Το wellness έχει γίνει ομολογουμένως τάση τελευταία, με τις νεότερες γενιές να φροντίζουν περισσότερο τον εαυτό τους, είτε μέσω της διατροφής, είτε μέσω της άσκησης, αποφεύγοντας λίγο περισσότερο το αλκοόλ, κάνοντας ψυχοθεραπεία, διαλογισμό και αναζητώντας κάθε μορφής βοήθεια που κάνει καλό στο σώμα αλλά και την ψυχή.
Αν είσαι ένας από αυτούς, ή αν ψάχνεις λίγο το ζήτημα, είναι πολύ πιθανό να έχεις ακούσει για τις μπλε ζώνες του κόσμου. Τι είναι όμως;
Οι μπλε ζώνες (blue zones) είναι περιοχές όπου οι άνθρωποι ζουν πολλές δεκαετίες περισσότερες από τον μέσο όρο. Ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων τέτοιων περιοχών φτάνει τα 90, τα 100 και ακόμα περισσότερα χρόνια με καλή ποιότητα ζωής.
Ο όρος αυτός έγινε γνωστός από τον ερευνητή Dan Buettner, που, με βάση άλλες δημοσιεύσεις, εντόπισε αυτά τα μέρη και μελέτησε τους τρόπους ζωής και τη διατροφή των κατοίκων τους.
Συγκεκριμένα, στηρίχθηκε για το συμπέρασμά του στη μελέτη των Gianni Pes και Michel Poulain που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Experimental Gerontology το 2004. Οι δύο επιστήμονες είχαν διαπιστώσει ότι στην Σαρδηνία της Ιταλίας, για παράδειγμα, υπάρχουν πολλοί κάτοικοι που έχουν συμπληρώσει τα 100 χρόνια ζωής.
Ποιες περιοχές ανήκουν στις μπλε ζώνες;
Στη λίστα με τις περιοχές του κόσμου που έχουν οριστεί ως «μπλε» είναι και η δική μας Ικαρία, η οποία είναι γνωστή για τους χαμηλούς της ρυθμούς, που χαρίζουν γαλήνη και μακροζωία. Σύμφωνα με τις μελέτες και τις παρατηρήσεις που έχουν δημοσιευτεί, οι πιο γνωστές μπλε ζώνες είναι:
- Ικαρία, Ελλάδα
- Σαρδηνία, Ιταλία
- Οκινάουα, Ιαπωνία
- Νικόγια, Κόστα Ρίκα
- Λόμα Λίντα, Καλιφόρνια (ΗΠΑ)
Οι υγιεινές συνήθειες, όσον αφορά τη διατροφή αποτελούν τη βασική αιτία για την οποία ζουν περισσότερο όσοι διαμένουν σε αυτές τις περιοχές.
Όταν μιλάμε για «διατροφή των μπλε ζωνών», εννοούμε ένα πρότυπο βασισμένο στην παρατήρηση των συνηθειών των κατοίκων αυτών των περιοχών. Δεν πρόκειται λοιπόν για μια τυπική επιστημονική δίαιτα με μετρήσεις όπως σε κλινικές μελέτες. Το πρότυπο αυτό όμως ταιριάζει με διατροφικά μοτίβα που έχουν εξεταστεί επιστημονικά και συνδέονται με καλύτερη υγεία και μικρότερο κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων.
Τι λένε οι έρευνες
Ενδιαφέρον παρουσιάζει μία έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό «Endocrine, Metabolic & Immune Disorders - Drug Targets» και εξετάζει τη σχέση της διατροφής με τη μακροζωία σε μπλε ζώνες και στη μεσογειακή διατροφή. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι τόσο οι μπλε ζώνες όσο και η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή περιλαμβάνουν υψηλή κατανάλωση ινών, πολυφαινολών και ακόρεστων λιπών - συστατικά γνωστά για την αντιφλεγμονώδη δράση τους και τη μείωση του κινδύνου καρδιομεταβολικών νοσημάτων.
Άλλη σύνοψη ερευνών δείχνει ότι στις μπλε ζώνες οι άνθρωποι ζουν συνήθως 7-10 χρόνια περισσότερο από τον μέσο όρο του πληθυσμού της Αμερικής, με λιγότερα χρόνια με χρόνια νοσήματα όπως καρδιακά, καρκίνο ή διαβήτη - ένα αποτέλεσμα που συνδέεται με το σύνολο των πρακτικών διατροφής και τρόπου ζωής τους.
Ποιες τροφές τρώνε οι κάτοικοι των μπλε ζωνών
Σε όλες τις περιοχές που αναφέρθηκαν, υπάρχει ένας κοινός «κορμός» διατροφικών επιλογών. Και βέβαια, βασικό ρόλο παίζει η σταθερότητα και η συνέπεια σε βάθος χρόνου, όσον αφορά αυτές τις επιλογές. Ποιες είναι αυτές;
Τρόφιμα φυτικής προέλευσης κυριαρχούν στο πιάτο
Στις μπλε ζώνες σχεδόν το σύνολο της ημερήσιας διατροφής αποτελείται από φυτικά τρόφιμα και συγκεκριμένα: λαχανικά και φρούτα εποχής που είναι η βάση κάθε πιάτου, πλούσια σε βιταμίνες, αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες. Ένα φρούτο που τιμούν πολύ οι άνθρωποι στις μπλε ζώνες είναι τα μούρα, που έχουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την αρτηριακή πίεση.
Επίσης, όσπρια, που είναι κρίσιμη πηγή πρωτεΐνης, δημητριακά ολικής άλεσης που παρέχουν ενέργεια αλλά και φυτικές ίνες. Ακόμη, καταναλώνουν ξηρούς καρπούς, αλλά σε μικρές ποσότητες καθημερινά.
Μπαχαρικά
Σημαντικό ρόλο στη διατροφή τους έχουν και τα μπαχαρικά και περισσότερο το τζίντζερ και ο κουρκουμάς, αλλά και το σκόρδο.
Ελαιόλαδο και καλά λιπαρά γενικότερα
Στις μεσογειακές μπλε ζώνες, όπως η Ικαρία και η Σαρδηνία, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο χρησιμοποιείται ως βασικό λίπος στο μαγείρεμα και στις σαλάτες, μια επιλογή που συνδέεται επιστημονικά με μείωση καρδιακών νοσημάτων και αντιφλεγμονώδη δράση.
Ψάρια
Τα λιπαρά ψάρια, όπως η σαρδέλα, που είναι πλούσια σε πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα καταναλώνονται περίπου 3 φορές την εβδομάδα από τους κατοίκους των μπλε ζωνών.
Αυγά
Τα αυγά είναι σημαντική τροφή για τους ίδιους, γι’αυτό φροντίζουν να τρώνε μέχρι και τέσσερις φορές την εβδομάδα.
Κόκκινο κρασί
Το κόκκινο κρασί είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και έχει αποδειχθεί ότι έχει αντιικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Στις μπλε ζώνες βέβαια οι άνθρωποι το καταναλώνουν στο πλαίσιο κοινωνικών συναναστροφών και πάντα με μέτρο.
Λιγότερο κρέας
Κακά τα ψέματα, το κρέας για τους περισσότερους από εμάς κατέχει εξέχουσα θέση στη διατροφή. Κι όμως, οι άνθρωποι που ζουν πολύ το έχουν περιορίσει.
Βέβαια, παρόλο που ο περισσότερος όγκος των τροφίμων είναι φυτικής προέλευσης, οι κάτοικοι τρώνε ζωικά προϊόντα σε μικρές ποσότητες. Το κρέας συνήθως εμφανίζεται λίγο και ως συνοδευτικό παρά ως κύριο πιάτο. Και βέβαια, καταναλώνεται περισσότερο σε ιδιαίτερες περιστάσεις και όχι καθημερινά.
Σημασία έχει και ο τρόπος που τρώμε
Τέλος, παρότι υπάρχει αρκετή προσοχή ως προς τη διατροφή, το φαγητό δεν είναι μια ατομική δίαιτα, αλλά κοινωνικό γεγονός για τους ανθρώπους που βρίσκονται στις μπλε ζώνες. Μία αφορμή για να βρεθείς με τους αγαπημένους σου. Οι οικογένειες τρώνε μαζί, προετοιμάζουν φαγητό στο σπίτι και απολαμβάνουν αργά τα γεύματα, χωρίς βιασύνη και όχι στο πόδι - όπως κάνουμε πολλοί στην καθημερινότητα και λόγω αυξημένων ρυθμών - κάτι που ενισχύει την ευεξία και την ψυχική υγεία.
Διάβασε ακόμη:
