- Νέα τεστ για το σπίτι επιτρέπουν στους καταναλωτές να ελέγχουν την παρουσία μικροπλαστικών στο πόσιμο νερό, αν και απαιτείται αποστολή δείγματος σε εργαστήριο και αναμονή για τα αποτελέσματα.
- Η αξιοπιστία και η χρησιμότητά τους έχουν περιορισμούς: οι μέθοδοι ανίχνευσης διαφέρουν, δεν εντοπίζουν όλα τα μεγέθη σωματιδίων και δεν υπάρχουν ακόμη θεσμοθετημένα όρια για τις ασφαλείς ποσότητες.
- Οι ειδικοί προτείνουν να αντιμετωπίζουμε συνολικά την έκθεση στα μικροπλαστικά, περιορίζοντας τη χρήση πλαστικών σκευών και δοχείων, αποφεύγοντας τη θέρμανσή τους και αερίζοντας τους εσωτερικούς χώρους.
- Στην Ελλάδα, μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει αντίστοιχη εμπορικά διαθέσιμη εξέταση για ιδιώτες, όπως αυτές που αναπτύσσονται στις ΗΠΑ.
Εν μέσω της ραγδαίας αύξησης της ανησυχίας για τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονούν τα μικροπλαστικά για την υγεία, ορισμένα περιβαλλοντικά εργαστήρια αρχίζουν να διαθέτουν προς πώληση συγκεκριμένα τεστ που θα επιτρέπουν στους καταναλωτές να ελέγχουν αν αυτά τα μικροσκοπικά συνθετικά υλικά υπάρχουν στο πόσιμο νερό τους.
Συγκεκριμένα, το Moore Institute for Plastic Pollution Research, με έδρα την Καλιφόρνια, αναμένει να κυκλοφορήσει μέσα στον τρέχοντα μήνα δύο τεστ μικροπλαστικών για καταναλωτές. Οι πελάτες θα λαμβάνουν ένα ανοξείδωτο δοχείο, στο οποίο θα τοποθετούν δείγμα νερού και θα το αποστέλλουν πίσω στο εργαστήριο. Στη συνέχεια, το εργαστήριο θα αναλύει το δείγμα και θα αποστέλλει τα αποτελέσματα περίπου τέσσερις εβδομάδες αργότερα, σύμφωνα με τον εκτελεστικό διευθυντή του, Win Cowger.
Η εξέταση θα κοστίζει 200 δολάρια, εφόσον ο πελάτης συμφωνεί να δημοσιοποιηθούν τα δεδομένα του από το εργαστήριο, με ανωνυμοποίηση βάσει ταχυδρομικού κώδικα. Η συγκεκριμένη τιμή έχει καθοριστεί με στόχο να ενθαρρυνθεί η κοινοποίηση των δεδομένων. Όσοι επιθυμούν να διατηρήσουν τα αποτελέσματά τους ιδιωτικά θα πληρώνουν 400 δολάρια.
«Προσπαθούμε να μειώσουμε το κόστος όσο το δυνατόν περισσότερο και να επιταχύνουμε τον χρόνο έκδοσης των αποτελεσμάτων, γιατί αυτό θα επιτρέψει σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους να ενημερωθούν για την έκθεσή τους στα μικροπλαστικά», δήλωσε ο Cowger, του οποίου το εργαστήριο ανέπτυξε λογισμικό για την αυτοματοποίηση της ανάλυσης υπερφασματικών εικόνων που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό των απειροελάχιστων σωματιδίων.
Έχουμε μιλήσει πολλές φορές γι’ αυτά, όμως αξίζει να αναφέρουμε ξανά ότι τα μικροπλαστικά αποτελούνται από χιλιάδες διαφορετικές χημικές ουσίες, πολλές από τις οποίες θεωρούνται τοξικές, και έχουν συσχετιστεί με καρδιακές παθήσεις και άλλα προβλήματα υγείας. Ωστόσο, η επιστημονική γνώση σχετικά με τις συνολικές επιπτώσεις τους, καθώς και για τους ακριβείς μηχανισμούς μέσω των οποίων μπορούν να προκαλέσουν βλάβες, βρίσκεται ακόμη υπό εξέλιξη.
Ορισμένοι ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες ότι οι εξετάσεις του πόσιμου νερού για μικροπλαστικά δεν θα συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση της έκθεσης σε αυτά. Όπως επισημαίνουν, άλλες πηγές ενδέχεται να είναι σημαντικότερες από το νερό της βρύσης. Τα μικροπλαστικά μπορούν να εισέλθουν στον οργανισμό τόσο μέσω της εισπνοής σκόνης όσο και μέσω της κατανάλωσης τροφίμων.
Τι μπορούμε να κάνουμε για τη μείωση της έκθεσης στα μικροπλαστικά
Ο Leonardo Trasande, ερευνητής περιβαλλοντικής υγείας και καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Grossman του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU), δήλωσε ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να προσεγγίζουν το ζήτημα πιο συνολικά, εξετάζοντας τρόπους περιορισμού της συνολικής έκθεσής τους στις χημικές ουσίες των πλαστικών.
Προτείνει ορισμένα απλά μέτρα: να χρησιμοποιούμε ανοξείδωτα σκεύη και γυάλινα δοχεία αντί για πλαστικά, να αποφεύγουμε να ζεσταίνουμε πλαστικά σκεύη στον φούρνο μικροκυμάτων ή να τα πλένουμε στο πλυντήριο πιάτων και να ενισχύουμε τον αερισμό των εσωτερικών χώρων. «Δεν χρειάζεται να ξοδέψετε μια περιουσία για να μειώσετε την έκθεσή σας», δήλωσε. Παρόλ' αυτά, η ζήτηση για εξετάσεις μικροπλαστικών αυξάνεται.
Η SimpleLab, εταιρεία περιβαλλοντικών αναλύσεων που προσφέρει τεστ απευθείας στους καταναλωτές μέσω της εμπορικής της επωνυμίας Tap Score, είδε τις πωλήσεις των δύο εξετάσεων νερού για μικροπλαστικά που διαθέτει να τριπλασιάζονται, φτάνοντας περίπου τις 1.800 το 2025, από περίπου 600 το 2024, σύμφωνα με την επιστημονική διευθύντρια της εταιρείας.
Η αποτελεσματικότητα
Βέβαια, σε αντίθεση με άλλους ρύπους του νερού, για τα μικροπλαστικά δεν υπάρχουν κανονιστικά όρια που να καθορίζουν ποια ποσότητα θα μπορούσε να θεωρηθεί «υψηλή» ή επιβλαβής για την ανθρώπινη υγεία. Αυτό δυσκολεύει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων από τους καταναλωτές.
Η Goddard συχνά προσπαθεί να κατευθύνει τους πελάτες προς τεστ για άλλους ρύπους, των οποίων οι επιπτώσεις έχουν μελετηθεί περισσότερο και για τους οποίους υπάρχουν πιο καθιερωμένα επιστημονικά δεδομένα.
Στην κατώτερη βαθμίδα ανάλυσης, η εξέταση Tap Score δίνει ένα απλό αποτέλεσμα τύπου «ναι ή όχι», όπως ένα τεστ εγκυμοσύνης, ενημερώνοντας τον χρήστη για την παρουσία μικροπλαστικών μεγέθους μεγαλύτερου του 1 μικρομέτρου. Η εξέταση αυτή εντοπίζει πολλά μικροπλαστικά, αλλά δεν ανιχνεύει τα ακόμη μικρότερα νανοπλαστικά, τα οποία θεωρείται ότι ενδέχεται να προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία για την υγεία, λόγω της ικανότητάς τους να διεισδύουν στα κύτταρα.
Το τεστ του Moore Institute θα περιορίζεται στην ανίχνευση σωματιδίων μεγαλύτερων των 50 μικρομέτρων, δηλαδή περίπου όσο η διάμετρος μιας ανθρώπινης τρίχας. Χρησιμοποιεί μια διαδικασία διαπιστευμένη από την πολιτεία της Καλιφόρνιας, όπου αναπτύχθηκαν οι τυποποιημένες μέθοδοι ανίχνευσης πριν από την εφαρμογή του προγράμματος παρακολούθησης των μικροπλαστικών στο νερό της πολιτείας.
Το εργαστήριο αναμένει επίσης να διαθέσει μια δεύτερη, όπως τη χαρακτηρίζει ο Cowger, «πιο πειραματική» εξέταση. Αυτή θα χρησιμοποιεί μια μέθοδο που ονομάζεται φασματοσκοπία Raman και θα μπορεί να εντοπίζει σωματίδια μεγέθους ακόμη και 1 μικρομέτρου.
Η Lisa Erdle, οικολόγος με ειδίκευση στην τοξικολογία και διευθύντρια επιστήμης και καινοτομίας στο 5 Gyres Institute, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό ερευνών για τα πλαστικά με έδρα την Καλιφόρνια, υπογράμμισε ότι τα τεστ για μικροπλαστικά βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο.
Ο Trasande, ο ερευνητής του NYU, δήλωσε ότι οι προσπάθειες των καταναλωτών να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα των μικροπλαστικών θα ήταν προτιμότερο να επικεντρωθούν στην πίεση προς τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Άλλοι, ωστόσο, βλέπουν πιθανά οφέλη στο να έχουν οι καταναλωτές πρόσβαση σε περισσότερα προσωπικά δεδομένα σχετικά με την ποιότητα του νερού τους.
Ο James McGrath, καθηγητής βιοϊατρικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Rochester, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει έρευνες για τα μικροπλαστικά, δήλωσε ότι η αυξημένη ενημέρωση θα μπορούσε να επιταχύνει τις απαιτήσεις των πολιτών για περιορισμό της παραγωγής πλαστικών που χρησιμοποιούνται σε καθημερινά προϊόντα. «Οι λύσεις για το πρόβλημα του να γεμίζουμε το σώμα και τις τροφές μας με πλαστικό θα προέλθουν από τη μείωση της χρήσης πλαστικών», δήλωσε.
Τι ισχύει για την Ελλάδα
Στην Ελλάδα, μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει αντίστοιχη εμπορικά διαθέσιμη εξέταση για ιδιώτες, όπως αυτές που αναπτύσσονται στις ΗΠΑ, παρότι βέβαια ελληνικά εργαστήρια πραγματοποιούν αναλύσεις ποιότητας νερού και υπάρχουν ερευνητικές προσπάθειες στον συγκεκριμένο τομέα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πάντως, έχει ήδη θεσπιστεί κοινή επιστημονική μεθοδολογία για τη μέτρηση των μικροπλαστικών στο πόσιμο νερό, με την Απόφαση (ΕΕ) 2024/1441, γεγονός που αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη συστηματικότερη παρακολούθησή τους.
Διάβασε ακόμα: