Δυστυχώς, τα περιστατικά καρκίνου εμφανίζονται τελευταία όλο και περισσότερο γύρω μας. Όμως αξίζει πάντα να στρεφόμαστε προς τη θετική πλευρά. Η επιστήμη έχει εξελιχθεί με τέτοιο τρόπο που, όσο συχνή είναι η εμφάνιση της ασθένειας, άλλο τόσο είναι και αντιμετωπίσιμη, σε σχέση με το παρελθόν.
Επίσης, πλέον έχουμε στα χέρια μας γνώση που μας επιτρέπει να υιοθετήσουμε συνήθειες που μπορούν να μας προστατέψουν από αυτόν. Όπως υποστηρίζουν αρκετοί επιστήμονες, περίπου το 40% των περιπτώσεων καρκίνου θεωρούνται προλήψιμες.
Ο Αμερικανός επικεφαλής του τμήματος αιματολογίας και καθηγητής Ιατρικής στο Κέντρο Καρκίνου Sylvester του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι, Δρ. Mikkael A. Sekeres, προτείνει 11 τρόπους για μείωση του κινδύνου.
Κατανάλωνε περισσότερα φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια
«Αυτό που μας έλεγαν οι γονείς μας όταν μεγαλώναμε είναι αλήθεια: τα φρούτα και τα λαχανικά κάνουν καλό στην υγεία μας», λέει ο ίδιος. Μια μελέτη που περιλάμβανε δεδομένα δεκαετιών από περίπου 27.000 ανθρώπους στην Ευρώπη, έδειξε ότι η υψηλή κατανάλωση σταυρανθών λαχανικών, όπως λάχανο, κουνουπίδι, μπρόκολο, λαχανάκια Βρυξελλών, μείωσε τον κίνδυνο τουλάχιστον έξι μορφών καρκίνου σε σύγκριση με τη χαμηλή κατανάλωση. Η υψηλή κατανάλωση φρούτων, από την άλλη, μείωσε τον κίνδυνο επτά μορφών καρκίνου.
Και αν δεν σου αρέσουν αυτά, σημείωσε ότι σχεδόν κάθε λαχανικό που τρως συμβάλλει στην καλύτερη υγεία και πολλά αποτελούν καλές πηγές φυτικών ινών, οι οποίες είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να μειώσεις τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.
Επίσης, ο ίδιος προτείνει την ένταξη δημητριακών ολικής άλεσης, όπως κριθάρι, καστανό ρύζι, κινόα, καθώς και των οσπρίων στη διατροφή.
Μαγειρική με ελαιόλαδο
Η συστηματική κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων βουτύρου συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο σε πρόσφατη μελέτη με περισσότερους από 200.000 ενήλικες στις ΗΠΑ. Αντίθετα, η υψηλότερη κατανάλωση φυτικών ελαίων, όπως το ελαιόλαδο, συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο.
Κατανάλωνε λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας
Έρευνες έχουν βρει συσχέτιση μεταξύ καρκίνου του παχέος εντέρου και κατανάλωσης κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος. Αν σου αρέσει το ψητό κρέας, καλό είναι να γνωρίζεις ότι ορισμένες μελέτες δείχνουν πως όσοι καταναλώνουν περισσότερο από αυτό, μαγειρεμένο σε υψηλές θερμοκρασίες, έχουν ελαφρώς αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Συνεπώς, ο αιματολόγος - ογκολόγος συνιστά να μειώσουμε την κατανάλωσή του.
Απόφυγε τα ζαχαρούχα ποτά και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Η υψηλή κατανάλωση ζαχαρούχων ροφημάτων στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο πρώιμου καρκίνου του παχέος εντέρου. Ερευνητές που μελέτησαν τις διατροφικές συνήθειες ανθρώπων στο Ηνωμένο Βασίλειο βρήκαν επίσης σύνδεση ανάμεσα στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τον κίνδυνο καρκίνου.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα περιέχουν ελάχιστες ή και καθόλου ολόκληρες τροφές και συχνά έχουν πολλές θερμίδες, πολύ αλάτι, ζάχαρη και λιπαρά, ενώ, αντίθετα, είναι φτωχά σε φυτικές ίνες. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν - όπως λογικά ήδη γνωρίζεις - τα πατατάκια, ορισμένα δημητριακά πρωινού, τα κατεψυγμένα γεύματα, ακόμη και ορισμένα γιαούρτια.
Ο Sekeres, επίσης, προτείνει, για να καταλάβεις αν ένα τρόφιμο είναι υπερεπεξεργασμένο, να κοιτάζεις την ετικέτα για συστατικά που σίγουρα δεν έχεις στην κουζίνα σου, όπως πηκτικά, γαλακτωματοποιητές και σταθεροποιητές
Προστατεύσου από τον ήλιο
Να και κάτι που πολλοί παραμελούν. Οι περισσότερες διαγνώσεις μελανώματος και μη μελανωματικών καρκίνων του δέρματος αποδίδονται στην υπεριώδη ακτινοβολία, συμπεριλαμβανομένων των σολάριουμ. Ο κίνδυνος μελανώματος αυξάνεται κατά 75% σε άτομα που κάνουν σολάριουμ πριν την ηλικία των 35 ετών, ενώ αυξάνεται επίσης με τα χρόνια χρήσης και τον αριθμό συνεδριών.
Αυξάνεται επίσης με την ηλικία, κάτι που αντανακλά τη σωρευτική έκθεση στον ήλιο και είναι μεγαλύτερος σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα. «Συνιστώ να φοράτε καπέλο, γυαλιά ηλίου και μακρυμάνικα ρούχα όταν περνάτε πολύ χρόνο έξω, όπως στην παραλία ή σε μεγάλες ποδηλατικές διαδρομές, καθώς και να εφαρμόζετε καθημερινά αντηλιακό με SPF 30 ή υψηλότερο», λέει ο Sekeres.
Περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ
Πολλές μελέτες που διεξήχθησαν επί δεκαετίες σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους δείχνουν ότι το αλκοόλ σχετίζεται με τον καρκίνο. Σε μελέτη της εταιρίας American Cancer Society, η κατανάλωση αλκοόλ συνέβαλε περίπου στο 5% των νέων διαγνώσεων καρκίνου στους άνδρες και περίπου στο 6% στις γυναίκες.
Παρότι συνήθως συνδέουμε το αλκοόλ με καρκίνους της στοματικής κοιλότητας ή του οισοφάγου, ο μεγαλύτερος αριθμός καρκίνων που αποδόθηκαν στο αλκοόλ ήταν στην πραγματικότητα ο καρκίνος του μαστού.
Πόσο αλκοόλ είναι υπερβολικό; Ο κίνδυνος καρκίνου αυξάνεται ανάλογα με τη δόση: όσο περισσότερο πίνεις, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος. Ακόμη και ένα ποτό την ημέρα συνδέεται με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο ορισμένων μορφών της νόσου.
Έλεγξε τα εμβόλια που έχεις κάνει (ή πρέπει να κάνεις)
Κάθε χρόνο, σχεδόν 700.000 καρκίνοι παγκοσμίως αποδίδονται στον HPV, συμπεριλαμβανομένων καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, των γεννητικών οργάνων και του τραχήλου. Χάρη στην εισαγωγή του εμβολίου κατά του HPV, εκτιμάται ότι ο αριθμός ορισμένων λοιμώξεων μειώθηκε πάνω από 70% σε γυναίκες ηλικίας 14-24 ετών τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Το εμβόλιο HPV συνιστάται για όλους έως την ηλικία των 26 ετών και για ορισμένους ενήλικες έως τα 45.
Οι λοιμώξεις από ηπατίτιδα Β αποτελούν τη συχνότερη αιτία καρκίνου του ήπατος παγκοσμίως. «Ελέγξτε το ιατρικό σας ιστορικό για να βεβαιωθείτε ότι έχετε κάνει το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β. Αν έχετε αμφιβολίες, ζητήστε από τον γιατρό σας εξέταση αίματος για αντισώματα και εμβολιαστείτε εφόσον χρειάζεται», εξηγεί ο Sekeres.
Κάνε τις απαραίτητες εξετάσεις για το έντερο, πριν τα 45 έτη
Υπάρχει μία εξέταση που μπορεί πραγματικά να προλάβει τον καρκίνο παχέως εντέρου πριν εμφανιστεί και αυτή είναι η κολονοσκόπηση. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ο γιατρός μπορεί να αφαιρέσει μη φυσιολογικές αναπτύξεις στο παχύ έντερο - που ονομάζονται αδενώματα - πριν εξελιχθούν σε καρκίνο. Γιατί μην ξεχνάς ότι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του καρκίνου είναι η έγκαιρη ανίχνευση και η πρόληψη της εξάπλωσής του.
Ασκήσου τακτικά
Η συστηματική άσκηση συνδέεται με ουσιαστική μείωση του κινδύνου για αρκετές μορφές καρκίνου, μεταξύ αυτών του μαστού, του παχέος εντέρου, της ουροδόχου κύστης, του οισοφάγου, του στομάχου και του ενδομητρίου.
Μελέτη του 2024 έδειξε ότι άνθρωποι που ασκούνταν μόλις δύο ή περισσότερες ώρες την εβδομάδα μείωσαν τον κίνδυνο για καρκίνο τραχήλου, πνεύμονα και μαστού.
Διατήρησε υγιές σωματικό βάρος
Η παχυσαρκία έχει συνδεθεί όχι με μία, αλλά με 13 μορφές καρκίνου. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν αυτή τη σύνδεση, αλλά πιστεύουν ότι σχετίζεται με τη χρόνια φλεγμονή, την αντίσταση στην ινσουλίνη και τα μεταβολικά προβλήματα που συχνά συνοδεύουν την παχυσαρκία. Η διατηρήσιμη απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου.
Μην καπνίζεις
Ήταν αναμενόμενο να υπάρχει και αυτή η συμβουλή στη λίστα. Το κάπνισμα ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας που συνέβαλε στις νέες διαγνώσεις καρκίνου στην προαναφερθείσα μελέτη της American Cancer Society. Συγκεκριμένα, ευθυνόταν για το 86% των διαγνώσεων καρκίνου του πνεύμονα και για πάνω από το 50% των καρκίνων του οισοφάγου και της ουροδόχου κύστης, μεταξύ πολλών άλλων μορφών καρκίνου.
Και επειδή, και στην Ελλάδα, οι περισσότεροι πλέον έχουν καταφύγει στη «λύση» εναλλακτικών μορφών τσιγάρου, η έρευνα τονίζει ότι άλλες μορφές κατανάλωσης καπνού δεν είναι ασφαλέστερες, σε σχέση με το «παραδοσιακό».
«Οι άνθρωποι που διακόπτουν το κάπνισμα μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου: ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα μειώνεται στο μισό μετά από 10 έως 15 χρόνια αποχής και πλησιάζει σχεδόν τα επίπεδα μη καπνιστών για όσους σταματούν πριν από την ηλικία των 40 ετών. Παρόμοια, ο κίνδυνος καρκίνου του οισοφάγου μειώνεται κατά 30% και της ουροδόχου κύστης κατά 50% μετά από 10 χρόνια διακοπής καπνίσματος».
Γιαούρτι: Το θαυματουργό τρόφιμο για το παχύ έντερο
Σε αυτό το σημείο, αξίζει να γνωρίζεις ότι ο επίσης ογκολόγος, Βρετανός αυτή τη φορά, και καθηγητής Βιοϊατρικών Επιστημών στο Anglia Ruskin University, Justin Stebbing, προτείνει ένα απλό τρόφιμο που οι περισσότεροι έχουμε ήδη στο ψυγείο μας, για τη μείωση του κινδύνου νόσησης από καρκίνο του παχέος εντέρου. Ο λόγος για το γιαούρτι!
«Το γιαούρτι θεωρείται αντικαρκινικός σύμμαχος για το έντερο, λόγω της περιεκτικότητας τους σε ωφέλιμα βακτήρια που αναχαιτίζουν τον κίνδυνο της νόσου έως και 20%», αναφέρει ο ίδιος.
Τα πράγματα είναι απλά, αφού μία μερίδα την ημέρα παρέχει στο έπακρο τις θρεπτικές ιδιότητές του, όπως εξηγεί ο ίδιος. Ωστόσο, το «κλειδί» εδώ είναι να επιλέγεις όσο το δυνατόν πιο απλές και φυσικές μορφές γιαουρτιού.
«Διαφορετικές διαδικασίες ζύμωσης μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξη διαφορετικών επίπεδων ωφέλιμων βακτηρίων, γι’ αυτό αναζητήστε γιαούρτια που παράγονται από ζωντανές καλλιέργειες», δήλωσε ο καθηγητής Stebbing και όπως συμπλήρωσε: «τα απλά, μη ζαχαρούχα και πλήρη σε λιπαρά είδη τείνουν να έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα σε χορταστικές πρωτεΐνες και χαμηλότερη ποσότητα ζάχαρης, καθώς και πρόσθετων».
Διάβασε ακόμη:
