με μια ματιά toggle
- Τα μικροπλαστικά είναι παντού και μπορούν να περάσουν στον οργανισμό μέσω των τροφίμων, μεταφέροντας χημικές ουσίες που έχουν συνδεθεί με προβλήματα υγείας. Η πλήρης αποφυγή τους δεν είναι εφικτή, αλλά μικρές αλλαγές μπορούν να μειώσουν σημαντικά την έκθεση.
- Οι βασικές πηγές έκθεσης στην κουζίνα είναι τα πλαστικά σκεύη, τα φθαρμένα αντικολλητικά τηγάνια, τα πλαστικά δοχεία και τα μπουκάλια νερού μιας χρήσης.
- Οι ειδικοί προτείνουν απλές εναλλακτικές, όπως γυάλινα ή ανοξείδωτα δοχεία, ξύλινα ή μεταλλικά μαγειρικά σκεύη, ανοξείδωτα ή μαντεμένια τηγάνια, επαναχρησιμοποιούμενα παγούρια και θερμός.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες σε σχέση με τα υλικά που αποθηκεύονται τα τρόφιμα στρέφουν το ενδιαφέρον σε έναν παράγοντα που μέχρι πρότινος περνούσε σχεδόν απαρατήρητος: τα μικροπλαστικά και τις χημικές ουσίες που μεταφέρονται στα τρόφιμα από τα πλαστικά προϊόντα καθημερινής χρήσης.
Ακόμη και αν ακολουθείς μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, προϊόντα ολικής άλεσης, άπαχες πρωτεΐνες και τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, η επαφή των τροφίμων με πλαστικά σκεύη και συσκευασίες μπορεί να αυξήσει την έκθεσή σου σε μικροπλαστικά και άλλες συνθετικές χημικές ουσίες.
Η πλήρης αποφυγή των πλαστικών είναι βέβαια πρακτικά αδύνατη. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ορισμένες απλές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την έκθεση σε αυτά, χωρίς να αυξήσουν ιδιαίτερα το κόστος ή να δυσκολέψουν τη ζωή σου.
Τι είναι τα μικροπλαστικά
Τα μικροπλαστικά είναι εξαιρετικά μικρά πλαστικά σωματίδια που προέρχονται είτε από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων είτε από προϊόντα που ήδη περιέχουν μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια.
Βρίσκονται σχεδόν παντού: στον αέρα, στο πόσιμο νερό, στα ρούχα, στα καλλυντικά, ακόμη και στα τρόφιμα που καταναλώνεις καθημερινά.
Έρευνες δείχνουν ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω της τροφής και να συσσωρευτούν σε διάφορους ιστούς. Παράλληλα λειτουργούν ως «φορείς» χημικών ουσιών όπως οι φθαλικές ενώσεις, η δισφαινόλη Α (BPA) και οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες ενώσεις (PFAS), γνωστές και ως «παντοτινά χημικά».
Μελέτες έχουν συνδέσει τις συγκεκριμένες ουσίες με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης, μεταβολικών διαταραχών, μειωμένης γονιμότητας, ορισμένων μορφών καρκίνου και άλλων προβλημάτων υγείας. Μάλιστα, έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Nature Medicine έδειξε ότι άτομα που απέφυγαν για μόλις μία εβδομάδα τις πλαστικές συσκευασίες τροφίμων, τα κονσερβοποιημένα προϊόντα και διάφορα προϊόντα προσωπικής φροντίδας παρουσίασαν σημαντική μείωση των σχετικών χημικών ουσιών στα ούρα τους.
Αυτό δε σημαίνει ότι χρειάζεται να εξαφανίσεις κάθε πλαστικό αντικείμενο από το σπίτι σου. Αντίθετα, οι ειδικοί προτείνουν να δοθεί προτεραιότητα στις αλλαγές που μπορούν να έχουν το μεγαλύτερο όφελος.
Αντικατέστησε τα πλαστικά μαγειρικά σκεύη
Οι πλαστικές κουτάλες, οι σπάτουλες, οι λαβίδες και κυρίως οι πλαστικές επιφάνειες κοπής θεωρούνται σήμερα σημαντικές πηγές μικροπλαστικών.
Μελέτη του 2024 διαπίστωσε ότι κατά τη χρήση τους απελευθερώνονται μικροπλαστικά και ακόμη μικρότερα σωματίδια, ιδιαίτερα όταν έρχονται σε επαφή με υψηλές θερμοκρασίες ή όταν φθείρονται από τη συνεχή χρήση. Για παράδειγμα, όταν ανακατεύεις ζυμαρικά μέσα σε βραστό νερό με πλαστική κουτάλα ή όταν κόβεις τρόφιμα πάνω σε πλαστική επιφάνεια κοπής, μικροσκοπικά σωματίδια μπορεί να μεταφέρονται στα τρόφιμα.
Η αντικατάστασή τους με σκεύη από ξύλο ή μπαμπού, καθώς και με μεταλλικές σπάτουλες, αποτελεί μια εύκολη και σχετικά οικονομική αλλαγή που μπορεί να μειώσει την έκθεση.
Προτίμησε ανοξείδωτα και μαντεμένια σκεύη
Tα αντικολλητικά τηγάνια δικευκολύνουν το μαγείρεμα, όμως αρκετές επιστημονικές μελέτες στρέφουν πλέον την προσοχή στις επιστρώσεις πολυτετραφθοροαιθυλενίου (PTFE), γνωστές ευρύτερα ως Teflon.
Η ίδια μελέτη του 2024 έδειξε ότι η φθορά της αντικολλητικής επίστρωσης μπορεί να οδηγήσει στην απελευθέρωση χημικών ουσιών στα τρόφιμα. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί ειδικοί συνιστούν τη χρήση ανοξείδωτων κατσαρολών και τηγανιών ή μαντεμένιων σκευών, τα οποία θεωρούνται ιδιαίτερα ανθεκτικά.
Σημείωσε ότι το μαντέμι χρειάζεται λίγη εξοικείωση, ιδιαίτερα στην αρχή. Η σωστή προθέρμανση του σκεύους σε χαμηλή φωτιά για λίγα λεπτά πριν από την προσθήκη λαδιού βοηθά σημαντικά, ώστε τα τρόφιμα να μην κολλάνε.
Μη χρησιμοποιείς πλαστικά δοχεία στον φούρνο μικροκυμάτων
Ακόμα και η απλή αποθήκευση νερού, σαλτσών ή άλλων υγρών τροφίμων σε πλαστικά δοχεία για μήνες μπορεί να οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατομμυρίων μικροπλαστικών σωματιδίων, είτε τα δοχεία βρίσκονται στο ψυγείο είτε διατηρούνται σε θερμοκρασία δωματίου.
Η θέρμανση των τροφίμων σε φούρνο μικροκυμάτων πάλι, αυξάνει ακόμη περισσότερο την απελευθέρωση μικροπλαστικών και νανοπλαστικών στο περιεχόμενο. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να αποφεύγεις να ζεσταίνεις φαγητά ή ροφήματα σε πλαστικά δοχεία, είτε στον φούρνο μικροκυμάτων είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο.
Η ασφαλέστερη επιλογή είναι τα γυάλινα δοχεία αποθήκευσης, τα οποία είναι κατάλληλα τόσο για τη συντήρηση όσο και για το ζέσταμα των τροφίμων, χωρίς να έρχεται το περιεχόμενο σε επαφή με πλαστικό. Επιπλέον, όταν κάνεις τα ψώνια σου, προτίμησε, όπου είναι δυνατόν, προϊόντα που διατίθενται σε γυάλινες συσκευασίες αντί για πλαστικές, μειώνοντας έτσι την έκθεσή σου στα μικροπλαστικά.
Απέφυγε τα πλαστικά δοχεία των μπλέντερ
Τα smoothies και τα ροφήματα αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι τα πλαστικά δοχεία των μπλέντερ ενδέχεται να αποτελούν πηγή μικροπλαστικών και η έντονη περιστροφική κίνηση των λεπίδων δημιουργεί ισχυρές δυνάμεις τριβής στα εσωτερικά τοιχώματα του δοχείου, γεγονός που ευνοεί στην πραγματικότητα την αποκόλληση μικροσκοπικών πλαστικών σωματιδίων.
Αν χρησιμοποιείς συχνά μπλέντερ λοιπόν, αξίζει να εξετάσεις την αγορά συσκευής με ανοξείδωτο ή γυάλινο δοχείο.
Περιόρισε τα πλαστικά μπουκάλια νερού μιας χρήσης
Τα πλαστικά μπουκάλια νερού δεν επιβαρύνουν μόνο το περιβάλλον. Μελέτη του Πανεπιστημίου Columbia, που δημοσιεύθηκε το 2024, έδειξε ότι ένα λίτρο εμφιαλωμένου νερού μπορεί να περιέχει κατά μέσο όρο περίπου 240.000 μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια από επτά διαφορετικούς τύπους πλαστικού, μεταξύ των οποίων και το PET, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για την κατασκευή μπουκαλιών.
Φυσικά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το εμφιαλωμένο νερό αποτελεί τη μόνη ασφαλή επιλογή, όπως σε περιοχές με ακατάλληλο πόσιμο νερό ή κατά τη διάρκεια ταξιδιών. Όταν όμως έχεις πρόσβαση σε ασφαλές νερό βρύσης ή σε φιλτραρισμένο νερό, προτίμησε να χρησιμοποιείς ανοξείδωτο παγούρι ή θερμός, το οποίο μπορείς να γεμίζεις όσες φορές χρειάζεται μέσα στην ημέρα.
Η ίδια συνήθεια μπορεί να εφαρμοστεί και όταν αγοράζεις καφέ ή τσάι εκτός σπιτιού. Τα περισσότερα χάρτινα ποτήρια μιας χρήσης, όπου μπαίνει ο καφές σου, διαθέτουν στο εσωτερικό τους μια λεπτή πλαστική επίστρωση για να αποφεύγονται οι διαρροές. Μελέτες όμως έχουν δείξει ότι μικροπλαστικά μπορούν να μετακινηθούν από αυτή την επίστρωση στα ζεστά ροφήματα. Έτσι, η χρήση της δικής σου ανοξείδωτης κούπας-θερμός αποτελεί μια απλή πρακτική που περιορίζει την έκθεση.
Προτίμησε τα αποξηραμένα όσπρια αντί για κονσέρβες
Οι κονσέρβες αποτελούν μία ιδιαίτερα πρακτική λύση, όμως το εσωτερικό τους καλύπτεται συνήθως από λεπτή πλαστική επίστρωση που προστατεύει το μέταλλο από τη διάβρωση. Οι χημικές ουσίες από αυτές τις επιστρώσεις μπορούν να περάσουν στα τρόφιμα και στα ποτά που περιέχουν.
Εάν καταναλώνεις συχνά φασόλια, ρεβίθια ή άλλα όσπρια, σου προτείνουμε την παραδοσιακή λύση των αποξηραμένων προϊόντων και μπορείς να δεις τα πάντα για την προετοιμασία τους, από το μούλιασμα μέχρι το βράσιμο, εδώ.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμα:
