Πάντα υπάρχει μία καλή αφορμή για να φάμε λουκουμάδες, οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας. Για πρωινό, για επιδόρπιο μετά το μεσημεριανό, με τον απογευματινό καφέ, ακόμη και τη στιγμή που έρχονται εκείνες τις λιγούρες το βράδυ στον καναπέ. Στις 30 Νοεμβρίου όμως, τη μέρα της γιορτής του Αγίου Ανδρέα, γιατί έχει καθιερωθεί να τους φτιάχνουμε;
Καταρχάς, ο Άγιος Ανδρέας λέγεται και Αντριάς, αφού μαζί με τη γιορτή του αρχίζει να «αντρειεύει» και το κρύο, σύμφωνα με την παράδοση. Τέλος Νοεμβρίου βλέπεις και την επομένη αρχίζει πια ο χειμώνας. Όμως με βάση τη λαογραφία, ο Άγιος προστατεύει τα νοικοκυριά από το κρύο. Έτσι, για να τον τιμήσουν και να εξασφαλίσουν την προστασία του, έφτιαχναν τηγανίτες ή λουκουμάδες.
Βέβαια, ο Άγιος Ανδρέας, ονομάζεται και «Τρυποτηγανάς», επειδή, όπως λέει η παράδοση, τρυπούσε τα τηγάνια όσων δεν έφτιαχναν λουκουμάδες ή τηγανίτες τη μέρα της γιορτής του.
Και γιατί τηγανίτες; Γιατί πρόκειται για την εποχή που έχουμε την πρώτη σοδειά λαδιού της χρονιάς και γιατί πρόκειται για νηστίσιμο γλυκό και η γιορτή του Αγίου Ανδρέα πέφτει μέσα στην περίοδο της νηστείας των Χριστουγέννων. Σε διάφορες περιοχές άλλωστε, όπως για παράδειγμα στην Κρήτη, με το πρώτο λάδι της χρονιάς οι νοικοκυρές σπεύδουν να ετοιμάσουν τηγανίτες ή κουταλίτες, ώστε να το εγκαινιάσουν και να το δοκιμάσουν.
Έτσι λοιπόν, έχει καθιερωθεί στη γιορτή του Αγίου Ανδρέα να φτιάχνουμε κάθε είδους τηγανητές, γλυκές ζύμες, όπως λουκουμάδες και τηγανίτες. Ειδάλλως, σύμφωνα με την παράδοση, το τηγάνι μας κινδυνεύει!
Και μπορεί οι λουκουμάδες να σερβίρονται πια με κάθε λογής topping, όπως πραλίνα σοκολάτας και τριμμένο μπισκότο, ή να γίνονται γεμιστοί, όμως τη μέρα αυτή φτιάχνουμε τους πατροπαράδοτους λουκουμάδες που περιχύνονται με μπόλικο μέλι και πασπαλίζονται με κανέλα και ενίοτε με τριμμένο καρύδι.
Το έθιμο ακολουθείται ακόμη και σήμερα σε πολλά μέρη της Ελλάδας, εκτός από την Κρήτη που προαναφέραμε και φυσικά, από τη λίστα δεν θα μπορούσε να λείπει η Πάτρα, που θεωρείται τόπος μαρτυρίου του Αγίου και γι’ αυτό και σύμβολο της πόλης αποτελεί ο επιβλητικός ναός που χτίστηκε προς τιμήν του, ίσως ο μεγαλύτερος ορθόδοξος ναός στην Ελλάδα και ένας από τους μεγαλύτερους στα Βαλκάνια, με τη χωρητικότητά του να φτάνει τους 7.000 έως 7.500 πιστούς, με βάση τις εκτιμήσεις.
Σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα, ιδιαίτερα στη Νάξο, τη Σάμο και τη Χίο, η μέρα περιλαμβάνει σίγουρα κάποιο τηγανητό γλυκό, ενώ τηγανίτες τη μέρα αυτή φτιάχνουν και στη Μαγνησία, την Ήπειρο και άλλα μέρη της Ελλάδας.
Δες εδώ και μερικές συνταγές για να τιμήσεις τον Άγιο Ανδρέα
