Σε προηγούμενο άρθρο έχουμε αναφερθεί στο σφουγγάρι της κουζίνας, ως μία από τις πιο σημαντικές εστίες μικροβίων στο σπίτι και την ανάγκη για να το αλλάζεις συχνά. Μία νέα έρευνα όμως δεν στέκεται σε αυτό, αλλά κάνει λόγο για μικροπλαστικά, τα οποία απελευθερώνονται από το σφουγγάρι καθώς πλένουμε τα πιάτα και σκορπίζονται σε νεροχύτη και πιάτα, που στη συνέχεια βέβαια «φιλοξενούν» το φαγητό μας.
Συγκεκριμένα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βόννης στη Γερμανία διαπίστωσαν ότι τα σφουγγάρια κουζίνας ενδέχεται να απελευθερώνουν σημαντικές ποσότητες μικροπλαστικών κατά τη χρήση τους, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Advances.
Τα σφουγγάρια που περιέχουν πλαστικά υλικά φθείρονται σταδιακά κατά την καθημερινή χρήση, με αποτέλεσμα να απελευθερώνουν μικροπλαστικά στα λύματα.
Για να εξηγήσουμε, τα μικροπλαστικά είναι εξαιρετικά μικρά πλαστικά σωματίδια με μέγεθος μικρότερο από 5 χιλιοστά. Έχουν ήδη εντοπιστεί σε θαλασσινά, λαχανικά, ακόμη και στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Υπάρχει επίσης μια ακόμη μικρότερη κατηγορία, τα νανοπλαστικά, τα οποία έχουν διάμετρο περίπου 1 νανόμετρο – περίπου το 1/70.000 του πάχους μιας ανθρώπινης τρίχας.
Πώς διεξήχθη η έρευνα
Για να υπολογίσουν πόσα μικροπλαστικά απελευθερώνει ένα συνηθισμένο σφουγγάρι, οι ερευνητές ζήτησαν από εθελοντές στη Γερμανία και τη Βόρεια Αμερική να χρησιμοποιήσουν έναν από τρεις διαφορετικούς τύπους σφουγγαριών κατά το καθημερινό πλύσιμο των πιάτων.
Πριν και μετά από κάθε χρήση, τα σφουγγάρια ζυγίζονταν ώστε να υπολογιστεί πόσο υλικό είχε χαθεί κατά τη διάρκεια του πλυσίματος. Παράλληλα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια ειδικά σχεδιασμένη συσκευή, την οποία ονόμασαν «SpongeBot», για να προσομοιώσουν την έντονη τριβή που υφίσταται ένα σφουγγάρι κατά το τρίψιμο των πιάτων υπό ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες.
Πόσα μικροπλαστικά απελευθερώνονται
Η μελέτη έδειξε ότι οι ετήσιες εκπομπές μικροπλαστικών κυμαίνονταν από περίπου 0,68 έως 4,21 γραμμάρια ανά άτομο, ανάλογα με τον τύπο του σφουγγαριού.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ως εκπομπές μόνο τα σωματίδια που δεν συγκρατούνται από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και τελικά καταλήγουν στο περιβάλλον.
Όπως ήταν αναμενόμενο, διαπίστωσαν ότι τα σφουγγάρια με μικρότερη περιεκτικότητα σε πλαστικό απελευθέρωναν σημαντικά λιγότερα μικροπλαστικά.
Αν και η ποσότητα ανά άτομο φαίνεται σχετικά μικρή, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία όταν υπολογιστεί σε εθνική κλίμακα.
«Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι εκπομπές θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τους 391 τόνους ετησίως αν χρησιμοποιούνταν παντού ο ίδιος τύπος σφουγγαριού», ανέφεραν οι ερευνητές σε ανακοίνωσή τους.
Παρότι οι μονάδες επεξεργασίας λυμάτων συγκρατούν μεγάλο μέρος αυτών των σωματιδίων, αρκετοί τόνοι εξακολουθούν να καταλήγουν κάθε χρόνο στα υδάτινα οικοσυστήματα ή στο έδαφος, σύμφωνα με τους ίδιους.
Η κατανάλωση νερού έχει ακόμη μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Ακόμη κι έτσι πάντως, παρόλο που τα σφουγγάρια απελευθερώνουν αξιοσημείωτες ποσότητες μικροπλαστικών, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ποσότητα νερού που χρησιμοποιείται κατά το πλύσιμο των πιάτων στο χέρι έχει πολύ μεγαλύτερη περιβαλλοντική επίδραση.
Συγκεκριμένα, υπολόγισαν ότι περίπου το 85% έως το 97% του συνολικού περιβαλλοντικού αποτυπώματος του πλυσίματος των πιάτων στο χέρι οφείλεται στην κατανάλωση νερού, ενώ η συμβολή των μικροπλαστικών στην επιβάρυνση των οικοσυστημάτων είναι συγκριτικά μικρότερη.
Πώς μπορούμε να μειώσουμε το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του πλυσίματος των πιάτων
Για να μειώσουμε το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα από το πλύσιμο των πιάτων, οι ερευνητές προτείνουν τρεις βασικές πρακτικές:
Πρώτον, να προσέχουμε, ώστε η χρήση του νερού να είναι η απαραίτητη, και όχι να το ξοδεύουμε αλόγιστα.
Ίσως τελικά το πλυντήριο πιάτων να είναι και η πιο οικολογική – και οικονομική, γιατί και αυτό μας ενδιαφέρει - επιλογή. Σε μία παλαιότερη μελέτη του Πανεπιστημίου της Βόννης, που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Tenside Surfactants Detergents, οι επιστήμονες σημείωναν ότι «η χρήση πλυντηρίου πιάτων είναι πολύ πιο αποδοτική ως προς τους φυσικούς πόρους και γενικά προσφέρει καλύτερα και πιο υγιεινά αποτελέσματα καθαρισμού σε σύγκριση με το πλύσιμο στο χέρι».
Η δεύτερη συμβουλή που δίνουν είναι να αγοράζουμε σφουγγάρια με μικρότερη περιεκτικότητα σε πλαστικό. Όσο λιγότερο πλαστικό περιέχει ένα σφουγγάρι, τόσο λιγότερα μικροπλαστικά απελευθερώνονται κατά τη χρήση του και καταλήγουν στην αποχέτευση.
Τρίτον, και παρότι, από άποψη βακτηρίων είναι καλό το σφουγγαράκι της κουζίνας να αλλάζει συχνά, οι συγκεκριμένοι ερευνητές προτείνουν να χρησιμοποιούμε το ίδιο σφουγγάρι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Τουλάχιστον, όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αυτή είναι μία καλή πρακτική.
Τέλος, οι ερευνητές καταλήγουν ότι η παράταση της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος μειώνει τη συνολική κατανάλωση πρώτων υλών και περιορίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την παραγωγή και την απόρριψή του.
Διάβασε ακόμα:
