Θέλεις να το πεις βανίλια ή προτιμάς το υποβρύχιο; Το μόνο σίγουρο είναι ότι αν κληθείς να σκεφτείς ένα απλό γλυκό που σπάνια τρώνε οι περισσότεροι ως ενήλικες, αλλά είναι ικανό να δημιουργήσει νοσταλγία που φτάνει σε ακραίο επίπεδο, είναι σίγουρα αυτό το μαστιχωτό, λευκό και ζαχαρένιο γλυκό που το παίρνεις απλώς με ένα κουτάλι και το βουτάς σε ένα ποτήρι παγωμένο νερό.
Παρότι για εμένα προσωπικά είναι πια συνώνυμο του παρελθόντος και θυμάμαι σαν μία γλυκιά ανάμνηση την προσπάθειά μου να σκαρφαλώσω στον πάγκο της κουζίνας ένα καλοκαιρινό μεσημέρι, όσο οι γονείς μου κοιμούνταν, για να το πιάσω από εκείνο το ψηλό ντουλάπι, έτυχε ένα καλοκαίρι πιο πρόσφατα να το δω σε κατάλογο παραδοσιακού γλυκοπωλείου σε νησί. Ε, και δεν άντεξα.
Αλήθεια, έχεις αναρωτηθεί ποια είναι η ιστορία του; Από πού προέρχεται, πότε έκανε τις πρώτες του «βουτιές» στο νερό και πού τρώγεται ακόμη και σήμερα; Θα τα μάθεις όλα εδώ.
Τι είναι το υποβρύχιο;
Πρόκειται για μια πυκνή ζαχαρώδη μάζα, συνήθως με άρωμα βανίλιας ή μαστίχας, που σερβίρεται πάνω σε κουταλάκι του γλυκού που είναι βυθισμένο μέσα σε ένα ποτήρι με παγωμένο νερό. Εξ ου και «υποβρύχιο», αφού μιμείται το κανονικό υποβρύχιο που βυθίζεται στο νερό.
Στην ουσία αποτελείται από ζάχαρη, νερό, γλυκόζη και άρωμα. Ένα πηχτό σιρόπι που βράζει σε μεγάλα καζάνια, ενώ στη σύγχρονη εποχή χτυπιέται σε μηχάνημα για να γίνει το γνώριμο μαστιχωτό μείγμα.
Σε αρκετές περιπτώσεις, εκτός από το πιο συνηθισμένο άρωμα βανίλιας ή μαστίχας, το υποβρύχιο εμπλουτίζεται και με άλλα αρώματα, όπως τριαντάφυλλο και περγαμόντο, χρωματίζεται με διάφορα χρώματα ζαχαροπλαστικής, ή προστίθενται στο μείγμα ξηροί καρποί και κυρίως φιστίκι Αιγίνης. Η κλασική εκδοχή του όμως αποτελεί την πιο διαχρονική και αγαπημένη των παιδικών μας χρόνων.
Ρίζες από την Πόλη
Η ιστορία του ξεκινά αρκετούς αιώνες πριν. Λέγεται ότι οι ρίζες του κρατούν ήδη από τον 18ο και 19ο αιώνα, όταν Χιώτες ζαχαροπλάστες που δούλευαν στην περιοχή Γαλατάς της Κωνσταντινούπολης ξεκίνησαν να φτιάχνουν αυτή τη λευκή, αρωματισμένη ζαχαρόπαστα.
Από την Κωνσταντινούπολη, και κυρίως τις γυναίκες της Πόλης που το έφτιαχναν και το προσέφεραν για να τρατάρουν τους επισκέπτες τους, το γλυκό πέρασε σε όλη την Ελλάδα και διαδόθηκε ιδιαίτερα κατά τον 19ο αιώνα, ενώ καθιερώθηκε ως ένα διαφορετικό γλυκό του κουταλιού μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Αποτελούσε μάλιστα καλή επιλογή, αφού δεν κόστιζε πολύ και συντηρούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα, επομένως, ανά πάσα στιγμή, ήταν εκεί για να γλυκάνει τους φιλοξενούμενους.
Έχει ενδιαφέρον μάλιστα, ότι λένε πως σε αυτό το γλυκό αναφέρεται η φράση «ζαχαροκάντιο ζυμωτή» που λέμε στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς και ποτέ κανείς δεν καταλάβαινε τι σημαίνει.
Το νοσταλγικό γλυκό του κουταλιού στο σήμερα
Σήμερα, το υποβρύχιο παρασκευάζεται σε ζαχαροπλαστεία και βιοτεχνίες σε ολόκληρη την Ελλάδα. Η αλήθεια είναι πάντως, ότι παρόμοια γλυκίσματα συναντώνται και σε άλλες χώρες που επηρεάστηκαν από την οθωμανική γαστρονομία, όπως η Τουρκία και η Κύπρος. Ωστόσο, ο τρόπος σερβιρίσματος με το κουταλάκι μέσα σε ποτήρι παγωμένου νερού έχει ταυτιστεί κυρίως με την ελληνική παράδοση και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της.
Μάλιστα, σε πολλά τουριστικά σημεία της Ελλάδας, το υποβρύχιο αποτελεί στοιχείο της τοπικής γαστρονομίας και παράδοσης και δεν λείπει από τις επιλογές για τους επισκέπτες. Και βέβαια, οι σχετικές δημοσιεύσεις φωτογραφιών που το απαθανατίζουν, το φέρνουν για τα καλά στη σύγχρονη εποχή.
Σε ταβέρνες, σε παραδοσιακά καφενεία, σε ζαχαροπλαστεία, το υποβρύχιο θα υπάρχει, ίσως πιο σπάνια, αλλά πάντα στις επιλογές για επιδόρπιο και μια γλυκιά γεύση ανά πάσα στιγμή. Και αν θες να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια, τότε - ειδικά το καλοκαίρι - αγόρασε ένα κουτί από το εμπόριο (θα το βρεις άλλωστε σε όλα τα σούπερ μάρκετ) και βάλε το σε εκείνο το ντουλάπι που τώρα πια φτάνεις με ευκολία. Πάρε μία κουταλιά, βούτηξε το σε παγωμένο νερό και απλά απόλαυσέ το!
Φρόντισε μόνο να κλείσεις καλά τη συσκευασία για να μην περάσει μέσα αέρας και το ξεράνει.
Διάβασε ακόμη:
