Υπάρχουν γεύσεις που δεν ξεχνιούνται. Μένουν βαθιά χαραγμένες στη μνήμη, δεμένες με πρόσωπα αγαπημένα, μυρωδιές από την κουζίνα και εικόνες μιας άλλης εποχής. Για την Αργυρώ Πετροπούλου από την Πάρο, αυτές οι αναμνήσεις έχουν τη γλύκα του πετιμεζιού, το άρωμα των φρεσκοψημένων κουλουριών και τη ζεστασιά της οικογενειακής κουζίνας, εκεί όπου η μαγειρική γινόταν καθημερινή έκφραση αγάπης.
Μεγαλωμένη σε μια παριανή οικογένεια όπου η κατσαρόλα και ο φούρνος είχαν την τιμητική τους, η Αργυρώ γνώρισε από πολύ μικρή τα μυστικά της σπιτικής μαγειρικής. Πρώτη της δασκάλα, η γιαγιά Αικατερίνη. Δίπλα στη φούστα της, με τα μάτια ορθάνοιχτα από περιέργεια, παρακολουθούσε τις μικρές ιεροτελεστίες της κουζίνας. Η γιαγιά, έχοντας αντιληφθεί το ενδιαφέρον της εγγονής της, δεν άργησε να της αναθέσει τις πρώτες αποστολές. Να καθαρίζει, για παράδειγμα, τα σταφύλια για το γλυκό του κουταλιού. Μια απλή δουλειά, που όμως έμοιαζε με το πρώτο μάθημα μιας μακρόχρονης μαθητείας.
«Μου άρεσαν οι μυρωδιές των φαγητών και τα μαγειρέματα», θυμάται η Αργυρώ, αφήνοντας τη νοσταλγία να την ταξιδέψει πίσω στον χρόνο. «Από οκτώ χρονών είχα ρόλο στα γιορτινά μαγειρέματα δίπλα στη μητέρα μου. Έπλαθα τα κουλούρια και εκείνη με διόρθωνε, όπου χρειαζόταν. Άπλωνα το αυγό με το πινέλο σαν καλλιτέχνης», λέει γελώντας.
Τα οικογενειακά τραπέζια ήταν για εκείνη η πιο χαρούμενη αφορμή να σηκώσει τα μανίκια και να χωθεί ανάμεσα σε ταψιά, ζυμάρια και μυρωδάτες κατσαρόλες. Η αγάπη αυτή δεν ξεθώριασε μεγαλώνοντας. Αντίθετα, έγινε τρόπος ζωής. «Μου αρέσει να μοιράζομαι το φαγητό με τους ανθρώπους που αγαπώ. Ακόμη και στα ταξίδια μου, πάντα ήθελα να γνωρίζω την τοπική κουζίνα και τα προϊόντα κάθε τόπου».
Στη γαστρονομική μνήμη της Αργυρώς, ξεχωριστή θέση κατέχει το πετιμέζι. Αυτός ο σκούρος, πυκνός, αρωματικός θησαυρός του σταφυλιού, με τη βαθιά, σχεδόν καραμελένια γλύκα του, αποτελούσε άλλοτε πολύτιμο υλικό στο νησιώτικο νοικοκυριό. Ένα φυσικό γλυκαντικό, γεννημένο από τον μόχθο του τρύγου, που έδινε νοστιμιά στα γλυκίσματα πολύ πριν η ζάχαρη κυριαρχήσει στις συνταγές.
Η γιαγιά Αικατερίνη φρόντιζε να υπάρχει πετιμέζι στην κουζίνα όλο τον χρόνο. Την ίδια συνήθεια διατηρεί σήμερα και η εγγονή της. «Πάντα μετά τους τρύγους κρατώ πετιμέζι για την υπόλοιπη χρονιά», λέει, καθώς ετοιμάζει στην κουζίνα της τα μοσχομυριστά τραγανά μουστοκούλουρα με τον τρόπο που έμαθε από τη γιαγιά της.
Από τα χέρια της βγαίνουν ακόμη τα παραδοσιακά φοινίκια (μελομακάρονα), τα πετιμεζένια και το μελαχρινό, η πλούσια καρυδόπιτα που αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα χάρη στο πετιμέζι. Γλυκά που είναι λιτά στα υλικά, αλλά γενναιόδωρα σε γεύση και αναμνήσεις.
Η Αργυρώ, ωστόσο, δεν περιορίζει τη χρήση του αγαπημένου της υλικού στις γλυκές δημιουργίες. «Χρησιμοποιώ το πετιμέζι σε σάλτσες για σαλάτες, σε κοκκινιστά αλλά και στο χοιρινό στον φούρνο, αξιοποιώντας τη γλυκόξινη δυναμική του για να χαρίσει βάθος και πολυπλοκότητα στις γεύσεις».
Έτσι, το πετιμέζι περνά από τη χύτρα της γιαγιάς στη σύγχρονη κουζίνα, χωρίς να χάνει τον δεσμό του με την παράδοση του. Και αν κάτι παραμένει αναλλοίωτο, είναι εκείνη η παιδική λαχτάρα της Αργυρώς να συμμετέχει στο μαγείρεμα, να δημιουργεί και να προσφέρει.
Γιατί τελικά η πιο γλυκιά κληρονομιά μιας οικογένειας δεν βρίσκεται γραμμένη σε κάποιο τετράδιο συνταγών. Κρύβεται στις κινήσεις των χεριών, στις μυρωδιές που ανασύρουν μνήμες και σε μια κουταλιά πετιμέζι που έχει μέσα της όλη τη γλύκα της παριανής παράδοσης.
Δες εδώ τη συνταγή για τα μουστοκούλουρα της Αργυρώς Πετροπούλου
