με μια ματιά toggle
- Όλο και περισσότεροι επιλέγουν να μειώσουν ή να διακόψουν το αλκοόλ για λόγους που σχετίζονται με την υγεία, τον ύπνο και την καθημερινότητά τους. Η αύξηση των πωλήσεων ποτών με χαμηλή ή μηδενική περιεκτικότητα σε αλκοόλ δείχνει ότι αυτή η τάση κερδίζει έδαφος.
- Παρότι η αποχή γίνεται σταδιακά πιο αποδεκτή, εξακολουθεί να προκαλεί αμηχανία και αντιδράσεις. Επειδή το αλκοόλ είναι συνδεδεμένο με εξόδους, γιορτές, ταξίδια και κοινωνικές συνήθειες, η απόφαση κάποιου να μην πίνει μπορεί να κάνει τους γύρω του να αναρωτηθούν για τις δικές τους επιλογές ή να αισθανθούν ότι αλλάζει η δυναμική της σχέσης τους.
- Η νηφαλιότητα μπορεί αρχικά να φέρει άγχος και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κάποιος σχετίζεται με τους φίλους, την οικογένεια ή τον σύντροφό του. Δεν σημαίνει, όμως, ότι χρειάζεται να εγκαταλείψει όσα αγαπά: η εμπειρία του Τζος Λούτον δείχνει ότι μπορεί να συνεχίσει να ταξιδεύει και να απολαμβάνει τις κοινωνικές δραστηριότητες, προσαρμόζοντάς τες στη νέα καθημερινότητά του.
Για πολλά χρόνια, ο Αμερικανός συγγραφέας και σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης Τζος Λούτον πίστευε ότι η ποσότητα αλκοόλ που κατανάλωνε ήταν απολύτως φυσιολογική. Παντρεμένος, με δύο παιδιά και μια αγχωτική δουλειά, του άρεσε η τελετουργία τού να φτιάχνει ένα μαρτίνι στο τέλος της ημέρας.
Ορισμένα βράδια έπινε δύο μαρτίνι, ενώ άλλες φορές ακολουθούσαν κρασί ή μπέρμπον. Σε κοινωνικές συγκεντρώσεις, κάποιες φορές παρασυρόταν και έπινε τόσο πολύ, ώστε κατέληγε να αισθάνεται άρρωστος. Κάθε τόσο, έπιανε τον εαυτό του να πληκτρολογεί στην Google την ερώτηση: «Είμαι αλκοολικός;»
Τελικά, ένα επεισόδιο σχετικά με το αλκοόλ από τον νευροεπιστήμονα και παρουσιαστή podcast υγείας Άντριου Χούμπερμαν αναστάτωσε την αντίληψη του για το τι θεωρούσε φυσιολογικό. «Είπε ότι ένα ποτό την εβδομάδα είναι το ενδεδειγμένο, ίσως δύο», δήλωσε ο 39χρονος Λούτον. «Κάποιες εβδομάδες, εγώ έπινα τρία ή τέσσερα ποτά κάθε βράδυ».
Σκέφτηκε, λοιπόν, σοβαρά να σταματήσει το αλκοόλ, αλλά φοβόταν ότι μια τέτοια απόφαση θα ήταν υπερβολική, καθώς δεν θεωρούσε τον εαυτό του αλκοολικό. Αντί να το διακόψει αμέσως, άρχισε να κάνει μικρά διαλείμματα από αυτό. Καθώς όμως όδευε σταδιακά προς τη νηφαλιότητα, μέχρι που τελικά σταμάτησε τελείως να πίνει το 2022, ξαφνιαζόταν από τις αντιδράσεις φίλων, συναδέλφων και συγγενών. Κάποιοι υποβάθμιζαν την απόφασή του, λέγοντάς του ότι δεν είχε πρόβλημα. Πολλοί την αγνοούσαν. Άλλοι γίνονταν ακόμη και επιθετικοί.
Μάλιστα, σε ένα ταξίδι, ένας φίλος του, ο οποίος έπινε πολύ, τον επέπληττε όλο το βράδυ επειδή εκείνος απείχε, χλευάζοντας την απόφασή του με έντονο τρόπο. Όταν ο Λούτον επέστρεψε στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του στις 2 τα ξημερώματα, έτρεμε από την πίεση που είχε υποστεί. «Ήταν σαν να έλεγα: “Παίρνω αυτή την απόφαση για τον εαυτό μου. Κάνω κάτι που είναι πραγματικά δύσκολο για μένα και εσύ υποτιμάς αυτή την προσπάθεια και, κατά συνέπεια, εμένα τον ίδιο”», είπε.
Η γενικότερη τάση
Για δεκαετίες, η αποχή από το αλκοόλ αντιμετωπιζόταν συχνά μέσα από ένα απλό δίπολο: είτε σταματούσες επειδή ήσουν αναγκασμένος είτε συνέχιζες να πίνεις.
Όμως, αυτή η διαχωριστική γραμμή έχει πλέον γίνει πιο ασαφής, καθώς όλο και περισσότεροι μειώνουν την κατανάλωση αλκοόλ ή το εγκαταλείπουν εντελώς για λόγους που ποικίλλουν: από τη σωματική και ψυχική υγεία μέχρι τον ύπνο, την παραγωγικότητα ή ακόμη και τις επιδράσεις των φαρμάκων GLP-1.
Ενδεικτικά, όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο, σύμφωνα με την εταιρεία IWSR, το 2024 αυξήθηκαν κατά 13% οι πωλήσεις προϊόντων με χαμηλή ή μηδενική περιεκτικότητα σε αλκοόλ στις 10 μεγαλύτερες αγορές παγκοσμίως (ΗΠΑ, ΗΒ, Αυστραλία, Βραζιλία, Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία, Νότια Αφρική, Ισπανία). Στις συγκεκριμένες αγορές 61 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι άρχισαν να καταναλώνουν προϊόντα χωρίς αλκοόλ μεταξύ 2022 και 2024, ενώ 38 εκατομμύρια στράφηκαν σε προϊόντα με χαμηλή περιεκτικότητα, σύμφωνα με τη μελέτη της IWSR για τα ποτά χωρίς και με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ. Και αυτό είναι σίγουρα ένα φαινόμενο που παρατηρείται και στην Ελλάδα.
Παρόλα αυτά, οι κοινωνικοί κανόνες και η συμπεριφορά απέναντι στην αποχή από το αλκοόλ παραμένουν ασαφείς. Όταν η Ρούμπι Γουόρινγκτον, η συγγραφέας που επινόησε τον όρο «sober curious», δηλαδή την περιέργεια ή τη συνειδητή διερεύνηση μιας ζωής χωρίς αλκοόλ, άρχισε να απομακρύνεται από το ποτό, οι άνθρωποι έμοιαζαν μπερδεμένοι.
«Η αντίδραση ήταν πάντα: “Μα εσύ δεν έχεις πρόβλημα!”», είπε. Δεν υπήρχε κάποιο καθιερωμένο κοινωνικό πρότυπο για τους ανθρώπους που απλώς αποφάσιζαν ότι το αλκοόλ δεν τους ταίριαζε πλέον.
Ο αντίκτυπος στην κοινωνική ζωή
Μέρος της δυσκολίας οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο είναι δομημένη η κοινωνική μας ζωή. Το αλκοόλ εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι πολλών δραστηριοτήτων που φέρνουν τους ανθρώπους κοντά: ποτά μετά τη δουλειά, κρασί με το δείπνο, σαμπάνια στις γιορτές, μπίρα στους αθλητικούς αγώνες.
Και ενώ η άρνηση ενός ποτού έχει γίνει πολιτισμικά πιο αποδεκτή, εξακολουθεί να μπορεί να προκαλέσει αμηχανία στους άλλους.
Η βιομηχανία του αλκοόλ έχει καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να κάνει την αποχή να μοιάζει άβολη. Έτσι, όταν κάποιος επιλέγει να μην πίνει, η αντίδραση είναι: “Ωχ, μήπως είχε πρόβλημα με το ποτό; Γιατί δεν διασκεδάζει;”».
Ξαφνικά, μια απόφαση που παίρνει ένα άτομο εγείρει ερωτήματα για όλους τους υπόλοιπους: Πόσο αλκοόλ είναι υπερβολικό; Μήπως πρέπει να αλλάξει μια οικογενειακή παράδοση; Τι αποκαλύπτουν οι επιλογές ενός ανθρώπου σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ για τις επιλογές των άλλων;
Σε ορισμένες σχέσεις, το αλκοόλ αποτελεί ένα είδος «τρίτου στοιχείου» - ένα κοινό ενδιαφέρον, όπως το να αγαπά κανείς το καλό φαγητό ή την ποδηλασία. Όταν αυτό το στοιχείο εξαφανίζεται, οι άνθρωποι μπορεί να αναρωτηθούν τι απομένει από τη σχέση τους.
Ο Λούτον ανησυχούσε για το πώς θα επηρέαζε η αποχή από το αλκοόλ τον γάμο του, μιας και η έξοδος σε εστιατόρια αποτελούσαν μία από τις αγαπημένες συνήθειες του ίδιου και της συζύγου του. Συχνά οργάνωναν τα ταξίδια τους γύρω από μενού γευσιγνωσίας και συνδυασμούς φαγητού με κρασί. Αναρωτιόταν, λοιπόν, αν η απομάκρυνση από το αλκοόλ θα άλλαζε αυτό που τους έκανε να είναι το ζευγάρι που ήταν. Η σύζυγός του, όμως, το έβλεπε διαφορετικά.
Για όσους αποφασίζουν να σταματήσουν να πίνουν, η νηφαλιότητα μπορεί αρχικά να τους κάνει να αισθάνονται άβολα, σαν να ξεχωρίζουν υπερβολικά από τους υπόλοιπους. Πολλοί νιώθουν άγχος ακόμη και στην ιδέα να ενημερώσουν τους στενούς τους φίλους όταν σταματάνε να πίνουν, ενώ είναι πολύ πιθανό να αλλάξουν και με άλλους τρόπους και η έκταση των αλλαγών εξαρτάται από παράγοντες όπως η ηλικία, τα χρόνια κατανάλωσης αλκοόλ και ο βαθμός στον οποίο το αλκοόλ είχε ενσωματωθεί στη ζωή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η νηφαλιότητα αποκαλύπτει μια πλευρά του ανθρώπου που οι φίλοι και η οικογένειά του δεν αναγνωρίζουν.
Όλες αυτές οι αλλαγές μπορούν να απειλήσουν τον δεσμό πάνω στον οποίο στηρίζεται μια σχέση. Ορισμένες αλλαγές μπορεί να είναι και απτές. Μελέτες έχουν συνδέσει τη μείωση ή την πλήρη διακοπή της κατανάλωσης αλκοόλ με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, απώλεια βάρους, καλύτερο ύπνο και άλλες βελτιώσεις στην υγεία.
Από την άλλη, για όσους συνεχίζουν να πίνουν, η σύγκριση μπορεί να προκαλεί αμηχανία, σαν η νηφαλιότητα ενός ανθρώπου να «ρίχνει φως» στις δικές τους επιλογές με αρνητικό τρόπο. Ακόμη και οι υποστηρικτικοί φίλοι μπορεί να μπερδευτούν στην προσπάθειά τους να προβλέψουν τι θέλει ή τι χρειάζεται να ακούσει κάποιος που έχει σταματήσει να πίνει.
Η αλλαγή δεν σημαίνει πάντα απώλεια. Ο Λούτον, που αναφέραμε παραπάνω και η σύζυγός του εξακολουθούν να ταξιδεύουν όσο συχνά ταξίδευαν και παλαιότερα. «Λιγότερα επισκέψιμα οινοποιεία, αλλά πολλά διασκεδαστικά μενού γευσιγνωσίας», λέει αστειευόμενος. Οπότε, μάλλον η ζωή και οι σχέσεις μας δεν αλλάζουν τόσο τραγικά, όσο μπορεί να φανταζόμαστε.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμα:
