Το κρασί στη Μονεμβασιά είναι κομμάτι της μνήμης του τόπου, μια ιστορία που περνά από γενιά σε γενιά. Είναι τα αμπέλια που ριζώνουν βαθιά σε μια γη φορτωμένη αιώνες ιστορίας και μια οικογενειακή επιμονή που αρνείται να αφήσει τον μύθο να ξεχαστεί. Ο οινοπαραγωγός Γιώργος Τσιμπίδης μιλά για τον οίνο Malvasia με τον τρόπο που μιλά κανείς για την πατρίδα του: με σεβασμό, γνώση και συγκίνηση. Για εκείνον, δεν πρόκειται απλώς για ένα κρασί, αλλά για ένα σύμβολο που γεφυρώνει το παρελθόν με το παρόν και ανοίγει έναν δρόμο προς το μέλλον.

Σήμερα, αυτό το όραμα δεν είναι πια μοναχικό. Είναι οικογενειακή υπόθεση. Η σύζυγός του Έλλη, συνοδοιπόρος σε κάθε δύσκολη και νικηφόρα στιγμή, και οι τρεις κόρες τους - Μαριαλένα, Αναστασία και Άρτεμις - με φρέσκια ματιά, επιστημονική κατάρτιση και αυτοπεποίθηση, στέκονται στο πλευρό του, μεταφέροντας την παράδοση στη σύγχρονη εποχή. Η Οινοποιητική Μονεμβασιάς γίνεται έτσι ένα ζωντανό εργαστήριο συνεργασίας, όπου το terroir, η ιστορία και η καινοτομία συνυπάρχουν.

Γιώργο, ποια είναι η πρώτη σου ανάμνηση με το κρασί ή το αμπέλι;

Ήμουν μικρός και γύρω απ’ τη φωτιά του τζακιού κι άκουγα από τη γιαγιά μου παραμύθια, ένα απ’ αυτά μιλούσε για ένα μυθικό γλυκό κρασί Malvasia που ήταν της Μονεμβασιάς και ήταν ξακουστό σ' όλον τον κόσμο.

Πριν από την Οινοποιητική Μονεμβασιάς ποιος ήταν ο Γιώργος Τσιμπίδης ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας;

Ήμουν πάντα ανήσυχος και ήθελα να ασχολούμαι με ότι με ενέπνεε και εμπεριείχε την κοινωνική προσφορά. Η αφοσίωσή μου στην αναβίωση του περίφημου κρασιού της Μονεμβασιάς, του Malvasia, έδωσε την απάντηση στην ανησυχία μου και καθόρισε τη διαδρομή μου.

Πότε κατάλαβες ότι η Οινοποιητική Μονεμβασιάς δεν είναι πια μόνο δικό σου όραμα, αλλά οικογενειακή υπόθεση;

Όταν έβλεπα τα κορίτσια μας από μικρά στις εκθέσεις κρασιού να παρουσιάζουν με ενθουσιασμό και θέρμη τα κρασιά μας και να μιλάνε για τη Μονεμβασιά και την ιστορία του κρασιού της. Τότε νιώσαμε με την Έλλη, τη σύζυγο μου, ότι θα μας φτάσουν και θα μας ξεπεράσουν! Επέλεξαν σπουδές που θα τους δώσουν εφόδια και δυνατότητες σχετικά με το κρασί και να που τα καταφέρνουν περίφημα!

Μαριαλένα, πότε κατάλαβες ότι θέλεις να συνεχίσεις αυτήν την παράδοση και ποιο ρόλο έπαιξε η οικογένεια σου; Θυμάσαι την πρώτη φορά που σκέφτηκες «αυτό θέλω να κάνω στη ζωή μου»;

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου είχα την εντύπωση ότι η δουλεία των γονιών μας με το κρασί ήταν κάτι περισσότερο και μεγαλύτερο από εμάς. Αυτό μου δημιούργησε μια αίσθηση καθήκοντος κατά κάποιο τρόπο - σαν πρώτο παιδί καταλαβαίνετε ότι τσίμπησα αμέσως - και με έβαλε στη διαδικασία να σκεφτώ ότι αυτό θα κάνω στη ζωή μου. Για να φτάσω όμως στο σημείο να πω αυτό θέλω να κάνω στη ζωή μου πέρασε καιρός. Αυτό συνέβη όταν άρχισα να καταπιάνομαι με τα οινολογικά και συγκεκριμένα από το δεύτερο τρύγο που έκανα.

Αναστασία, για εσένα ποια ήταν τα μεγαλύτερα εμπόδια που συνάντησες στα πρώτα σου βήματα και ποια στιγμή στην πορεία σου θεωρείς καθοριστική - εκείνη που είπες «αξίζει να το παλέψω»;

Δεν θα πω κάτι πολύ δραματικό, γιατί στην αρχή το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η προσαρμογή και η έλλειψη εμπειρίας. Έπρεπε να προσαρμοστώ γρήγορα και να καταλάβω πώς λειτουργεί το οινοποιείο συνολικά. Και επειδή είμαστε οικογενειακή επιχείρηση, υπήρχε κι ένα επιπλέον κομμάτι: να μάθουμε να συνεργαζόμαστε επαγγελματικά, πέρα από τις προσωπικές μας σχέσεις και τις δυναμικές που υπάρχουν μέσα σε μια οικογένεια. Ταυτόχρονα υπάρχει πάντα και το άγχος για το μέλλον της εταιρείας, για εμάς αλλά και για τους ανθρώπους που δουλεύουν εδώ. Καθοριστική στιγμή ήταν όταν οι πελάτες αναγνώρισαν τη δουλειά που κάναμε με την αδερφή μου στον επανασχεδιασμό της ταυτότητας του οινοποιείου, ήταν το πρώτο σημάδι ότι πάμε σωστά και κερδίσαμε και περισσότερο την εμπιστοσύνη των γονιών μας για τις αποφάσεις μας.

Άρτεμις και εσύ μεγάλωσες κυριολεκτικά μέσα στο κρασί και αυτό αναπόφευκτα επηρέασε τις επιλογές σου. Υπήρχε ποτέ δεύτερη σκέψη με το τι θα ήθελες να κάνεις;

Η αλήθεια είναι ότι από μικρή έδειχνα ενδιαφέρον για τη δουλειά των γονιών μου. Σαν παιδάκι 7-8 χρονών με συνάρπαζε η προετοιμασία των ζυμών και το πώς «ζωντάνευαν» όταν προσθέταμε νερό. Ωστόσο κατά τη περίοδο των πανελληνίων, έδειξα ενδιαφέρον για τη βιολογία και είχα στο μυαλό μου ότι ήθελα να σπουδάσω πάνω σε αυτό. Στη πορεία, όταν κλήθηκα να συμπληρώσω το μηχανογραφικό μου, καταστάλαξα στην επιλογή του πανεπιστημίου οινολογίας και μέχρι σήμερα θεωρώ πως πήρα τη σωστή απόφαση.

Η Μονεμβασιά είναι τόπος μνήμης και ιστορίας. Πώς μεταφράζεται αυτό σε ευθύνη μέσα στο οινοποιείο;

Έλλη: Από όταν φτιάξαμε το οινοποιείο μας με τον μεγαλόπνοο στόχο να αναβιώσουμε τον οίνο Malvasia, πάνω απ’ όλα είχαμε τη Μονεμβασιά, τον τόπο μας τον αγαπημένο, όπου διαλέξαμε να ζήσουμε και που ήταν η έμπνευση και η σημαία μας. Διαλέξαμε να τον υπηρετήσουμε και να του δώσουμε πίσω το χαμένο στο χρόνο κρασί Malvasia και νιώθουμε δικαιωμένοι και υπερήφανοι.

Ένιωσες ποτέ ότι αναλαμβάνεις κάτι μεγαλύτερο από εσένα;

Αναστασία: Ναι, σχεδόν κάθε μέρα (γελάει). Γιατί έχουμε πολλά πράγματα που τρέχουν ταυτόχρονα: αμπελώνες, παραγωγή, κόστη, προθεσμίες, παραγγελίες. Και είναι μεγάλη η ευθύνη να μην κάνεις λάθη. Αλλά το καλό είναι ότι δεν είμαι μόνη μου. Υπάρχει μια ομάδα: η οικογένειά μας, αλλά και πολύ ικανές συνεργάτιδες και συνεργάτες. Το κρασί, στα αλήθεια, δεν το φτιάχνει ένας «οινοποιός» μόνος του, δεν είναι one-man show.

Τι ήταν αυτό που σε έκανε να πιστέψεις ότι ο μύθος της Malvasia μπορούσε πραγματικά να αναβιώσει και όχι απλώς να μείνει ιστορία;

Γιώργος: Από τη μελέτη της ιστορίας της περιοχής της Μονεμβασιάς και του οίνου Malvasia, 30 χρόνια πριν και σύμφωνα με σύγχρονες ανάγκες της εποχής εκείνης, διαπίστωσα πόσο επίκαιρο, αναγκαίο και σπουδαίο θα ήταν το θέμα της αναβίωσης του οίνου Malvasia στον γενέθλιο τόπο του, τη Μονεμβασιά. Αποτελούσε οραματική αναπτυξιακή παρέμβαση για τον τόπο που γεννήθηκα, αξιοποιώντας το ιστορικό πολιτιστικό φυσικό απόθεμα της περιοχής και ερχόταν να καλύψει σύγχρονες ανάγκες για «παραγωγή επώνυμου προϊόντος υψηλής προστιθέμενης αξίας».

Τι σημαίνει για εσένα ο οίνος Malvasia; Είναι προϊόν, σύμβολο ή τρόπος ζωής; 

Γιώργος: Ο οίνος Malvasia είναι σημαντικό μέρος της ιστορίας της Μονεμβασιάς και μπορεί να αποτελέσει διαχρονικό σύμβολο της περιοχής μας που τη συνδέει με το παρελθόν το παρόν και το μέλλον.

Η δημιουργία ενός πρότυπου λιαστού γλυκού οίνου δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση;

Γιώργος: Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν η δημιουργία του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου που θα επέτρεπε εκ νέου την παραγωγή του. Αντιμετωπίζοντας πολλά εμπόδια και συμπληγάδες στη 13άχρονη διαδρομή μας έως την θεσμοθέτηση του ΠΟΠ Μονεμβασία - Malvasia το 2010, πολλές φορές θεωρήσαμε ότι δεν θα τα καταφέρναμε. Το αποτέλεσμα μας ανταμείβει και ο τόπος μας πλέον πήρε πίσω τη λαμπρή θέση που κατείχε στον οινικό χάρτη της χώρας μας και παγκοσμίως.

Τι θα ήθελες να νιώθει κάποιος όταν δοκιμάζει για πρώτη φορά το κρασί Malvasia;

Άρτεμις: Πιστεύω ότι είναι διαφορετική εμπειρία για τον κάθε άνθρωπο. Ωστόσο, ασχέτως προτιμήσεων νιώθω ότι το ίδιο το κρασί δεν σε αφήνει να μην το εκτιμήσεις. Μπορώ σίγουρα να πω ότι με χαροποιεί πολύ όταν με ρωτάνε για τη διαδικασία παραγωγής και έχω τη δυνατότητα να μιλήσω για την ιστορία της αναβίωσης, τότε πιστεύω ότι η εμπειρία θεωρείται ολοκληρωμένη.

Πώς ισορροπείς ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη οινοποιητική προσέγγιση;

Μαριαλένα: Νομίζω πως η απάντηση έρχεται από τον τόπο. Φτιάχνουμε κρασί στη Μονεμβασιά, ένα μέρος με μεγάλη οινική ιστορία, οπότε η παράδοση είναι η βάση μας. Από εκεί κι έπειτα για να πετύχει κανείς την πιο αυθεντική έκφραση του terroir πρέπει να χρησιμοποιήσει και τη σύγχρονη οινοποιητική προσέγγιση. Κάπως έτσι έχω στο νου μου ότι έρχεται φυσικά μια ισορροπία στον τρόπο που δουλεύουμε.

Είσαι ένθερμος υποστηρικτής των ελληνικών ποικιλιών αμπέλου. Από πού πηγάζει αυτή η πίστη;

Γιώργος: Από την πίστη μου ότι ήθελα να υπηρετήσω και να αναδείξω τις ιδιαιτερότητες του τόπου μας, ενός τόπου με δυνατότητες, ιστορία και σπουδαίο μικροκλίμα που παράγει αξιόλογα και μοναδικά προϊόντα.

Ποια ποικιλία θεωρείς ότι σου «μοιάζει» περισσότερο ως χαρακτήρας και γιατί;

Έλλη: Η Κυδωνίτσα! Δεν ξέρω αν μου μοιάζει αλλά θα ήθελα. Ποικιλία ανήσυχη, τσαχπίνα και ατίθαση, γοητευτική, εξωτική και απόμακρη έχει ελάχιστους εχθρούς και πολλούς φανατικούς φίλους.

Πιστεύεις ότι οι ελληνικές ποικιλίες έχουν ακόμη ανεκμετάλλευτες δυνατότητες διεθνώς;

Μαριαλένα: Οι ελληνικές ποικιλίες έχουν σημαντική δυναμική διεθνώς αυτή τη στιγμή και ακόμα σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης. Υπάρχει ένα θέμα περιορισμένων παραγωγικών δυνατοτήτων σε κάποιες ζώνες σίγουρα, και ιδιαίτερα λόγω προκλήσεων της κλιματικής κρίσης. Από την άλλη, μπορεί να μην μπορούμε να πλημμυρίσουμε τον κόσμο με κρασί, αλλά παράγουμε αρκετά κρασιά από ελληνικές ποικιλίες ώστε να δοκιμάσουν πολλοί άνθρωποι στον κόσμο. Σίγουρα οι Έλληνες οινοποιοί τις πιστεύουν όλο και περισσότερο, οπότε θα δούμε και ακόμη καλύτερες και περισσότερες δουλειές με βάση τις ελληνικές ποικιλίες και αυτό θα έχει αντίκτυπο και στο εξωτερικό.

Πώς βλέπεις το μέλλον της ελληνικής οινοποιίας μέσα σε ένα περιβάλλον που αλλάζουν οι συνήθειες των καταναλωτών σε ό,τι αφορά τα αλκοολούχα ποτά;

Αναστασία: Το βλέπω με προοπτική, αλλά και πιο απαιτητικό από παλιά. Οι συνήθειες αλλάζουν, ο κόσμος πίνει πιο επιλεκτικά, πιο συνειδητά και πολλές φορές λιγότερο. Και ειδικά στην Ελλάδα, με την οικονομική πίεση και τα κόστη που έχουν ανέβει, το κρασί για αρκετούς έχει γίνει πολυτέλεια, άρα δεν είναι αυτονόητη αγορά. Οπότε νομίζω ότι το μέλλον θα ανήκει σε όσους είναι ποιοτικοί και συνεπείς στο προϊόν, στους ανθρώπους τους και στον τρόπο που δουλεύουν.

Πώς αντιμετωπίζεις μια δύσκολη χρονιά ή μια αποτυχία στην παραγωγή;

Μαριαλένα: Ένα πράγμα που με έχει βοηθήσει είναι η διαπίστωση ότι δεν υπάρχει χρονιά χωρίς προκλήσεις, οπότε κάπως οπλίζεσαι με μια στωική στάση απέναντι στις αναποδιές και ταυτόχρονα εξακολουθείς να δουλεύεις για το καλύτερο αποτέλεσμα. Οινολογικά σίγουρα πρέπει να κάνεις περισσότερη δουλειά σε τέτοιες περιπτώσεις.

Τι είναι εκείνο που σε παθιάζει στην προοπτική να ασχοληθείς με την παραγωγή κρασιού;

Άρτεμις: Οι σχεδόν απεριόριστες δυνατότητες. Μέσω των σπουδών μου στην Οινολογία ήρθα σε επαφή με τη διαδικασία παραγωγής πολλών τύπων κρασιών και αναπόφευκτα περνάει συνέχεια από το μυαλό μου η αξιοποίηση των γηγενών ποικιλιών της περιοχής μας, με διαφορετικές τεχνικές. Πιστεύω πάρα πολύ σε αυτές τις ποικιλίες και θα ήθελα να τις δω να αναγνωρίζονται. 

Πόσο διαφορετική θα ήταν η διαδρομή σου χωρίς τη στήριξη της Έλλης, της συζύγου σου;

Γιώργος: Δεν μπορώ να τη φανταστώ όλη αυτή την περιπετειώδη και μοναδική διαδρομή χωρίς συνοδοιπόρο την Έλλη, με την οποία μοιραστήκαμε τις χαρές, τις δυσκολίες, την ευθύνη μα και το ευτυχές αποτέλεσμα όλου αυτού του εγχειρήματος. Θυμάμαι τα δάκρυα χαράς όταν κρατήσαμε στα χέρια μας το φύλο της Εφημερίδας της Κυβέρνησης με ημερομηνία 23 Ιουλίου 2010 (συμπωματικά ημέρα της απελευθέρωσης της Μονεμβασίας από του Τούρκους) όπου το κρασί Malvasia θεσμοθετήθηκε ως οίνος ΠΟΠ.

Θυμάσαι μια στιγμή που εκείνη πίστεψε στο όραμα περισσότερο από εσένα;

Γιώργος: Αρκετές φορές! Η Έλλη είναι ατρόμητη, επίμονη και δεν τα παρατάει εύκολα. Είμαστε αρκετά συμπληρωματικοί ως άνθρωποι και συνεργαζόμαστε δημιουργικά υπό την ομπρέλα της κοινής αγάπη μας για το κρασί και τον τόπο μας.

Πως μπορεί η τοπική οινοποιία να συνδεθεί περισσότερο με τον τουρισμό και τη γαστρονομία;

Αναστασία: Στη Μονεμβασιά υπάρχει οινοποιητική παράδοση από τον Μεσαίωνα, οπότε το κρασί συνδέεται φυσικά με την ιστορία, τον πολιτισμό και τη γαστρονομία του τόπου. Όταν οι τοπικές ποικιλίες συνδυάζονται με την κουζίνα της περιοχής, ο επισκέπτης έχει μια πιο ολοκληρωμένη εμπειρία. Και αυτό ελπίζω να μπορεί να στηρίξει έναν τουρισμό πιο ήπιο και πιο ισορροπημένο, που σέβεται τον τόπο και δημιουργεί προϋποθέσεις για ουσιαστική αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων που μένουν εκεί και των ανθρώπων που έρχονται ως επισκέπτες.

Πώς νιώθεις όταν βλέπεις σήμερα τις κόρες σου να στέκονται στο πλευρό σου επαγγελματικά;

Γιώργος: Νιώθω ιδιαίτερα υπερήφανος και ευτυχής! Από όταν ήρθαν στο οινοποιείο οι κόρες μας ο αέρας φρεσκαρίστηκε, η εικόνα μας άλλαξε θεαματικά και οι πρωτότυπες ιδέες βρήκαν αρμονικά τη θέση τους. Η κάθε μία έχει μία ιδιαίτερη και μοναδική προσέγγιση στον τρόπο που αντιλαμβάνεται και υπηρετεί την οικογενειακή επιχείρηση με μεράκι, δίνοντας το προσωπικό της στίγμα.

Τι προσπάθησες συνειδητά να τους μεταδώσεις μέσα από τη δουλειά και τη στάση ζωής σου;

Γιώργος: Την επιμονή και την πίστη στις δυνάμεις μας και στις ιδιαίτερες δυνατότητες του τόπου μας. Το σύνθημά «ο επιμένων νικά» πιστεύω ότι τους το έχουμε μεταδώσει με την Έλλη με το παράδειγμά μας. 

Υπάρχει κάποια ετικέτα ή κάποιος τρύγος που κουβαλά έντονο οικογενειακό συναίσθημα;

Γιώργος: Ο «Πάνθηρ» ήταν το πρώτο κρασί που τα κορίτσια είχαν την απόλυτη ευθύνη για τη δημιουργία του και νιώσαμε όλοι υπερήφανοι για το δημιούργημά τους και την εμπορική του επιτυχία.

Ποια πλευρά του εαυτού σου δεν φαίνεται ποτέ στο οινοποιείο;

Έλλη: Εγώ με τις χειροτεχνίες μου απορροφημένη απόλυτα, ανάμεσα σ ένα σωρό υλικά, σ΄ ένα πάγκο εργασίας!

Ποιο είναι το φαγητό που σας αρέσει να μαγειρεύετε για το οικογενειακό τραπέζι και με ποιο κρασί το συνοδεύετε;

Μας αρέσει το κατσικάκι στη γάστρα με πατατούλες και αγκινάρες που το συνοδεύουμε με Κυδωνίτσα Mature, επίσης το αγριογούρουνο με δαμάσκηνα, βερίκοκα και κυδώνια που πάει τρελά με το Mura Rossa, τα τηγανητά μπαρμπουνάκια του τόπου μας που κάνουν υπέροχο συνδυασμό με τη Μονεμβασιά, και γαριδομακαρονάδα απίθανα συνδυασμένη με τον ροζέ Πάνθηρα.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και οι δυσκολίες του να εργάζεσαι αποκλειστικά με τους γονείς και τα αδέλφια σου;

Μαριαλένα: Το πλεονέκτημα είναι ότι όλοι το παίρνουν προσωπικά και η δυσκολία είναι ότι όλοι το παίρνουν προσωπικά! Με τα χρόνια πάντως, βελτιώνοντας την επικοινωνία μας και ξεκαθαρίζοντας κάπως τα πεδία αρμοδιοτήτων μπορώ να πω ότι βλέπω περισσότερο τα πλεονεκτήματα και γενικώς η προσπάθεια σε όλο αυτό πρέπει να είναι συνεχής κι εξελισσόμενη.

Πως οραματίζεστε το μελλοντικό κρασί της Οινοποιητικής Μονεμβασιάς που θα σχεδιαστεί και θα παραχθεί αποκλειστικά από εσάς;

Μαριαλένα, Αναστασία, Άρτεμις: Θέλουμε να αξιοποιήσουμε τις γηγενείς ποικιλίες της Μονεμβασιάς, να δουλέψουμε με καινοτόμες τεχνικές οινοποίησης και να φτιάξουμε ένα στυλ κρασιού που όποιος το δοκιμάζει θα καταλαβαίνει αμέσως που φτιάχτηκε και από ποιες.