Όταν μιλάμε για μακροζωία, η συζήτηση συχνά ξεφεύγει σε γονίδια, ιατρικές εξετάσεις και «μυστικά» που μοιάζουν απρόσιτα. Κι όμως, αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά τους λεγόμενους super agers, ανθρώπους δηλαδή άνω των 80 με εντυπωσιακή σωματική και πνευματική υγεία, θα διαπιστώσει ότι ο φαγητό τους δεν έχει τίποτα το «φοβερό» και άπιαστο, όπως ίσως πιστεύουμε.
Για την ακρίβεια, είναι απλό, σταθερό και απολύτως λογικό για την καθημερινότητα όλων.
Έχουμε μιλήσει αρκετές φορές για ανθρώπους που έφτασαν σε εντυπωσιακά ηλικιακά επίπεδα, χάρη στον τρόπο ζωής τους. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Maria Branyas Morera, που έζησε έως τα 117. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έτρωγε ελάχιστα και επαναλαμβανόμενα: ψάρι, ελαιόλαδο, φρούτα, και τρία απλά γιαούρτια την ημέρα. Όχι «superfoods», όχι περίπλοκες συνταγές. Έκανε απλώς μία απολύτως προσιτή σε όλους, μεσογειακή διατροφή που δεν επιβάρυνε το σώμα.
Αυτό που ενώνει αυτά τα παραδείγματα ανθρώπων δεν είναι οι θερμίδες ή τα μακροθρεπτικά συστατικά, αλλά η απουσία υπερβολής. Το φαγητό δεν λειτουργεί γι’ αυτούς ως ανταμοιβή, παρηγοριά ή διαρκής εναλλαγή. Είναι σταθερό. Προβλέψιμο. Σχεδόν βαρετό και ίσως γι’ αυτό τόσο αποτελεσματικό.
Γενικώς, οι άνθρωποι αυτοί τρώνε:
- λίγο
- συχνά τις ίδιες τροφές
- δίνουν έμφαση σε φυτικές τροφές, ψάρι, καλά λιπαρά
Αν λοιπόν, το φαγητό παίζει ρόλο στο πώς γερνάμε (και όλα δείχνουν πως παίζει), τότε δεν χρειάζεται να κάνουμε πολλά. Απλώς να αφαιρέσουμε.
Σημασία έχει και το πώς τρώμε
Εξίσου σημαντικό με το τι τρώμε, είναι και το πώς το τρώμε. Όχι βιαστικά, όχι αποσπασματικά, όχι μπροστά σε οθόνες. Το φαγητό είναι ενταγμένο σε μια καθημερινή ρουτίνα που δεν δημιουργεί στρες στο σώμα.
5 μαθήματα ζωής από τους «super agers»
Οι περισσότεροι από εμάς δεν φοβόμαστε τόσο τα χρόνια που περνούν, όσο την απώλεια: της σωματικής δύναμης, της διαύγειας, της ανεξαρτησίας. Το να φτάσει κανείς στα 80, τα 90 ή και τα 100 δεν είναι από μόνο του το ζητούμενο. Το ζητούμενο είναι πώς φτάνει εκεί. Τα καλά γονίδια βοηθούν, αλλά δεν εξηγούν τα πάντα.
Οι super agers φαίνεται να έχουν βρει τον τρόπο. Οι επιλογές της καθημερινότητας παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Ακολουθούν πέντε μαθήματα ζωής, όπως προκύπτουν από τους επιστήμονες που τους μελετούν:
1. Αληθινό φαγητό και όχι υπερβολές
Η Marion Nestle, στα 89 της, μία από τις πιο γνωστές φωνές στη διατροφική επιστήμη, συνοψίζει τη δική της φιλοσοφία ζωής σε μια φράση: «Φάε φαγητό. Όχι πολύ. Κυρίως φυτικό».
Για την ίδια, το φαγητό δεν είναι προϊόν στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Είναι κάτι όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένο. Όχι τέλειο και «αλάνθαστο», αλλά αληθινό. Όπως λέει, τρώει τα πάντα, απλώς σε μικρότερες ποσότητες, αναγνωρίζοντας ότι όσο μεγαλώνουμε, το σώμα μας χρειάζεται λιγότερα.
2. Καθημερινή κίνηση
Στα 92 της, η Emma Maria Mazzenga τρέχει σπριντ και καταρρίπτει παγκόσμια ρεκόρ ηλικιακής κατηγορίας. Δεν γυμνάζεται εξαντλητικά. Τρέχει δύο με τρεις φορές την εβδομάδα και περπατά τις υπόλοιπες μέρες. Το κλειδί, λέει, είναι η συνέπεια και η γνώση των ορίων σου.
3. Κοινωνικότητα επαφή με φίλους
Η κοινωνική απομόνωση δεν είναι απλώς δυσάρεστη. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Οι super agers σπάνια ζουν απομονωμένοι. Η έρευνα δείχνει ότι η ποιότητα της ζωής δεν καθορίζεται από μεγάλες στιγμές ευτυχίας, αλλά από τη συχνότητα μικρών, θετικών εμπειριών. Όχι ένταση, λοιπόν, αλλά επανάληψη.
4. Επανάκαμψη ακόμα και μετά την πτώση
Η γήρανση δεν είναι πάντα μια ευθεία γραμμή προς τα κάτω. Έρευνες δείχνουν ότι πολλοί άνθρωποι άνω των 60 μπορούν να επανέλθουν σε καλύτερη φυσική κατάσταση ακόμη και μετά από σοβαρά προβλήματα υγείας.
Η Florene Shuber, στα 82 της, άρχισε να πέφτει. Φοβήθηκε. Και αποφάσισε να κάνει κάτι γι’ αυτό. Μπήκε σε γυμναστήριο, ξεκίνησε προπόνηση με συνέπεια. Στα 91 της πια δηλώνει πιο δυνατή. «Δεν είναι εύκολο, αλλά είναι εφικτό», λέει.
5. Αισιοδοξία και θετική σκέψη
Ο Si Liberman, στα 101 του, έχει ζήσει τραυματισμούς, καρδιακά επεισόδια, πόλεμο. Κι όμως, μιλά για τη ζωή με μια σταθερή πεποίθηση ότι «τα πράγματα θα πάνε καλύτερα». Δεν αρνείται τις δυσκολίες. Απλώς δεν τους επιτρέπει να γίνουν μόνιμες. «Η στάση ζωής είναι υποτιμημένη, κι όμως, αλλάζει τα πάντα».
Το συμπέρασμα
Οι super agers δεν κυνηγούν την αθανασία. Δεν κάνουν τίποτα εξωτικό ή ακραίο. Τρώνε απλά, κινούνται συστηματικά, συνδέονται με άλλους ανθρώπους, σηκώνονται μετά τις πτώσεις και - ίσως το πιο δύσκολο - διατηρούν μια βασική εμπιστοσύνη στη ζωή και τη ροή της.
Το καλό γήρας, τελικά, δεν είναι ένα θαύμα. Είναι ένα σύνολο καθημερινών επιλογών.
Διάβασε ακόμα:
