Τα μουστοκούλουρα είναι από τα πιο χαρακτηριστικά παραδοσιακά βουτήματα της ελληνικής κουζίνας, άρρηκτα συνδεδεμένα με τον τρύγο και την αξιοποίηση των σταφυλιών.
Το όνομά τους προέρχεται από τις λέξεις «μούστος» και «κουλούρα» και περιγράφει τα κουλουράκια που παρασκευάζονται με τον χυμό των σταφυλιών, πριν αυτός μετατραπεί σε κρασί.
Η ακριβής εποχή εμφάνισής τους δεν είναι τεκμηριωμένη, ωστόσο η παράδοσή τους συνδέεται με την πανάρχαια ελληνική αμπελουργία και τη συνήθεια να αξιοποιείται κάθε προϊόν του τρύγου.
Ο μούστος, αλλά και το πετιμέζι, το πυκνό σιρόπι που προκύπτει από τον συμπυκνωμένο χυμό των σταφυλιών, χρησιμοποιούνταν επί αιώνες ως φυσικά γλυκαντικά, ιδιαίτερα σε εποχές που η ζάχαρη δεν ήταν εύκολα διαθέσιμη.
Στις παραδοσιακές συνταγές, ο μούστος ή το πετιμέζι συνδυάζονται με αλεύρι, ελαιόλαδο και αρωματικά μπαχαρικά, όπως η κανέλα και το γαρίφαλο.
Τα υλικά αυτά δίνουν στα μουστοκούλουρα το χαρακτηριστικό άρωμα, τη γλυκιά γεύση και το βαθύ χρώμα τους.
Το σχήμα τους ποικίλλει από απλές στρογγυλές κουλούρες μέχρι πλεξούδες και σαλιγκαράκια, ενώ η υφή τους μπορεί να είναι μαλακή ή τραγανή, ανάλογα με τη συνταγή και τον χρόνο ψησίματος.
- 500 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις
- 2 φλ. πετιμέζι Πάρου
- ¼ φλ. νερό
- 1 φλ. εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο
- 1 φλ. ζάχαρη
- 1 ½ κ.γ. κανέλλα
- 1 κ.γ. γαρίφαλο τριμμένο
- 1 κ.γ. μαγειρική σόδα
- 1 σφηνάκι κονιάκ
- ξύσμα από 1 πορτοκάλι
- Για τα μουστοκούλουρα με παριανό πετιμέζι, ανακατεύουμε σε μια λεκάνη με ένα σύρμα το πετιμέζι, το νερό, το λάδι, το κονιάκ και τη ζάχαρη. Τα χτυπάμε καλά να ομογενοποιηθούν.
- Σε ένα μπολ κοσκινίζουμε το αλεύρι και προσθέτουμε τη σόδα, την κανέλλα και το γαρίφαλο.
- Ρίχνουμε το αλεύρι στη λεκάνη με τα υγρά, ζυμώνοντας σιγά-σιγά, μέχρι να έχουμε μια ζύμη εύπλαστη και μαλακή.
- Αφήνουμε τη ζύμη σκεπασμένη για 30 λεπτά, να ξεκουραστεί.
- Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 160°C, στον αέρα.
- Πλάθουμε τα κουλουράκια μας στρογγυλά, ή πλεξουδίτσες, ή σαλιγκαράκια ή ό,τι μας αρέσει και τα μεταφέρουμε σε ταψί στρωμένο με αντικολλητικό χαρτί ψησίματος.
- Ψήνουμε στο φούρνο για 20 λεπτά.
- Τα αφήνουμε να κρυώσουν μέσα στο ταψί μέχρι να γίνουν τραγανά.