Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα αποτελούν πλέον μέρος της σύγχρονης διατροφικής πραγματικότητας. Με τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής, επιστήμονες τροποποιούν το γενετικό υλικό φυτών και ζώων με στόχο τη βελτίωση της θρεπτικής αξίας, της ανθεκτικότητας και της παραγωγικότητας των τροφίμων.
Οι υποστηρικτές αυτής της πρακτικής τα θεωρούν εργαλείο για την καταπολέμηση της πείνας και των ασθενειών, ενώ οι επικριτές προειδοποιούν για περιβαλλοντικούς και ηθικούς κινδύνους. Ποια είναι όμως τα πραγματικά παραδείγματα;
Golden Rice - Ρύζι ενάντια στην έλλειψη βιταμίνης Α
Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι το Golden Rice. Πρόκειται για ρύζι που έχει τροποποιηθεί γενετικά ώστε να παράγει βήτα-καροτίνη, πρόδρομη μορφή της βιταμίνης Α, η οποία είναι απαραίτητη για την όραση και το ανοσοποιητικό σύστημα. Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, όπου το ρύζι αποτελεί βασικό τρόφιμο, η έλλειψη βιταμίνης Α μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας, ιδιαίτερα στα παιδιά. Με την καλλιέργεια του golden rice επιδιώκεται η πρόληψη σοβαρών ασθενειών και η βελτίωση της δημόσιας υγείας, αν και αναπτύσσονται παράλληλα κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις, που εγείρουν ανησυχίες για την εξάρτηση από πολυεθνικές εταιρείες σπόρων.
Γενετικά τροποποιημένος σολομός
Ο AquAdvantage σολομός είναι ένα γενετικά τροποποιημένο ψάρι που μεγαλώνει έως και δύο φορές πιο γρήγορα από τον φυσικό σολομό, χάρη σε ένα επιπλέον γονίδιο αυξητικής ορμόνης. Στόχος των παραγωγών είναι η πιο αποδοτική παραγωγή ψαριών και η μείωση της υπεραλίευσης, αλλά και το χαμηλότερο κόστος παραγωγής. Ωστόσο οι κίνδυνοι για τα οικοσυστήματα αν διαφύγει στη φύση αυτό το νέο είδος, καθώς και τα ηθικά ερωτήματα για τη βιομηχανική εκτροφή ζώων συνυπάρχει με τα όποια πλεονεκτήματα.
Γάλα χωρίς βήτα-λακτογλοβουλίνη – Ελπίδα για αλλεργικούς
Ένα λιγότερο γνωστό, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό παράδειγμα είναι το γενετικά τροποποιημένο αγελαδινό γάλα χωρίς βήτα-λακτογλοβουλίνη, μια πρωτεΐνη που προκαλεί αλλεργίες σε πολλούς ανθρώπους. Με τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής, επιστήμονες κατάφεραν να δημιουργήσουν γάλα πιο φιλικό για άτομα με αλλεργίες στο γάλα. Και μπορεί μια τέτοια ενέργεια να προσφέρει ποιότητα ζωής και στους αλλεργικούς, όμως, επιστήμονες και καταναλωτικές οργανώσεις επισημαίνουν την ανάγκη για μακροχρόνιες μελέτες, ώστε να διασφαλιστεί ότι η απουσία της συγκεκριμένης πρωτεΐνης δεν επηρεάζει τη συνολική θρεπτική αξία του γάλακτος.
Καλαμπόκι και σόγια – Τα «αόρατα» μεταλλαγμένα
Το γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι και η σόγια καλλιεργούνται σε τεράστιες εκτάσεις παγκοσμίως. Αν και σπάνια καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο, χρησιμοποιούνται ευρέως ως ζωοτροφές.
Έτσι, τα μεταλλαγμένα τρόφιμα φτάνουν έμμεσα στο τραπέζι μας, μέσω κρέατος, γάλακτος και αυγών - συχνά χωρίς να το γνωρίζουμε.
Μήλα που δεν μαυρίζουν
Τα λεγόμενα Arctic Apples έχουν τροποποιηθεί ώστε να μην οξειδώνονται όταν κόβονται. Με τον τρόπο αυτό βελτιώνεται η ποιότητά του και είναι κατάλληλα για κολλατσιό στο σχολείο ή στο γραφείο, όμως, η αλλοίωση της φυσικής εικόνας των τροφίμων δημιουργεί ερωτηματικά, όπως και προβληματισμό σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της γενετικής παρέμβασης.
Μικροοργανισμοί για παραγωγή τυριών
Λίγοι το γνωρίζουν, αλλά πολλά τυριά παράγονται με πυτιά που έχει δημιουργηθεί από γενετικά τροποποιημένους μικροοργανισμούς. Η πρακτική αυτή θεωρείται ασφαλής και χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων.
Γενετικά τροποποιημένη διατροφή
Η γενετικά τροποποιημένη διατροφή εξακολουθεί να διχάζει επιστήμονες, πολιτικούς και καταναλωτές. Την ίδια στιγμή που η τεχνολογία προβάλλεται ως απάντηση σε παγκόσμιες διατροφικές προκλήσεις, τα ερωτήματα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία παραμένουν ανοιχτά.
Σε αυτό το σύνθετο πλαίσιο, η διαφάνεια, η επιστημονική τεκμηρίωση και η ουσιαστική ενημέρωση του κοινού αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, ώστε οι αποφάσεις του σήμερα να μη διαμορφώσουν αρνητικά το αύριο. Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα δεν συνιστούν από μόνα τους απειλή, αλλά ούτε και πανάκεια· η ασφάλεια και η αποδοχή τους εξαρτώνται από τον τρόπο παραγωγής, τους ελέγχους, το νομοθετικό πλαίσιο και τον βαθμό ενημέρωσης του καταναλωτή. Γι’ αυτό και η συζήτηση γύρω από αυτά παραμένει ανοιχτή.
Διάβασε ακόμη:
