Ένας ογκολόγος, ειδικός στη θεραπεία ανοσοκατεσταλμένων ασθενών λόγω λευχαιμίας ή άλλων καρκίνων που προσβάλλουν τα κύτταρα του μυελού των οστών, διαπίστωσε πρόσφατα ότι στην ετικέτα φαρμάκου που λάμβανε ασθενής του αναγραφόταν πως το περιεχόμενο περιλάμβανε αντιοξειδωτικά.
«Είναι για να ενισχύσω το ανοσοποιητικό μου σύστημα», είπε στον δρ. Mikkael A. Sekeres η ασθενής του, ρωτώντας τον αν είναι ασφαλές να λαμβάνει το συγκεκριμένο συμπλήρωμα διατροφής μαζί με τα άλλα φάρμακά της.
Υπολογίζεται ότι το 64 έως 81% των ασθενών που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο χρησιμοποιούν συμπληρώματα διατροφής. Σχεδόν οι μισοί τα λαμβάνουν χωρίς να το αναφέρουν στους γιατρούς που τους παρακολουθούν.
Την ίδια στιγμή, περίπου το 50% των άνθρωπων που δεν πάσχουν από καρκίνο, δηλώνουν ότι λαμβάνουν συμπληρώματα, πολλά από τα οποία ισχυρίζονται ότι βοηθούν στην πρόληψη του καρκίνου. Πόσο αποτελεσματικά όμως είναι στην πραγματικότητα αυτά τα συμπληρώματα;
Σε αντίθεση με τα φάρμακα - συνταγογραφούμενα και μη - τα συμπληρώματα διατροφής δεν ρυθμίζονται αυστηρά από τον FDA (Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ). Οι κατασκευαστές συμπληρωμάτων που εισάγουν νέα συστατικά υποχρεούνται να υποβάλουν προειδοποίηση ασφάλειας πριν τη διάθεσή τους στην αγορά, δηλώνοντας ότι το συμπλήρωμα «αναμένεται εύλογα να είναι ασφαλές» όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας του.
Ωστόσο, ο FDA μπορεί να αναλάβει δράση εναντίον ενός κατασκευαστή συμπληρωμάτων, εφόσον προκύψουν ανησυχίες για την ασφάλεια όταν το προϊόν έχει ήδη κυκλοφορήσει στην αγορά. Δεν υπάρχει, όμως, απαίτηση για απόδειξη αποτελεσματικότητας. Επομένως, εκτός εάν ένα συμπλήρωμα διατροφής έχει δοκιμαστεί σε κλινική μελέτη, στην πραγματικότητα δεν γνωρίζουμε αν λειτουργεί.
Επίσης, ο FDA δεν εγκρίνει τις ετικέτες των συμπληρωμάτων διατροφής. Εάν βέβαια διατυπώνεται ισχυρισμός σχετικά με το πώς το συμπλήρωμα επηρεάζει τη δομή ή τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος (όπως «το ασβέστιο χτίζει πιο δυνατά οστά»), ο κατασκευαστής πρέπει να ενημερώσει τον FDA και να συμπεριλάβει αποποίηση ευθύνης ότι ο Οργανισμός Φαρμάκων δεν έχει αξιολογήσει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Τέλος, οι κατασκευαστές συμπληρωμάτων υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τις Ορθές Πρακτικές Παραγωγής (γνωστές ως GMP - αυστηρές απαιτήσεις που διασφαλίζουν ότι τρόφιμα, φάρμακα και καλλυντικά παράγονται σύμφωνα με ασφαλή πρότυπα ποιότητας), και ο FDA μπορεί να επιθεωρεί τις εγκαταστάσεις παραγωγής. Παρ’ όλα αυτά, προϊόντα με παραπλανητικούς ισχυρισμούς και ψευδείς ετικέτες μπορούν να καταλήξουν στην αγορά.
Τελικά μπορούν τα συμπληρώματα διατροφής να βοηθήσουν στην πρόληψη του καρκίνου;
Ως γενικό συμπέρασμα, σύμφωνα με τον δρ. Sekeres, όταν τα συμπληρώματα διατροφής έχουν μελετηθεί αυστηρά σε κλινικές δοκιμές, δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνουν τον καρκίνο.
Για παράδειγμα, επιδημιολογικές και εργαστηριακές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν πριν από δεκαετίες είχαν αρχικά υποδείξει ότι η λήψη αντιοξειδωτικών, όπως το β-καροτένιο, θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποτροπή του καρκίνου. Ωστόσο, τυχαιοποιημένες μελέτες με τη συμμετοχή χιλιάδων ανθρώπων, στις οποίες περίπου οι μισοί έλαβαν συμπληρώματα διατροφής και οι άλλοι μισοί εικονικό φάρμακο (placebo), απέτυχαν να δείξουν ότι το β-καροτένιο προλαμβάνει την υποτροπή του καρκίνου του δέρματος σε άτομα με ιστορικό στην ίδια πάθηση ή ότι έχει οποιαδήποτε επίδραση στα συνολικά ποσοστά καρκίνου.
Άλλες έρευνες επίσης δεν έδειξαν ότι το β-καροτένιο ή άλλα αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη C ή η βιταμίνη E, προλαμβάνουν τα αδενώματα του παχέος εντέρου (πολύποδες που μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο)· ότι τα συγκεκριμένα συμπληρώματα, το σελήνιο ή η βιταμίνη A προλαμβάνουν καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος ή ότι το β-καροτένιο ή η βιταμίνη A προλαμβάνουν τον καρκίνο του πνεύμονα.
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν αποδείχθηκαν ωφέλιμα ούτε σε αναλύσεις που διαχώριζαν άνδρες και γυναίκες. Σε μία μελέτη με περισσότερες από 8.000 γυναίκες, οι βιταμίνες C και E δεν μείωσαν τα συνολικά ποσοστά καρκίνου, ενώ σε μια μελέτη με περισσότερες από 36.000 γυναίκες η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D ή ασβεστίου δεν είχε καμία επίδραση στα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου ή στα συνολικά ποσοστά καρκίνου. Αντίστοιχα, η βιταμίνη E και το σελήνιο δεν απέτρεψαν την ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη σε μια μελέτη που περιλάμβανε περισσότερους από 35.000 υγιείς άνδρες, ούτε σε μελέτη ανδρών με προκαρκινικές αλλοιώσεις στον προστάτη.
Μπορούν τα συμπληρώματα διατροφής να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου;
Και αφού κατά πάσα πιθανότητα δεν βοηθούν στην αντιμετώπιση ή την πρόληψη, μήπως τα συμπληρώματα ενισχύουν τον κίνδυνο;
Τα περισσότερα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι επιβλαβή. Ορισμένα, ωστόσο, θα πρέπει να λαμβάνονται με προσοχή, ιδίως από συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων.
Σε μεταγενέστερη ανάλυση της μελέτης με τους 35.000 υγιείς άνδρες που έλαβαν σελήνιο και/ή βιταμίνη E - που είχε σχεδιαστεί για την πρόληψη του καρκίνου - όσοι λάμβαναν βιταμίνη E είχαν στην πραγματικότητα 17% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με όσους λάμβαναν εικονικό φάρμακο. Παρομοίως, το β-καροτένιο, το οποίο δεν αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην πρόληψη του καρκίνου, βρέθηκε σε μία ανάλυση ότι αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα και του στομάχου, ιδίως στους καπνιστές.
Μια άλλη μελέτη, στην οποία οι συμμετέχοντες έλαβαν φυλλικό οξύ ή placebo με στόχο την πρόληψη των πολυπόδων του παχέος εντέρου, διαπίστωσε ότι το φυλλικό οξύ δεν ήταν αποτελεσματικό. Ωστόσο, οι άνδρες που έλαβαν φυλλικό οξύ είχαν πάνω από 2,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με όσους έλαβαν placebo.
Χωρίς αμφιβολία, όποιος διατρέχει κίνδυνο για την ανάπτυξη αυτών των τύπων καρκίνου θα πρέπει να αποφεύγει τη λήψη αυτών των συμπληρωμάτων διατροφής. Αλλά τι ισχύει για τους ανθρώπους που έχουν ήδη καρκίνο;
Σε μία μελέτη με περισσότερες από 1.100 ασθενείς με καρκίνο του μαστού που λάμβαναν χημειοθεραπεία, εκείνες που έπαιρναν αντιοξειδωτικά συμπληρώματα διατροφής πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας είχαν υψηλότερο κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου - αν και η λήψη πολυβιταμίνης δεν είχε καμία επίδραση. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι τα αντιοξειδωτικά μπορεί να εξουδετερώνουν ορισμένα από τα αντικαρκινικά αποτελέσματα της χημειοθεραπείας.
Τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα μεταβολίζει τη χημειοθεραπεία, γεγονός που θεωρητικά μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων ή να επιδεινώσει τις ανεπιθύμητες ενέργειές τους.
Συμπερασματικά όμως πρέπει να κρατήσουμε ότι υπάρχουν πολλά που ακόμη δεν γνωρίζουμε σχετικά με τα πιθανά οφέλη ή τους κινδύνους της λήψης συμπληρωμάτων διατροφής, τα οποία δεν ρυθμίζονται από τον FDA.
Αυτό που πρέπει σίγουρα να κάνεις κάποιος που λαμβάνει θεραπεία για τον καρκίνο, είναι να ενημερώσει τον γιατρό του και να τον συμβουλευθεί για μη συνταγογραφούμενες βιταμίνες ή συμπληρώματα που λαμβάνει, ώστε να διασφαλίσει ότι δεν τον βλάπτουν ή δεν παρεμβαίνουν στις θεραπείες.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμη:
