με μια ματιά toggle
- Το trend «πρόσωπο της φερριτίνης» στο TikTok συνδέει τη χαμηλή φερριτίνη με ξηρό δέρμα, μαύρους κύκλους και εύθραυστα μαλλιά και νύχια.
- Αυτά τα σημάδια δεν αρκούν όμως για να διαγνώσεις, αν έχεις έλλειψη σιδήρου, καθώς μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές αιτίες.
- Ο αιματολογικός έλεγχος και η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητα για τη διάγνωση, τον εντοπισμό της αιτίας και την κατάλληλη αντιμετώπιση.
Ένα νέο trend στα social media, όπως το TikTok, υπόσχεται να «διαβάσει» την κατάσταση της υγείας σου κοιτάζοντας απλώς το πρόσωπό σου. Το λεγόμενο «πρόσωπο της φερριτίνης» περιγράφει μια εικόνα που περιλαμβάνει θαμπό και ξηρό δέρμα, σκασμένα χείλη και μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια, χαρακτηριστικά που αποδίδονται στα χαμηλά επίπεδα σιδήρου.
Μόνο που υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: το «πρόσωπο της φερριτίνης» δεν είναι ιατρικός όρος ούτε αποτελεί αναγνωρισμένο τρόπο διάγνωσης της έλλειψης σιδήρου. Η συζήτηση, ωστόσο, αγγίζει ένα υπαρκτό και αρκετά συχνό πρόβλημα. Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να εκδηλωθεί με συμπτώματα που περνούν εύκολα απαρατήρητα, ιδιαίτερα, όταν εξελίσσονται σταδιακά.
Ο ρόλος της φερριτίνης
Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για πολλές λειτουργίες του οργανισμού, με πιο γνωστή τη συμμετοχή του στην παραγωγή αιμοσφαιρίνης. Πρόκειται για την πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει οξυγόνο από τους πνεύμονες σε ολόκληρο το σώμα. Όταν ο σίδηρος δεν επαρκεί, μπορεί να εμφανιστεί αναιμία, με συμπτώματα όπως κόπωση, αδυναμία και δύσπνοια.
Η χαμηλή φερριτίνη, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει ήδη εμφανιστεί αναιμία. Είναι μια πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο και η μέτρησή της δίνει εικόνα για τα αποθέματα σιδήρου στον οργανισμό. Επομένως, τα χαμηλά επίπεδά της μπορεί να δείχνουν έλλειψη σιδήρου, ακόμη και πριν προκληθεί αναιμία.
Δεν είναι μόνο θέμα εμφάνισης
Η έλλειψη σιδήρου μπορεί πράγματι να επηρεάσει την εμφάνιση, ιδιαίτερα όταν είναι πιο προχωρημένη. Η ωχρότητα, για παράδειγμα, μπορεί να γίνει πιο εμφανής όταν η έλλειψη έχει οδηγήσει σε αναιμία. Οι ειδικοί αναφέρουν επίσης ότι το δέρμα μπορεί να γίνει λεπτό και ξηρό, οι μαύροι κύκλοι κάτω από τα μάτια να φαίνονται πιο έντονοι και να εμφανιστούν σκασίματα στις γωνίες του στόματος.
Τα μαλλιά και τα νύχια μπορεί επίσης να επηρεαστούν: μπορεί να παρατηρηθεί σπάσιμο των μαλλιών, ενώ τα νύχια μπορεί να γίνουν εύθραυστα και να αναπτύσσονται πιο αργά. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα σημάδια δεν είναι αρκετό από μόνο του για να δείξει ότι υπάρχει έλλειψη σιδήρου.
Στην πραγματικότητα, τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα αφορούν περισσότερο το πώς αισθάνεσαι παρά το πώς φαίνεσαι. Η επίμονη κόπωση και η μειωμένη αντοχή στην άσκηση είναι από τα συχνότερα παράπονα. Μπορεί να εμφανιστούν επίσης δύσπνοια ακόμη και με ήπια σωματική δραστηριότητα, ζάλη, πονοκέφαλοι, κρύα χέρια και πόδια και αίσθηση «διανοητικής θολούρας».
Πώς θα το διαπιστώσεις
Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να είναι ασαφή και να εξελίσσονται αργά, η έλλειψη σιδήρου δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Και η εικόνα στον καθρέφτη δεν μπορεί να δώσει απάντηση.
Ο μόνος τρόπος για να διαπιστωθεί αν υπάρχει έλλειψη σιδήρου είναι ο αιματολογικός έλεγχος. Η εξέταση περιλαμβάνει συχνά μέτρηση της φερριτίνης, ενώ μπορεί να γίνει και γενική εξέταση αίματος για να διαπιστωθεί αν έχει εμφανιστεί αναιμία, καθώς και έλεγχος της συνολικής ικανότητας δέσμευσης σιδήρου. Τα επίπεδα φερριτίνης κάτω από 30 νανογραμμάρια ανά χιλιοστόλιτρο στους ενήλικες ανθρώπους υποδηλώνουν, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, έλλειψη.
Η ιατρική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή πολλά από τα συγκεκριμένα συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Οι διαταραχές του θυρεοειδούς, ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα και η εμμηνόπαυση, για παράδειγμα, μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιες αλλαγές στο δέρμα και τα μαλλιά, καθώς και κόπωση ή μειωμένη ενέργεια.
Το σημαντικότερο είναι να βρεθεί η αιτία
Η διαπίστωση χαμηλής φερριτίνης δεν αποτελεί το τέλος της διερεύνησης. Το επόμενο βήμα είναι να εντοπιστεί γιατί έχουν μειωθεί τα αποθέματα σιδήρου.
Μπορεί να ευθύνεται η ανεπαρκής πρόσληψη τροφών πλούσιων σε σίδηρο, αλλά μπορεί επίσης να υπάρχει πρόβλημα στην απορρόφησή του, όπως σε περιπτώσεις κοιλιοκάκης ή φλεγμονώδους νόσου του εντέρου. Η παρατεταμένη χρήση ορισμένων φαρμάκων για την καούρα, όπως η ομεπραζόλη, αναφέρεται επίσης ως παράγοντας που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο έλλειψης σιδήρου. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να σχετίζεται με απώλεια αίματος από το γαστρεντερικό σύστημα.
Τι γίνεται με τη θεραπεία και πώς βοηθάει η διατροφή
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το πόσο σοβαρή είναι η έλλειψη και από την αιτία της.
Σε οριακές περιπτώσεις μπορεί να προταθεί μεγαλύτερη πρόσληψη τροφών πλούσιων σε σίδηρο, όπως το κόκκινο κρέας (περίπου 3 mg ανά μερίδα), το σπανάκι (περίπου 6 mg ανά φλιτζάνι), τα οστρακοειδή (περίπου 8 mg ανά μερίδα), οι φακές (περίπου 6,5 mg ανά φλιτζάνι) και τα εμπλουτισμένα δημητριακά (περίπου 8-10 mg ανά φλιτζάνι).
Εκτός από την επιλογή τροφών πλούσιων σε σίδηρο, σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος κατανάλωσής τους. Ο μη αιμικός σίδηρος που βρίσκεται στα φυτικά τρόφιμα απορροφάται καλύτερα, όταν συνδυάζεται με πηγές βιταμίνης C, όπως πορτοκάλια, ακτινίδια, φράουλες, πιπεριές ή ντομάτες. Αντίθετα, η κατανάλωση καφέ ή τσαγιού μαζί με τα γεύματα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση του σιδήρου, και γι' αυτό, καλό είναι να καταναλώνονται τουλάχιστον 1 ώρα πριν ή μετά το φαγητό.
Σε μεγαλύτερη ανεπάρκεια, ωστόσο, είναι πολύ πιθανό να χρειαστούν και συμπληρώματα σιδήρου ή ενδοφλέβια χορήγηση, σε περίπτωση που αυτά προκαλέσουν παρενέργειες.
Η φερριτίνη δεν «διαβάζεται» στον καθρέφτη
Το μήνυμα, επομένως, είναι απλό: μπορεί το TikTok να έδωσε ένα όνομα σε μια συγκεκριμένη εμφάνιση, όμως η φερριτίνη δεν «διαβάζεται» στον καθρέφτη. Η κόπωση, η τριχόπτωση, το ξηρό δέρμα ή οι αλλαγές στα νύχια μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες.
Ο ασφαλέστερος τρόπος να διαπιστώσεις τι πραγματικά συμβαίνει είναι η σωστή ιατρική αξιολόγηση και ο κατάλληλος αιματολογικός έλεγχος.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμα:
