Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ακούσει το ρητό «τάιζε το κρυολόγημα, λιμοκτόνα τον πυρετό». Προέρχεται από μια ξεπερασμένη θεωρία που υποστήριζε ότι το κρυολόγημα κάνει το σώμα πιο κρύο και το φαγητό μπορεί να το ζεστάνει, ενώ ο πυρετός ανεβάζει τη θερμοκρασία και η νηστεία μπορεί να τη ρίξει.

Η ίδια η παραδοχή ωστόσο είναι λανθασμένη: παρότι ο πυρετός όντως αυξάνει τη θερμοκρασία του σώματος, το κρυολόγημα δεν σε «κρυώνει». Μάλιστα, μπορεί να εμφανίσεις και πυρετό όταν έχεις κρυολόγημα. Όσο για το αν πρέπει να τρως περισσότερο ή λιγότερο, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν πειστικά επιστημονικά στοιχεία ότι ο περιορισμός της τροφής όταν είσαι άρρωστος παίζει ουσιαστικό ρόλο στην ανάρρωση, λένε οι ειδικοί. Ίσως υπάρχει μια πιο σωστή προσέγγιση: «Τάιζε το κρυολόγημα. Τάιζε και τον πυρετό», δήλωσε ο Roy Gulick, επικεφαλής του τμήματος Λοιμωδών Νοσημάτων στο Weill Cornell Medicine και θεράπων ιατρός στο New York-Presbyterian Hospital. 

Οι ειδικοί συνιστούν να παραμένεις ενυδατωμένος και να καταναλώνεις υγιεινές τροφές - τουλάχιστον όταν το στομάχι σου το επιτρέπει - ώστε να υποστηρίξεις τον οργανισμό σου όσο νοσείς. Η σύσταση αυτή ισχύει είτε πρόκειται για κρυολόγημα, μια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού που μπορεί να προκληθεί από περισσότερους από 200 ιούς, είτε για πυρετό, ο οποίος μπορεί να οφείλεται σε ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις, αυτοάνοσα ή αντιδράσεις σε φάρμακα, μεταξύ άλλων.

Αν πραγματικά δεν έχεις όρεξη, δεν είναι απαραίτητο να φας περισσότερο απ’ όσο αισθάνεσαι ότι μπορείς. Ωστόσο, είναι σημαντικό να λαμβάνεις επαρκείς θερμίδες, πρωτεΐνη και θρεπτικά συστατικά, καθώς και υγρά, ώστε να στηρίξεις τον οργανισμό σου καθώς αναρρώνεις. 

Τι δείχνει η έρευνα;

Η έρευνα σε αυτόν τον τομέα είναι περιορισμένη και αφορά κυρίως ζώα. Για παράδειγμα, σε μελέτη του 2016, ποντίκια μολύνθηκαν είτε με ένα βακτήριο που προκαλεί γαστρεντερική νόσο είτε με έναν ιό που προκαλεί γρίπη. Στα ποντίκια με βακτηριακή λοίμωξη, η νηστεία αποδείχθηκε προστατευτική, ενώ η διατροφική ενίσχυση είχε αρνητική επίδραση, σύμφωνα με τους συγγραφείς της έρευνας. Το μοτίβο αντιστράφηκε στα ποντίκια με γρίπη και ιογενή σήψη.

Βέβαια, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι παρότι τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα και προσφέρουν υλικό για περαιτέρω έρευνα, δεν μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στους ανθρώπους. 

Είναι δυνατόν μια φέτα πατάτας στην κάλτσα να θεραπεύσει το κρυολόγημα;

Στους ανθρώπους, ερευνητές που πραγματοποίησαν ανασκόπηση το 2021 κατέληξαν ότι υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις πως θρεπτικά συστατικά, όπως βιταμίνες και μέταλλα, μπορούν να υποστηρίξουν την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού και να βοηθήσουν γενικά στην καταπολέμηση λοιμώξεων. Επιπλέον, μια ανασκόπηση του 2024, που περιλάμβανε νεότερες μελέτες οι οποίες διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, έδειξε ότι οι διατροφικές ανάγκες ενδέχεται να εξαρτώνται από το συγκεκριμένο παθογόνο που αντιμετωπίζει ο οργανισμός και από άλλες παραμέτρους, όπως η διάρκεια και η βαρύτητα της νόσου - και όχι απλώς από το αν πρόκειται για βακτήριο ή ιό.

Η πραγματικότητα είναι ότι οι περισσότερες μελέτες σχετικά με το πώς η διατροφή επηρεάζει τις λοιμώξεις έχουν εξετάσει μόνο περιορισμένο αριθμό παθογόνων, δήλωσε ο David Schneider, καθηγητής Μικροβιολογίας και Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο Stanford. Για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο περίπλοκα, όταν εμφανίζεις συμπτώματα όπως καταρροή ή πυρετό, μπορεί να μην γνωρίζεις αν η ασθένεια οφείλεται σε βακτήριο ή ιό, πρόσθεσε. Όλα αυτά καθιστούν δύσκολο να δοθούν γενικευμένες συστάσεις για το τι είναι καλύτερο για κάθε κρυολόγημα ή κάθε πυρετό.

Γιατί χάνεις την όρεξή σου όταν είσαι άρρωστος;

Είναι συνηθισμένο να μειώνεται η όρεξη όταν το σώμα καταπολεμά μια λοίμωξη. Όταν το ανοσοποιητικό ενεργοποιείται, απελευθερώνει χημικούς «αγγελιοφόρους», γνωστούς ως κυτοκίνες, για να κινητοποιήσει τα ανοσοκύτταρα στην καταπολέμηση της λοίμωξης. Τα ίδια αυτά σήματα ενημερώνουν και τον εγκέφαλο ότι το φαγητό δεν αποτελεί προτεραιότητα.

Προβιοτικά: Μήπως δεν είναι τόσο απαραίτητα και ξοδεύεις τζάμπα τα χρήματά σου;

Αν και δεν είναι πλήρως κατανοητό, μία θεωρία υποστηρίζει ότι η μείωση της πρόσληψης θερμίδων και πρωτεΐνης ενεργοποιεί μια διαδικασία που ονομάζεται αυτοφαγία, η οποία βοηθά στην ανακύκλωση κατεστραμμένων κυτταρικών συστατικών και ενδέχεται να παίζει ρόλο στην άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος. 

Ωστόσο, η διαδικασία της καταπολέμησης μιας λοίμωξης είναι «μεταβολικά ιδιαίτερα απαιτητική». Εξηγώντας ότι μπορεί κανείς να παραλείψει ένα γεύμα για μία ημέρα αν δεν έχει όρεξη, αλλά η μεγαλύτερη αποχή από το φαγητό μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή θρέψη. Απαιτείται τόση ενέργεια και θερμίδες, που υπάρχει λόγος να αυξάνεται η πρόσληψη τροφής και υγρών όταν είμαστε άρρωστοι, ώστε να στηρίζεται το ανοσοποιητικό σύστημα.

Τι μπορείς να κάνεις αν έχεις λοίμωξη;

Τα εμβόλια αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας για την πρόληψη και τη μείωση της σοβαρότητας ορισμένων ιογενών λοιμώξεων, όπως ο covid και η γρίπη. Αν ωστόσο αρρωστήσεις, υπάρχουν ορισμένα φάρμακα που μπορεί να βοηθήσουν στην ταχύτερη ανάρρωση. Τα αντιβιοτικά στοχεύουν συγκεκριμένα είδη βακτηρίων, όπως εκείνα που προκαλούν στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, πνευμονία ή ουρολοιμώξεις. Τα αντιιικά φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στη θεραπεία ορισμένων ιογενών λοιμώξεων, συμπεριλαμβανομένου του κορονοϊού και της γρίπης. 

Υπάρχουν όμως και μερικά - μη φαρμακευτικά - πράγματα που μπορείς να κάνεις για να στηρίξεις τον οργανισμό σου:

• Μείνε ενυδατωμένος. Η απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών μέσω του ιδρώτα όταν έχεις πυρετό, καθώς και μέσω διάρροιας ή εμετού, μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση. Είναι σημαντικό να πίνείς άφθονο νερό και να λαμβάνεις επαρκείς ηλεκτρολύτες. Παιδικά ενυδατικά ροφήματα και αθλητικά ποτά με προσθήκη νατρίου και καλίου μπορούν να βοηθήσουν, ενώ τα ζεστά υγρά, όπως σούπες, ζωμοί και αφεψήματα χωρίς καφεΐνη, μπορεί να ανακουφίσουν από συμπτώματα όπως η συμφόρηση, οι μυϊκοί πόνοι και τα ρίγη. Απόφυγε το αλκοόλ και τα καφεϊνούχα ροφήματα, καθώς έχουν διουρητική δράση και μπορεί να επιδεινώσουν την αφυδάτωση.
• Φάε, όταν είναι δυνατόν. Άκου το σώμα σου, αλλά όταν έχεις όρεξη, προτίμησε υγιεινές, μη επεξεργασμένες τροφές πλούσιες σε βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικά, όπως φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Μια πρακτική λύση είναι τα smoothies ή οι σούπες. Απόφυγε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και επεξεργασμένους υδατάνθρακες.
• Ξεκουράσου. Δώσε χρόνο στον εαυτό σου να αναπαυθεί, καθώς το σώμα επιτελεί μεγάλο μέρος της «επισκευαστικής» του λειτουργίας κατά τη διάρκεια του ύπνου. Μην πιέζεις τον οργανισμό σου, γιατί θέλεις αυτή την ενέργεια να τη διαθέσεις στο ανοσοποιητικό σου σύστημα.
• Κάνε ζεστά ντους ή μπάνιο. Οι υδρατμοί μπορούν να βοηθήσουν στη ρευστοποίηση των εκκρίσεων και στο άνοιγμα των αεραγωγών.
• Δοκίμασε ψευδάργυρο. Ο ψευδάργυρος μπορεί να μειώσει τη διάρκεια ενός κρυολογήματος κατά μία ή δύο ημέρες. Σε ανασκόπηση του 2024, οι ερευνητές βρήκαν ορισμένες ενδείξεις ότι μπορεί να μειώσει τη διάρκεια των συμπτωμάτων κατά περίπου δύο ημέρες σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, συνδέθηκε με ήπιες παρενέργειες, όπως ερεθισμό στη μύτη και το στόμα, διαταραχές της γεύσης, πόνο στο στομάχι, δυσκοιλιότητα, διάρροια και εμετό. Τα περισσότερα άλλα συμπληρώματα δεν φαίνεται να προσφέρουν ουσιαστικό όφελος για το κρυολόγημα, συμπεριλαμβανομένης της βιταμίνης C, η οποία όταν λαμβάνεται με την έναρξη των συμπτωμάτων δεν μειώνει τη διάρκεια ή τη βαρύτητα της νόσου, σύμφωνα με έρευνες.
• Χρησιμοποίησε μέλι για τον βήχα ή τον πονόλαιμο. Ενήλικες και παιδιά άνω του 1 έτους μπορούν να προσθέσουν μέλι σε ζεστό τσάι ή νερό για να καταπραΰνουν τον πονόλαιμο και να μειώσουν τον βήχα.

Κρυολόγημα: Το πικάντικο κόκκινο τσάι του Μαρόκο που θα σε σώσει

Τι να φας όταν είσαι κρυωμένος για να νιώσεις καλύτερα

Σαμπούκος: Το μούρο που μπορεί να καταπραϋνει τα συμπτώματα του κρυολογήματος

Halabessa: Το αιγυπτιακό ρόφημα με ρεβίθια που σε ζεσταίνει από μέσα προς τα έξω

Οι τροφές που σε βοηθούν να παραμείνεις ζεστός τον χειμώνα