Τρελαίνομαι για λαϊκές, παζάρια, υπαίθριες και σκεπαστές αγορές, γιατί πιστεύω πως μόνο εκεί συνδέεσαι πραγματικά με τον γαστρονομικό πολιτισμό της χώρας ή της πόλης που βρίσκεσαι - ακόμα κι αν είναι η δική σου.

Μια τέτοια περίπτωση είναι η Σκεπαστή Αγορά της Καλλιθέας ή των Ποντίων όπως την αποκαλούν κάποιοι και θα καταλάβεις παρακάτω τον λόγο, μόλις σου διηγηθώ τη μικρή ιστορία της, που είναι κιόλας 70 χρόνων.

Μπαίνοντας προσγειώνομαι σε ένα πολύχρωμο και πολύβουο σύμπαν, με ελληνικές σημαιούλες κι ανθρώπους που πάνε κι έρχονται στον κεντρικό διάδρομο, όπου αριστερά και δεξιά του εκθέτουν την πραμάτεια τους κάθε λογής μαγαζιά. Ψαράδικα, χασάπικα, μανάβικα, κοτοπουλάδικα, μπακάλικα.

Ήχοι από καρότσια και φωνές που διαλαλούν εμπορεύματα, εναλλάσσονται με πειράγματα και γέλια. Η οικειότητα μεταξύ των μαγαζατόρων είναι προφανής, η μυρωδιά του φαγητού σου έρχεται από παντού, η τάξη και η καθαριότητα στους πάγκους μοιάζει κανόνας απαράβατος, τα στοιβαγμένα ζαρζαβατικά και τα φρούτα θυμίζουν μοντέλα, η φρεσκάδα τους ξεχειλίζει, οι τιμές τους σάμπως και πιο χαμηλές μου φαίνονται.

Κάποιοι την παρομοιάζουν με τη Βαρβάκειο και λένε πως είναι μικρογραφία της. Ίσως... Το θέμα είναι πως αυτή η αγορά είναι σίγουρα μικρότερη, αλλά τόσο όμορφη και ζωντανή που την ερωτεύεσαι με την πρώτη ματιά! Και το πιο σημαντικό, αξίζει τον κόπο να την επισκέπτεσαι τακτικά, ακόμη κι αν χρειαστεί να οδηγήσεις μερικά χιλιόμετρα ή να πάρεις τον ηλεκτρικό για να φτάσεις ως εκεί. Κάνε μου τη χάρη και βγες για μια μόνο μέρα από το confort zone σου, ξέχνα για λίγο τις εφαρμογές και τα κουμπιά στο κινητό σου, προσπέρνα την υπεραγορά της γειτονιάς σου κι έλα εδώ. Πάρε το καροτσάκι σου και ξεκίνα! Εδώ όλα είναι πιο ανθρώπινα. Όπως παλιά...

Λίγη ιστορία

Η Σκεπαστή Αγορά της Καλλιθέας ξεκίνησε να χτίζεται το 1955 και λειτούργησε το 1956. Όμως ακόμη πιο πίσω, από το 1922, όταν έφτασαν στην Αθήνα οι πρώτοι Πόντιοι πρόσφυγες ξεκίνησαν να στήνουν πάγκους με ζαρζαβατικά και φρούτα στη Φιλαρέτου και να πουλάνε τα καλούδια τους. Συχνά τους έδιωχναν από ‘κει, πήγαιναν παραπέρα κι άντε ξανά πίσω. Μέχρι που κάποια στιγμή αποφάσισαν να φτιάξουν τη δική τους αγορά, για να μην τους ξαναδιώξει ποτέ κανείς.

Δημιούργησαν λοιπόν έναν δικό τους συνεταιρισμό, αγόρασαν ένα μεγάλο οικόπεδο που έπιανε ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο και μέσα σε ένα χρόνο έφτιαξαν αυτήν εδώ την αγορά και την σκέπασαν με ελενίτ. Στη συνέχεια μοίρασαν τα 56 ή 62 μαγαζιά με κλήρο και μέχρι σήμερα, κάποιοι μαγαζάτορες είναι απόγονοι εκείνων των πρώτων εμπόρων, ενώ κάποια πουλήθηκαν σε νέους ιδιοκτήτες.

Η Αγορά βρίσκεται στο ύψος της πλατείας Δαβάκη, είναι κλειστή και έχει δυο εισόδους, μια από την οδό Γρυπάρη και μια από την Πλάτωνος. Και οι δύο βρίσκονται λίγα μόλις μέτρα από την κεντρικότατη οδό Δαβάκη - πρόσεχε μην τις χάσεις καθώς όλοι οι γύρω δρόμοι κατακλύζονται επίσης από μαγαζιά, κάποια από αυτά πολύ ενδιαφέροντα.

Πάμε για ψώνια;

Για ψάρια και θαλασσινά

Μπαίνοντας από την Γρυπάρη το πρώτο ψαράδικο που θα συναντήσεις είναι η Ψαραγορά Ζήρας, ένα μαγαζί με τα ελέη του Θεού και κεφάτους πωλητές. Ό,τι βγάζει ο βυθός εδώ θα το βρεις. Υπάρχουν όμως κι άλλα ψαράδικα μέσα στην αγορά, ο Σωκράτης, η Ιχθυαγορά των Αδελφών Μπόλη, το Ψαράδικο του Καπετάν Μάχου, ο Νεκτάριος.

Πριν ψωνίσεις κάνε τη βόλτα σου και αποφασίζεις μετά τι θα βάλεις στο καρότσι σου. Για όστρακα όμως να πας στον Λάμπρο, που η ταμπέλα του γράφει Πετρόπουλος, αλλά μην πτοηθείς. Ο Λάμπρος αν και Καρδιτσιώτης ξέρει από όστρακα και πάνω από 20 χρόνια τώρα φέρνει μόνο τα καλύτερα από Ελλάδα, αλλά και Ευρώπη, Ισπανία, Γαλλία, Πορταγαλία και προμηθεύει κυρίως μάγειρες και εστιατόρια. Κάτι παραπάνω ξέρουν αυτοί.

Αν είσαι φίλος, εδώ θα βρεις επίσης και κάποια μαγαζιά που εξειδικεύονται στα κατεψυγμένα. Θαλασσινά και ψάρια κυρίως, αλλά και λαχανικά.

Για φρούτα και λαχανικά

Αρχικά, δηλώνω εντυπωσιασμένη γι’ αυτό θα ήθελα να τονίσω πως εδώ θα βρεις τα πιο «χαϊδεμένα» και καλογυαλισμένα φρούτα και λαχανικά της Αθήνας, τα πιο θαλερά και καθαρά χόρτα και ζαρζαβατικά, γιατί όλοι οι μανάβηδες τα διαχειρίζονται με περίσσεια φροντίδα, αναδεικνύοντας τα σαν έργα τέχνης σε τελάρα. Το «boutique φρούτων και λαχανικών» εδώ βρίσκει κυριολεκτικά την πραγματική του έννοια, αφού όλα τα μανάβικα της σκεπαστής αγοράς είναι χάρμα οφθαλμών. Θα σταθώ όμως σε τρία από αυτά.

Το πρώτο που συνάντησα μπαίνοντας από τη Γρυπάρη είναι αυτό της Ιωάννας Πολατίδου, ένα μικρό και όμορφο μαγαζί σε μπορντό και κίτρινο φόντο, σωστό μπιζού, το οποίο κληρονόμησε από τον πατέρα της, ενώ η γιαγιά κι ο θείος της υπήρξαν από τους ιδρυτές της αγοράς. Η Ιωάννα δεν έχει ψυγείο, κάθε μέρα φέρνει από την κεντρική λαχαναγορά λίγα μα εκλεκτά, στοχεύοντας στην καλύτερη ποιότητα και στις καλύτερες δυνατές τιμές. Απορώ πώς τα βγάζει πέρα μόνη της, με μοναδική βοήθεια τη μητέρα της που μένει στο πόδι της όταν η ίδια λείπει για τις απαραίτητες προμήθειες. Κι όμως τα καταφέρνει μια χαρά, όπως μόνο μια γυναίκα μπορεί! Οι φανατικοί πελάτες ορκίζονται στην ποιότητά της.

Το δεύτερο είναι το Οπωροπωλείο Τσαούσογλου, 3η γενιά πλέον, οι πρόγονοι του οποίου ήρθαν από το Ορτίκιοϊ της Κωνσταντινούπολης κι ήταν από τους πρώτους που εγκαταστάθηκαν στην αγορά. Το αφεντικό είναι πολύ μερακλής στα χόρτα και οι άγριοι ζωχοί που αγόρασα από εδώ, ήταν το κάτι άλλο!

Τέλος θα σας πω για το μανάβικο που με εντυπωσίασε περισσότερο. Είναι το πιο μεγάλο όλων, το γωνιακό Μανάβικο της Ιουλίας - Λίτσας για τους γνωστούς και τους φίλους. Όχι μόνο για τα χαμόγελα και την τεράστια ποικιλία του γενικώς, αλλά και για την μεγάλη εξειδίκευσή του σε άγρια χόρτα και βότανα που η κυρία Ρένα, η μαμά της Λίτσας καθαρίζει και τακτοποιεί με υποδειγματική υπομονή. Η ποικιλία που προσφέρνει είναι εντυπωσιακά μεγάλη. Επίσης, η Λίτσα προσφέρει και κάτι μοναδικό, πρωτοποριακό θε έλεγα: φρέσκα προετοιμασμένα φαγητά από την ίδια (γεμιστά, παστίτσιο, μουσακάς, γίγαντες κλπ), σε ταψάκια μέσα σε ένα ξεχωριστό ψυγείο-βιτρίνα, τα οποία είναι έτοιμα να μπουν στον φούρνο για ψήσιμο! Μόνο οι λαχανοντολμάδες της είναι έτοιμοι μαγειρεμένοι.

Για κρέας, κοτόπουλα κι αυγά

Αρκετά πόστα της αγοράς είναι αφιερωμένα στο κρέας και τα πουλερικά. Αναφέρω τα πιο χαρακτηριστικά. Το Κρεοπωλείο Ασβεστόπουλοι εξειδικεύεται στα πουλερικά κι εδώ θα βρεις κοκόρια Μονεμβασιάς και κοτόπουλα από Γιάννενα, Κατερίνη και Χαλκίδα.

Ακριβώς δίπλα βρίσκεται η Κρεαταγορά της κυρίας Ζυγά, το οποίο υπήρξε το πρώτο χασάπικο της αγοράς, όπου θα βρεις ιδιαίτερα κομμάτια κρεάτων και ό,τι χρειάζεται για να φτιάξεις τον τέλειο πατσά.

Στο Κοταπληκτικό πάλι, έχουν τα άπαντα του κοτόπουλου. Όπως επίσης και στα Νωπά Κοτόπουλα Δούκα, όπου πουλάνε κυρίως κοτόπουλα και αυγά, αλλά και πατσάδες.

Τέλος, από τη Φάρμα Νάξου θα αγοράσεις ναξιώτικα κρέατα (μοσχάρια, αμνοερίφια και χοιρινά), αλλά και γαλακτοκομικά του Συνεταιρισμού Νάξου (γραβιέρα, αρσενικό, ανθότυρο και βούτυρο αγελαδινό).

Για ψωμί, γλυκά, μέλια και ξηρούς καρπούς

Ο φούρνος της κυρίας Χρυσούλας Καπίρη, που είναι και η πρόεδρος της Αγοράς, έχει μεγάλη ποικιλία σε ψωμιά, από την οποία ξεχωρίζει το προζυμένιο της Χαλκίδας και το ψωμί ζέας, καθώς και μεγάλη ποικιλία σε κριτσινοειδή και παξιμάδια. Έξτρα μπόνους τα γλυκά που φτιάχνει ο ζαχαροπλάστης γιος της και ο ελληνικός καφές στη χόβολη που πίνει όλη η αγορά.

Στο Μελοπωλείο ο Ανδρέας της Χριστίνας Λίλα θα βρεις ιδιαίτερα μέλια από την Πελοπόννησο, τη Λευκάδα, την Άρτα, γύρη, βασιλικό πολτό αλλά και ξηρούς καρπούς, βότανα και μια μικρή επιλογής σε ζυμαρικά.

Για τυριά αλλαντικά και εξαιρετική μπακαλική

Θα ξεκινήσω από το παντοπωλείο Ακρόπολις του Αριστομένη και Περικλή Αντωνόπουλου, το οποίο μοιάζει να βγήκε από φωτογραφία του ’60. Τα προϊόντα του λίγα και καλά. Εξαιρετικές βαρελίσιες φέτες από Βόνιτσα και Καλάβρυτα, φανταστικές γραβιέρες και γιαούρτι σακούλας, τουρσιά, ταραμάδες κι ελιές πρώτης ποιότητας, εξαιρετικά ελληνικά όσπρια ακόμη και μαύρα φασόλια, λάχανο τουρσί και αμπελόφυλλα χύμα να φτιάξεις ντολμάδες και ντολμαδάκια και αυγά Μεγάρων.

Στα Τυροκομικά Παραμυθιάς εκτός από τα δικά τους τυριά (φέτα βαρελίσια, ξυνοτύρι, κατσικίσια τσαντίλα, γραβιέρα, μυζήθρα ξερή και βούτυρο), που παρασκευάζονται στο δικό τους τυροκομείο στο Ζερβοχώρι Παραμυθιάς στη Θεσπρωτία, θα βρεις και φέτα Κεφαλονιάς, πετρωτό Χαλκιδικής, μια μικρή ποικιλία κρητικών τυριών από μικρούς παραγωγούς κι επίσης αλλαντικά του Sarry και του Miran, αλλά και ελιές, τουρσιά κλπ.

Κλείνοντας θα σταθώ στο βαρύ πυροβολικό της Αγοράς, το Μπατανιάν που μπορεί να ήρθε εδώ λίγο αργότερα, το 1980, όμως η ιστορία του ξεκινά πριν το 1922. Ο παππούς του Κασπάρ Μπατανιάν, που φέρει και το όνομά του, έμαθε την τέχνη του παστουρμά στην Καισαρεία και φτάνοντας πρόσφυγας στην Ελλάδα ξεκίνησε να τον φτιάχνει στον Πειραιά. Ο πατέρας του συνέχισε την οικογενειακή παράδοση στο μικρό εργαστήρι που σκάρωσε στην ταράτσα του σπιτιού τους στην Νίκαια. Σήμερα η οικογένεια διατηρεί δικό της εργοστάσιο στο Κορωπί, που τρέχει η τέταρτη γενιά της οικογένειας. Επίσης έχουν τρία καταστήματα - το συγκεκριμένο κι άλλα δύο, στο κέντρο της Αθήνας και στο Μαρούσι. Στο ντελικατέσεν της Καλλιθέας (γιατί περί αυτού πρόκειται), πέρα από τα δικά τους προϊόντα (παστουρμάδες, σουτζούκια, λουκάνικα και προσούτο μοσχαρίσιο, καβουρμάδες, πηχτή, κεμπάμπ, μπιφτέκια και παστουρμαδόπιτα κατεψυγμένη) θα βρεις μια προσεκτική επιλογή από σαλάμια και αλλαντικά τρίτων, εξαιρετικά και πολύ ιδιαίτερα τυριά - κυρίως εισαγωγής -, αλλά και σαλάτες κάθε είδους. Άλλες τις φτιάχνει ο κύριος Δημήτρης κι άλλες ο μόνιμος προμηθευτής τους εδώ και 45 χρόνια. Έχουμε και λέμε: καροτοσαλάτα και ταμπουλέ, γαριδοσαλάτα και γαρίδα μαριναρισμένη στο ζωμό της, μελιτζανοσαλάτα ΑΑ, σκορδαλιά, καβουροσαλάτα, κοτοσαλάτα, τυροκαυτερή, ουγγαρέζα, τζατζίκι, ταραμοσαλάτα. Κι ακόμη, κοπανιστή Τήνου, ντολμαδάκια γιαλαντζί και ντολμάδες, τσίροι, ρέγκες, σκουμπριά, μπακαλιάροι, ταραμάδες, γαύροι μαρινάτοι, σαρδέλες, λακέρδες, τονολακέρδες, αντσούγιες, βραστό χταπόδι πλοκάκι, μύδια καπνιστά, αύθονα τουρσιά και ελιές, λάχανο τουρσί, άπαιχτα κατεψυγμένα αρμένικα μαντί, ιτσλί κεφτέ, λαχματζούν. Δίπλα σε αυτά ιδιαίτερες ντελικατσίες, όπως μους γκοργκονζόλα και μους μαύρης τρούφας, μους ροκφόρ, φρέσκα γεμιστά ζυμαρικά, σολομός μαρινάτος δικής τους παραγωγής.

Κι άλλα νόστιμα εκτός αγοράς

Γύρω γύρω από την αγορά υπάρχουν κι άλλα ενδιαφέροντα καταστήματα τα οποία αξίζουν την προσοχή σου. Στην οδό Γρυπάρη ξεχωρίσαμε: το Γαλακτοπωλείο της Οικογένειας Γαϊτανίδη. Η ομώνυμη οικογένεια  από την Καρδίτσα φημίζεται για την ποιότητα των γαλακτομικών προϊόντων της. Στα ομώνυμα γαλακτοπωλεία και στο συγκεκριμένο που βρίσκεται επί της οδού Γρυπάρη, θα βρεις πέρα από τα δικά τους προϊόντα (τυριά, γαλακτοκομικά και κρέμες) και μια εξαιρετική επιλογή γαλακτοκομικών από άλλους μικρούς παραγωγούς. Επίσης βουβαλινά αλλαντικά, ζυμαρικά, όσπρια, παξιμάδια, περέκ και κάποια ξεχωριστά ζαχαρώδη όπως χαλβά με χαρούπι και σιροπιαστά χωρίς ζάχαρη. Γρυπάρη 130, τηλ. 210-95.68.807

Το πανέμορφο μπαχαροπωλείο Βatavia με μεγάλη προϋπηρεσία στα βότανα και τα μπαχαρικά από όλο τον κόσμο. Πραγματικά δεν ξέρεις πού και τι να πρωτοκοιτάξεις στα καλαίσθητα ράφια του. Γρυπάρη 138, τηλ. 210-95.31.014 

Φρεσκοκαβουρντισμένο και φρεσκοκομμένο ελληνικό καφέ μπορείτε να αγοράσετε από το Γιαννάκο. Επίσης, ξηρούς καρπούς, βασιλικό πολτό και ζαχαρώδη προϊόντα από τη Χίο και τη Σύρο, αλλά και καλαματιανά ξερά σύκα τσαπέλες. Γρυπάρη 134, τηλ. 210-95.18.508

Ακριβώς δίπλα βρίσκεται, το ρώσικο παντοπωλείο της Φένιας που φέρνει ρώσικα, πολωνικά κι ελληνικά προϊόντα. Εδώ βρίσκεις αλεύρι ουκρανικό, αλλά και το εξαιρετικό κι ελληνικότατο αλεύρι Κούλα. Κι ακόμη, κατεψυγμένα φρούτα του δάσους που αγοράζουν φρέσκα και καταψύχουν μόνοι τους, ιδιαίτερες σάλτσες, μπρικ και μελάσα ροδιού, ρώσικους μπεζέδες και μπισκότα, αλλά και βάφλες και έτοιμες βάσεις για τούρτα μεντοβίκ, βότκες, κρασιά, λαρδί.

Αν στρίψεις δεξιά στην οδό Φιλαρέτου, όπου βρίσκεται το Emigrand θα αγοράσεις ίσως το πιο νόστιμο γεωργιανό ψωμί της Αθήνας και τις ωραίες πίτες του με γέμιση πατάτα, τυρί, κιμά, σπανάκι, κλπ.  Φιλαρέτου 78

Τελευταίο, άφησα το Fish House που βρίσκεται στην οδό Πλάτωνος, σχεδόν απέναντι από τη δεύτερη είσοδο της αγοράς, που βάζει στο πιάτο μας έτοιμο μαγειρεμένο ψάρι (ψητό, βραστό, τηγανητό), αλλά και μια σειρά από πολύχρωμες φρέσκες ή βραστές σαλάτες. Θαμπώθηκα από τα ζωντανά τους χρώματα και την αστραφτερή καθαριότητα του χώρου. Ο Αλέξανδρος έχει δουλέψει σε αρκετά εστιατόρια πριν φτιάξει το δικό του - εδώ βρίσκεται τα τελευταία 5 χρόνια - που είναι ένα από τα πιο έξυπνα και τίμια μαγαζιά που έχω δει τα τελευταία χρόνια. Ευγενικός και πρόθυμος θα σου βάλει το ψάρι της επιλογής σου στο πιάτο να το φας εκεί ή να το πάρεις μαζί σου σε πακέτο. Όλα είναι έτοιμα μαγειρεμένα, ακόμη και ψαρόσουπα έχει, εκτός αν θες κάτι της ώρας. Ρώτησα μια πελάτισσα που αγόρασε φαγητό για τα παιδιά της και μου είπε τα καλύτερα. Είναι ανοιχτός καθημερινά από τις 10 το πρωί έως τις 7 το απόγευμα και κάνει και delivery. Πλάτωνος 4, τηλ. 210-95.65.274