Ανοίγεις το ψυγείο και βρίσκεις το μαρούλι μαραμένο, το ψωμί μουχλιασμένο πριν την ώρα του, το τυρί στεγνό στη μία γωνία και «κάτι μυρίζει». Κανείς όμως δεν σου έμαθε ποτέ πώς να αποθηκεύεις σωστά τα τρόφιμα.
Η αλήθεια είναι ότι το ψυγείο έχει ζώνες και ο καταψύκτης έχει κανόνες. Αν μάθεις τα βασικά, θα πετάς λιγότερο φαγητό, θα μειωθούν τα χρήματα που ξοδεύεις, θα διατηρείς περισσότερα θρεπτικά συστατικά - και δεν θα σε περιμένουν πια δυσάρεστες εκπλήξεις.
Το ψυγείο σου έχει ζώνες
Δεν είναι όλα τα ράφια το ίδιο κρύα. Η θερμοκρασία στο ψυγείο κυμαίνεται από 3°C στο κάτω μέρος έως 8°C στην πόρτα. Το πού θα βάλεις τι, κάνει διαφορά ημερών στη διατήρηση. Συγκεκριμένα στο πάνω ράφι, που είναι η πιο ζεστή ζώνη, ~5-8°C τοποθετούνται τα έτοιμα φαγητά, το γιαούρτι, τα τυριά, τα αλλαντικά και ό,τι δεν χρειάζεται μαγείρεμα. Είναι η πιο σταθερή και η πιο ασφαλής ζώνη.
Στα μεσαία ράφια, που είναι η θερμοκρασία ~4-5°C, καλό είναι να βάζεις τα γαλακτοκομικά, τα αυγά (στο ράφι - όχι στην πόρτα), τα γλυκά και τα μαγειρεμένα φαγητά πάντα σε κλειστά δοχεία.
Και τέλος το κάτω ράφι, που είναι η πιο κρύα ζώνη, ~3°C, προορίζεται για ωμό κρέας, κοτόπουλο ή ψάρι και πάντα τοποθετημένα σε κλειστά δοχεία φαγητού. Αυτή η ζώνη είναι πολύ σημαντική γιατί η πιο κρύα θερμοκρασία προστατεύει από βακτήρια και σε περίπτωση που στάξει νερό ή αίμα από το κρέας, δεν θα μολύνει τίποτα από κάτω.
Για το συρτάρι λαχανικών πάλι, αν το ψυγείο σου έχει ρύθμιση, βάλε υψηλή υγρασία για φυλλώδη λαχανικά, όπως μαρούλι, σπανάκι και βότανα και χαμηλή υγρασία για φρούτα που παράγουν αιθυλένιο, όπως μήλα και αχλάδια. Το αιθυλένιο είναι το φυσικό αέριο ωρίμασης και μπορεί να χαλάσει τα διπλανά τρόφιμα εάν συγκεντρωθεί.
Τέλος, η πόρτα του ψυγείου σου αποτελεί την πιο ζεστή ζώνη και η θερμοκρασία κυμαίνεται, γι' αυτό δεν τοποθετείς εκεί γάλα και αυγά. Σίγουρα οι περισσότεροι έχουν συνηθίσει κάτι τέτοιο, αλλά στην πραγματικότητα είναι λάθος. Η πόρτα ανοιγοκλείνει συνέχεια και η θερμοκρασία εκεί ανεβοκατεβαίνει, με αποτέλεσμα το γάλα να χαλάει πιο γρήγορα και τα αυγά να χάνουν τη φρεσκάδα τους. Στην πόρτα ταιριάζουν μόνο προϊόντα όπως: κέτσαπ, μουστάρδα, σάλτσες, μαρμελάδες, χυμοί και νερό.
7 πολύ συχνά λάθη
- Ζεστό φαγητό στο ψυγείο. Ανεβάζει τη θερμοκρασία όλου του ψυγείου και θέτει σε κίνδυνο τα υπόλοιπα τρόφιμα. Άφησέ το 20-30 λεπτά να κρυώσει πρώτα, μετά κλείσε το σε δοχείο και βάλ' το μέσα.
- Ντομάτες στο ψυγείο. Χάνουν γεύση και άρωμα. Οι ντομάτες θέλουν θερμοκρασία δωματίου, εκτός αν έχουν κοπεί, οπότε πρέπει να μπουν στο ψυγείο.
- Πατάτες και κρεμμύδια. Και τα δύο απελευθερώνουν αέρια που επιταχύνουν την αλλοίωση του άλλου. Θα πρέπει να αποθηκεύονται χωριστά, σε σκοτεινό και δροσερό μέρος και ποτέ στο ψυγείο (η πατάτα μετατρέπει το άμυλό της σε ζάχαρη στο κρύο).
- Ψωμί στο ψυγείο. Παραδόξως, ξεραίνεται πιο γρήγορα. Καλύτερα να το βάζεις σε ψωμιέρα ή, αν δεν πρόκειται να το φας σύντομα, στην κατάψυξη σε φέτες.
- Μπανάνες με άλλα φρούτα. Οι μπανάνες είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς αιθυλενίου. Αν τις βάλεις με μήλα ή αβοκάντο, θα τα ωριμάσουν σε λίγες ώρες.
- Βότανα κομμένα σε πλαστικές σακούλες. Ο μαϊντανός, ο άνηθος, το κρεμμυδάκι θέλουν ελεύθερο αέρα και υγρασία. Βάλ' τα σαν ανθοδέσμη σε ένα ποτήρι με λίγο νερό, καλυμμένα χαλαρά με σακούλα, στο ψυγείο. Θα κρατήσουν για περίπου 2 εβδομάδες.
Και μια λέξη για τα θρεπτικά συστατικά
Ο τρόπος που αποθηκεύεις τα τρόφιμα καθορίζει άμεσα πόσα θρεπτικά συστατικά θα φτάσουν τελικά στο πιάτο σου. Τα φυλλώδη λαχανικά χάνουν μέχρι και το 50% της βιταμίνης C μέσα σε 5 μέρες σε λάθος αποθήκευση. Ένας γενικός κανόνας είναι: όσο πιο κρύο, σκοτεινό και ξηρό (ή αεροστεγές), τόσο καλύτερα διατηρούνται τα θρεπτικά συστατικά.
Ο καταψύκτης: ο καλύτερος σου σύμμαχος
Ο καταψύκτης δεν είναι απλά ένα μέρος όπου μπαίνει το κρέας. Είναι εργαλείο για να μη χαραμίζεις φαγητό, να έχεις πάντα κάτι έτοιμο και να διατηρείς πλήρως τα θρεπτικά συστατικά - ένα κατεψυγμένο λαχανικό είναι συχνά πιο θρεπτικό από ένα «φρέσκο» που κάθεται μια εβδομάδα στο ψυγείο.
Οι βασικοί κανόνες
- -18°C ή χαμηλότερα. Αν ο δικός σου καταψύκτης δεν φτάνει, τα τρόφιμα διατηρούνται πολύ λιγότερο.
- Σφράγιση αεροστεγής. Ο μεγαλύτερος εχθρός είναι ο αέρας - προκαλεί το λεγόμενο «freezer burn» (καψίματα κατάψυξης). Βγάλε τον αέρα από τις σακούλες πριν τις κλείσεις.
- Χώρισε σε μερίδες. Ένα μεγάλο κομμάτι κιμά δεν ξεπαγώνει εύκολα, συνεπώς είναι καλύτερο να τον χωρίσεις σε μερίδες πριν τον καταψύξεις.
- Ετικέτα με ημερομηνία. Απλά γράψε με μαρκαδόρο πάνω στη σακούλα ή σε μία ταινία που θα κολλήσεις πάνω, πότε έβαλες κάτι στην κατάψυξη. Θα εκπλαγείς πόσο βοηθά να μην αφήνεις φαγητό για μήνες.
Τι διατηρείται στην κατάψυξη και πόσο
- Ωμό κρέας: μοσχάρι, αρνί, χοιρινό έως 6 μήνες. Κιμάς έως 3 μήνες.
- Κοτόπουλο και πουλερικά: ολόκληρο έως 12 μήνες, κομμάτια έως 9 μήνες.
- Ψάρια: λιπαρά (σολομός, σαρδέλα) έως 3 μήνες, άπαχα (τσιπούρα, μπακαλιάρος) έως 6 μήνες.
- Λαχανικά (βρασμένα ή ζεμαρτισμένα): έως 12 μήνες.
- Ψωμί και αρτοσκευάσματα: έως 3 μήνες.
- Μαγειρεμένα φαγητά: έως 3 μήνες.
Το σωστό ξεπάγωμα
Πραγματοποιείται στο ψυγείο και όχι στον πάγκο. Μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνον (υπολόγισε 12-24 ώρες για μεγάλα κομμάτια), αλλά είναι η πιο ασφαλής μέθοδος και δεν επιτρέπει στα βακτήρια να αναπτυχθούν στη «ζώνη κινδύνου» των 5-60°C.
Για μικρές ποσότητες βέβαια και ο φούρνος μικροκυμάτων στη λειτουργία ξεπαγώματος είναι μια αξιοπρεπής και ακίνδυνη λύση.
Μην παραλείπεις το καθάρισμα
Ξέρεις τι είναι το πιο περίεργο πράγμα με το ψυγείο; Οι περισσότεροι το βλέπουν σαν ένα κουτί που κρατάει τα τρόφιμα φρέσκα - αλλά ξεχνούν ότι το ίδιο δεν καθαρίζεται από μόνο του. Και είναι ένα από τα πιο βρώμικα σημεία της κουζίνας!
Μελέτες έχουν δείξει ότι το συρτάρι των λαχανικών μπορεί να έχει περισσότερα βακτήρια από την τουαλέτα - Salmonella, Listeria, E. coli, μούχλα και ζυμομύκητες. Το κρύο δεν σκοτώνει αυτούς τους μικροοργανισμούς. Απλά τους κάνει πιο αργούς. Και όταν αφήσεις ένα μαρούλι δίπλα σε ένα αγγούρι που έχει ήδη αρχίσει να σαπίζει, τα βακτήρια μεταφέρονται με άνεση από το ένα στο άλλο.
Ένα ακόμη σημείο - παγίδα είναι τα λαστιχάκια της πόρτας. Εκεί συγκεντρώνεται υγρασία, ψίχουλα, μικρά υπολείμματα φαγητού και αναπτύσσεται μαύρη μούχλα (Aspergillus) που ούτε τη βλέπεις ούτε τη σκέφτεσαι. Το ίδιο ισχύει και για το κανάλι απορροής στο πίσω μέρος του ψυγείου, εκεί όπου φεύγει το νερό από τη συμπύκνωση.
Πόσο συχνά χρειάζεται καθαρισμός;
Ένα γρήγορο σκούπισμα ραφιών κάθε εβδομάδα, με λίγο ξύδι και ζεστό νερό - όχι με χλωρίνη που αφήνει οσμές στα τρόφιμα, και ένας γενικός καθαρισμός κάθε δύο μήνες αρκούν.
Άδειασε το ψυγείο, βγάλε τα ράφια και τα συρτάρια, πλύνε τα με σαπουνάδα, στέγνωσέ τα καλά, και σκούπισε καλά και τα λαστιχάκια της πόρτας. Πέντε λεπτά τη βδομάδα, μία ώρα κάθε δύο μήνες. Δεν είναι κόπος - είναι φροντίδα για ό,τι βάζεις στο σώμα σου.
Κάπου εδώ ίσως σκέφτεσαι: «Αλήθεια, τόσα πολλά για ένα ψυγείο;» Και έχεις δίκιο. Δεν χρειάζεται να τα εφαρμόσεις όλα, ούτε να γίνεις υπερβολικός. Αν αλλάξεις μόνο τρία - τέσσερα πράγματα, θα δεις τεράστια διαφορά:
- Βάλε τα αυγά στο ράφι, όχι στην πόρτα.
- Βγάλε τις ντομάτες από το ψυγείο.
- Χώρισε τον κιμά σε μερίδες πριν τον καταψύξεις.
- Βάλε τα βότανα σε ένα ποτηράκι με νερό.
Μόνο αυτά και ήδη θα έχεις λιγότερη σπατάλη τροφίμων, θα μειωθούν τα έξοδά σου και θα τρως πιο νόστιμα. Και ξέρεις τι είναι το πιο ωραίο σε όλο αυτό; Ότι κάθε φαγητό που σώζεις είναι διπλό κέρδος. Χρήματα που δεν πετάς, και ένα πιάτο που κάπου, από κάποιον, με κόπο, φτιάχτηκε. Η μαγειρική δεν αρχίζει από το τηγάνι - αρχίζει από το ψυγείο.
Διάβασε ακόμη:
