείο υπολογισμού.
Από τα Σελίνια και τα Παλούκια υπάρχει και απευθείας σύνδεση με το λιμάνι του Πειραιά.
Νόστιμα και ντόπια
- Το Κουλουριώτικο χταπόδι φημίζεται για τη νοστιμιά του και η παράδοση το μαγειρεύει κρασάτο ή ψητό στη σχάρα. Εξίσου διάσημες για τη νοστιμιά τους, οι κουτσομούρες, τα μπαρμπούνια και τα ρείκια του νησιού.
- Η Κούλουρη φημίζεται και για τη διαφορετική, πεντανόστιμη βουτυράτη λακέρδα που φτιάχνεται με μέλι ρείκι και τον μαρινάτο γάβρο της που μαρινάρεται με καρότο και μαϊντανό.
- Το πλατέτσι είναι μια διαφορετική λαδόπιτα με τραγανή ζύμη, γεμιστή με φέτα, που ζυμώνεται με μπόλικο ελαιόλαδο.
- Το κουγκουλούαρι είναι μια υπέροχη γλυκιά πίτα με τραγανό, σπιτικό φύλλο, γεμιστή με κόκκινη κολοκύθα, σταφίδες και μπαχαρικά. Την εποχή που δεν υπάρχει κολοκύθα, φτιάχνεται με τριμμένο καρότο.
- Οι τηγανίτες είναι άλλη μια εξαιρετική σπεσιαλιτέ της Σαλαμίνας: ένα σιροπιαστό γλυκό με μέλι, σε σχήμα σαλιγκαριού, πλούσιο σε αμύγδαλο, καρύδι και σουσάμι.
- Επίσης, η Σαλαμίνα φημίζεται για το ολικής άλεσης ψωμί της, που πλάθεται σε μεγάλο καρβέλι και ψήνεται στα ξύλα, για τα μουστοκούλουρα, τα αμυγδαλωτά με ασπρισμένο αμύγδαλο, ανθόνερο και άχνη και για το γαλακτομπούρεκο της Αγαθής αλλά και το αρβανίτικο πουπέκι ή γαλατόπιτα της Αττικής, μια γαλατόπιτα που γίνεται ξεσκέπαστη.
Τα καλύτερα τραπέζια
Ο Κάκιας, (Ακτή Καραϊσκάκη 38, τηλ. 210-46.55.821) δεν είναι μόνο μια από τις πιο διάσημες ψαροταβέρνες της επικράτειας αλλά και το βασικότερο αξιοθέατο της Κούλουρης, ο λόγος που μπαίνουν οι περισσότεροι επισκέπτες στο φέρυ μποτ ως εδώ. Ξεκίνησε ακριβώς απέναντι το 2000, σαν καφενείο και μετά ουζερί, όταν ο Νίκος Κάκιας αποφάσισε από ναυτικός να γίνει στεριανός. Με την αγαπημένη του Αθηνά στην κουζίνα, τη γνώση και το μεράκι του Νίκου για τον θαλασσινό μεζέ, ο Κάκιας έγινε γνωστός από στόμα σε στόμα. Σήμερα, με τα τραπέζια του πάνω στο νερό, στα χέρια των παιδιών του, της Μαρίας και του Βαγγέλη και τους γονείς στην επίβλεψη, η οικογενειακή ταβέρνα έχει περάσει στη νέα εποχή μιας ψαροφαγίας που τιμά την παράδοση αλλά φτιάχνει και το πιο ονειρεμένο σεβίτσε τόνου ή ένα διαφορετικό, γεμάτο εξωτικά αρώματα γουακαμόλε με μπόλικη πεντανόστιμη, γαρίδα. Οπωσδήποτε θα δοκιμάσεις τη λακέρδα και τον μαρινάτο γάβρο τους, τα τηγανητά αβγά καλαμαριού, τα ωμά και γκουρμέ τους, τα μαυρομάτικα με το χταπόδι, το κρασάτο ντόπιο χταπόδι, τους γαριδοκεφτέδες με την άφθονη, χοτροκομμένη γαρίδα και την τραγανή κρούστα, τη σουπιά που τηγανίζεται με το μελάνι της, το ριζότο με μελάνι και το αποδομημένο τσι-κέικ στο τέλος. Οι ενωμένες οικογένειες, κάνουν θαύματα!
Η Μπουκουρίμιζα, (Λ. Κ. Καραμανλή, τηλ. 215-50.03.815) με τις γιρλάντες τα χρωματιστά φωτάκια της πάνω στο νερό ή την όμορφη αίθουσα με το τζάκι όταν κρυώνει ο καιρός, μοιράζεται ανάμεσα στο κρέας και το ψάρι. Αξίζει να δοκιμάσεις το αρωματικό, τραγανό κεφτεδάκι και το συκώτι με καραμελλωμένα κρεμμύδια αλλά μην προσπεράσεις τα ολόφρεσκα και σπαρταριστά από την ψαριά της ημέρας: τη ζουμερή ψητή σαρδέλα, τον γάβρο, τις κουτσομουρίτσες που μοσχοβολούν ιώδιο, τον τηγανητό μπακαλιάρο και το τραγανό κολοκυθάκι τους.
Το Καρνάγιο (Αγ. Νικολάου 52, τηλ. 210-46.40.844) είναι πρωτίστως ένα ονειρεμένο, ειδυλλιακό σποτ. Υπερυψωμένο πάνω από το νερό, στην άκρη της παραλίας και με θέα τον πανέμορφο Άγιο Νικόλαο, κάτω από τη σκιά του δέντρου, όλη η περασμένη ομορφιά της Ελλάδας του ΄60, σε κυανόλευκη αισθητική. Εδώ θα έρθεις για φρέσκο ψαράκι, γάβρο μαρινάτο, καραβίδα ψητή, τραγανές τυρομπουκιές, γαρίδες σαγανάκι και λαχταριστό τηγανητό καλαμάρι, που είναι η σπεσιαλιτέ του.
Πάνω στην κεντρική περαντζάδα αλλά λίγο μακρύτερα από τη θάλασσα, ο Κρυονερίτης (Λ. Σαλαμίνας 304, τηλ. 210-46.40.111) είναι το κρυμμένο μυστικό τσιπουράδικο που λατρεύουν οι ντόπιοι παππούδες, τους οποίους και εμπιστεύεσαι τυφλά. Φρέσκο μικρόψαρο, αλάδωτο τηγάνι, μεζεδάκια θαλασσινά και στεριανά για ένα τσίπουρο.
Τι θα ψωνίσεις
Κεντρικότατα και παραλιακά, η Κεντρική Ψαραγορά, καθημερινά φέρνει το καλύτερο, σπαρταριστό ψάρι, το οποίο οι ψαράδες φέρνουν πρώτα εδώ και ό,τι μένει το πάνε στην Ιχθυόσκαλα του Πειραιά. Χαμηλές τιμές, ασυναγώνιστη ποιότητα και σπιτική λακέρδα και γάβρος μαρινάτος σε βαζάκι. Το καφενείο μπροστά στην αγορά, φτιάχνει εξαιρετικό ελληνικό καφέ.
Ο Γιώργος Δαμαλίτης στον φούρνο που κληρονόμησε από τον πατέρα του φτιάχνει καταπληκτικό, παραδοσιακό καρβέλι ολικής άλεσης και αργής ωρίμανσης και ένα εξίσου νόστιμο ψωμί από αιγυπτιακό αλεύρι καμούτ (Ολύμπου 21, τηλ. 210-46.51.284). Τα παραδοσιακά γλυκά του, οι τηγανίτες, το κουγκουλούαρι και το πλατέτσι, δεν έχουν ταίρι: το μυστικό στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, στην ΠΟΠ φέτα, στα αγνά υλικά αλλά και στον σεβασμό στις παλιές συνταγές που κληρονόμησε από τον μπαμπά.
Η Ελένη Καλογήρου, κληρονόμησε το ζαχαροπλαστείο που άνοιξε η οικογένειά της το 1977, μαζί και τις συνταγές του, που πλέον φτιάχνει η ίδια, με αγνά υλικά που δεν καταδέχονται «σκόνες» και χημείες στην καρδιά τους (Λ. Σαλαμίνος 133, τηλ. 210-46.54.350). Η μεσολογγίτισσα μαμά Διαμάντω, μαστόρισσα του φύλλου και της ζύμης πρωτοστατεί ακόμη στο εργαστήρι. Εδώ θα βρεις εξαιρετικές τηγανίτες, κουγκουλούαρι αλλά και όλα τα παλιά και αγαπημένα γλυκά, από σιροπιαστά, μέχρι κοκάκια, κορνέδες, γλώσσα της πεθεράς, μπαμπάδες, εκμέκ κανταϊφι και κορμό με επικάλυψη σοκολάτα γάλακτος. Κάνουν και δικό τους παγωτό.
Στις διαδρομές σου πολλές φορές θα συναντήσεις κιόσκια με λαχανικά στη μέση του πουθενά. Σταμάτα και γέμισε το πορτ-μπαγκάζ. Οι παραγωγοί πουλάνε κατευθείαν όσα καλλιεργούν, τις τοπικές ποικιλίες από αγγουράκια, κολοκύθια και μελιτζάνες, δικά τους αγνά αβγά, τουρσιά και ό,τι παράγει το νησί αλλά και εκλεκτά φρούτα από όλη την Ελλάδα.
Διάβασε ακόμα:
