Έχεις σκεφτεί ποτέ, ότι όταν τρως ένα λαχταριστό burger, δεν δαγκώνεις μόνο ψωμάκι, μπιφτέκι, μαρούλι, ντομάτα και τυρί; Το burger, ή μάλλον, το σκεύος που χρησιμοποιήθηκε για να μαγειρευτεί, πιθανότατα περιέχει ένα μείγμα χημικών ουσιών που οι επιστήμονες πιστεύουν ότι βλάπτει την υγεία, όπως τα γνωστά PFAs, που χρησιμοποιούνται κυρίως στα πλαστικά και σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης, οι φθαλικές ενώσεις και τα BPA, μία χημική ουσία που χρησιμοποιείται για να κάνει το πλαστικό σκληρό και διαφανές.
Αυτές οι χημικές ουσίες δρουν στο σώμα με πολλούς τρόπους: μπερδεύουν τις ορμόνες, διαταράσσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και ενισχύουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Όλες όμως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: συνδέονται άμεσα με το πλαστικό.
Τα μαξιλάρια των καναπέδων, τα χαλιά και οι μοκέτες είναι φτιαγμένα από πολυεστερικές ίνες. Έπιπλα και δάπεδα καλύπτονται με πλαστικά ελάσματα. Η συντριπτική πλειονότητα των τροφίμων τυλίγεται σε πλαστικές συσκευασίες, ενώ δεν είναι λίγοι όσοι μαγειρεύουν με πλαστικές σπάτουλες σε τηγάνια με πλαστική αντικολλητική επίστρωση.
Ομολογουμένως, το πλαστικό έφερε μια νέα εποχή ευκολίας και γέμισε τα σπίτια με φθηνά, αναλώσιμα προϊόντα. Όμως εξέθεσε και τους ανθρώπους σε δεκάδες χιλιάδες χημικές ουσίες, που διαφεύγουν από αυτά τα αντικείμενα στην ατμόσφαιρα του σπιτιού, στο φαγητό, στο νερό και από εκεί, στο ανθρώπινο σώμα. Κάποιες από αυτές τις ουσίες είναι γνωστό ότι διαταράσσουν τις εγκυμοσύνες, προκαλώντας γενετικές ανωμαλίες και προβλήματα γονιμότητας αργότερα στη ζωή. Άλλες έχουν συνδεθεί με καρκίνο και αναπτυξιακά προβλήματα.
Μία εκτενής βάση δεδομένων της Washington Post, που δημιουργήθηκε από επιστήμονες στην Ελβετία και τη Νορβηγία, με 16.000 χημικές ουσίες που σχετίζονται με πλαστικά υλικά, έγινε για να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με χημικά στην καθημερινότητά τους. Από αυτές, περισσότερες από 5.400 θεωρούνται επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι πολλές εξ αυτών βλάπτουν τους ανθρώπους, ακόμη και στα συνήθη επίπεδα έκθεσης.
Πώς μερικές από τις πιο επικίνδυνες χημικές ουσίες περνούν καθημερινά στο σώμα μας
Πολλές χημικές ουσίες των πλαστικών βρίσκονται σε σκεύη, συσκευασίες τροφίμων και μαγειρικά σκεύη που έρχονται σε άμεση επαφή με το φαγητό. Αυτές προστίθενται στο πλαστικό για να το κάνουν πιο εύκαμπτο ή πιο σκληρό, πιο ολισθηρό ή πιο ανθεκτικό στους λεκέδες.
Τα πυροπροστατευτικά, για παράδειγμα, βρίσκονται συνήθως σε έπιπλα ή ηλεκτρονικές συσκευές. Όμως, χάρη στην ανακύκλωση πλαστικών, έρχονται όλο και πιο συχνά σε επαφή με τρόφιμα.
Το μαύρο πλαστικό συχνά κατασκευάζεται από ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα. Μπορεί να περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις επιβραδυντικών φωτιάς, τα οποία έχουν συνδεθεί με το χαμηλότερο IQ και νευροαναπτυξιακά προβλήματα στα παιδιά.
Αντικολλητικά τηγάνια και βιοδιασπώμενα πιάτα και μαχαιροπίρουνα συχνά περιέχουν υπερ- και πολυφθοριωμένες αλκυλικές ουσίες, γνωστές ως PFAS.
Αυτές οι ουσίες, που μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να διασπαστούν στο περιβάλλον ή στο ανθρώπινο σώμα, έχουν συνδεθεί με καρκίνο των νεφρών και των όρχεων, καθώς και με αναπτυξιακά προβλήματα όπως ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ στα παιδιά.
Μελέτες δείχνουν ότι οι φθαλικές ενώσεις, μια κατηγορία χημικών που προστίθενται στο πλαστικό για να το κάνουν ελαστικό και μαλακό, υπάρχουν στη συντριπτική πλειονότητα των τροφίμων που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ, ιδίως στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
Σε μία μελέτη ανεξάρτητης ερευνητικής ομάδας στην Καλιφόρνια, οι επιστήμονες βρήκαν τις ουσίες αυτές στα ¾ των τροφίμων που εξετάστηκαν. Οι κατασκευαστές λένε ότι άρχισαν να αποσύρουν τις φθαλικές ενώσεις από τις συσκευασίες τροφίμων από τη δεκαετία του 2000, όμως οι ουσίες αυτές μπορούν ακόμη να χρησιμοποιούνται σε εξοπλισμό αποθήκευσης ή επεξεργασίας τροφίμων.
Η δισφαινόλη Α (BPA), μια χημική ουσία που χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως τεχνητή μορφή οιστρογόνου, ήταν κάποτε το βασικό συστατικό των πλαστικών μπουκαλιών νερού και της εσωτερικής επένδυσης των κονσερβών. Παρά τις αποσύρσεις από τους κατασκευαστές, έρευνες δείχνουν ότι πολλά τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των κονσερβοποιημένων τροφίμων και ποτών, εξακολουθούν να την περιέχουν. Μελέτη του Consumer Reports εντόπισε αυτές τις ουσίες στο 79% των τροφίμων που εξετάστηκαν, αν και τα επίπεδα έχουν μειωθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Αυτές έχουν συνδεθεί με προβλήματα γονιμότητας και παχυσαρκία.
Οι χημικές ουσίες είναι αυτές που δίνουν στο πλαστικό τις ποικίλες ιδιότητές του. Ένας μόνο τύπος πλαστικού (όπως το PVC) μπορεί να υποστεί επεξεργασία με φθαλικές ενώσεις για να γίνει μαλακό, με σταθεροποιητές για να αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες, με επιβραδυντικά φλόγας για προστασία από τη φωτιά και με χρωστικές ουσίες. Ορισμένες από αυτές τις χημικές ουσίες έχουν χρήσεις πέρα από το πλαστικό. Οι PFAS, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται και σε φυτοφάρμακα. Όμως οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συντριπτική πλειονότητα της χρήσης τους συνδέεται με το πλαστικό. Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, το 93% της έκθεσης στο PFOA - μία από τις πιο μελετημένες PFAS - προέρχεται από τα πλαστικά.
Η χημική βιομηχανία επισημαίνει ότι οι ουσίες αυτές παίζουν σημαντικό ρόλο στη σύγχρονη κοινωνία. «Οι φθαλικές ενώσεις, οι δισφαινόλες, οι PFAS και τα επιβραδυντικά φλόγας εξυπηρετούν κρίσιμες λειτουργίες που βοηθούν στην προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην καθημερινή ζωή», ανέφερε ο Robert Simon, της αμερικανικής ένωσης χημικών. Πρόσθεσε ότι ο FDA έχει κρίνει πως οι φθαλικές ενώσεις και το BPA είναι ασφαλή στις ποσότητες που βρίσκονται στη διατροφή των Αμερικανών.
Όμως οι επιστήμονες λένε ότι αυτό το μείγμα χημικών δημιουργεί ένα «κοκτέιλ» δυνητικά τοξικών ουσιώ,ν που γεμίζουν τα σπίτια μας και το φαγητό μας. Ο κόσμος παράγει περίπου 450 εκατομμύρια μετρικούς τόνους πλαστικού κάθε χρόνο και σχεδόν όλο αυτό περιέχει κάποιο χημικό πρόσθετο.
Οι επιστήμονες παλαιότερα θεωρούσαν τα πλαστικά χημικά αδρανή. Όμως, όπως ήδη μπορεί να γνωρίζεις, οι ουσίες που προστίθενται σε αυτά δεν είναι σταθερά δεσμευμένες. Όταν το πλαστικό θερμαίνεται ή έρχεται σε επαφή με λιπαρά ή όξινα τρόφιμα, οι χημικές ουσίες διαφεύγουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι σχεδόν κάθε άνθρωπος στις ΗΠΑ έχει μετρήσιμα επίπεδα χημικών πλαστικών στο αίμα και στα ούρα του.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι, αν και μεμονωμένα οι ποσότητες μπορεί να είναι μικρές, ο συνδυασμός τους είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός. «Δεν εκτιθέμεθα σε αυτές τις ουσίες μία-μία», λένε. «Εκτιθέμεθα σε μείγματα, συνεχώς».
Τελικά, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι απαιτούνται αυστηρότερα πρότυπα για τις χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά. «Τα φάρμακα που βάζετε στο σώμα σας τίθενται υπό αυστηρό έλεγχο», λένε. «Οι χημικές ουσίες των πλαστικών όχι».
Το πρόβλημα είναι ότι κανένα από τα πλαστικά που χρησιμοποιούμε σήμερα δεν είναι πραγματικά ασφαλές και σίγουρα αυτό δεν είναι ευχάριστο να το ακούμε, αλλά είναι η αλήθεια και απαιτεί την προσοχή μας.
Πηγή: Τhe Washington Post
