Μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι, παρότι τα περισσότερα ψάρια που καταναλώνονται συχνά περιέχουν χαμηλά επίπεδα βαρέων μετάλλων, ο τόνος εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στα είδη με υψηλότερη συγκέντρωση υδραργύρου.
Η έρευνα εξέτασε 20 διαφορετικά είδη ψαριών που διατίθενται στην αγορά της Πολωνίας και κατέγραψε συνολικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα για είδη όπως η ρέγγα, όπου οι συγκεντρώσεις τοξικών στοιχείων ήταν πολύ χαμηλές. Αντίθετα, στον τόνο εντοπίστηκαν υψηλότερα επίπεδα μεθυλυδραργύρου σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ψάρια, γεγονός που ενισχύει τη σύσταση για κατανάλωση με μέτρο.
Συγκεκριμένα, για τις ανάγκες της μελέτης οι ερευνητές ανέλυσαν κοινά είδη ψαριών, όπως ρέγγα, μπακαλιάρο, πεσκανδρίτσα, τσιπούρα, σολομό, σκουμπρί, πέστροφα, γλώσσα, κυπρίνο και τόνο. Ορισμένα δείγματα προέρχονταν από τη Βαλτική Θάλασσα, ενώ άλλα αγοράστηκαν από την αγορά. Για κάθε είδος εξετάστηκαν τουλάχιστον 10 δείγματα, στα οποία μετρήθηκαν κάδμιο, μόλυβδος, συνολικός υδράργυρος, μεθυλυδράργυρος - η πιο τοξική μορφή του - καθώς και συνολικό και ανόργανο αρσενικό. Στόχος ήταν να εκτιμηθούν τόσο οι πραγματικές συγκεντρώσεις των μετάλλων όσο και ο πιθανός κίνδυνος για τον καταναλωτή μέσω τοξικολογικών δεικτών, όπως οι THQ και CR.
Συνολικά, οι συγκεντρώσεις βρέθηκαν κάτω από τα όρια ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών οργανισμών. Πιο αναλυτικά, το κάδμιο κυμάνθηκε μεταξύ 0,002 και 0,009 mg/kg, ο μόλυβδος μεταξύ 0,010 και 0,033 mg/kg, ο μεθυλυδράργυρος μεταξύ 0,010 και 0,108 mg/kg και το ανόργανο αρσενικό κάτω από 0,02 mg/kg. Οι δείκτες κινδύνου παρέμειναν χαμηλοί, γεγονός που υποδηλώνει ότι η τακτική κατανάλωση αυτών των ψαριών θεωρείται γενικά ασφαλής.
Η βασική εξαίρεση ήταν ο τόνος. Οι μέσες συγκεντρώσεις συνολικού υδραργύρου έφτασαν περίπου τα 0,9 mg/kg και του μεθυλυδραργύρου τα 0,68 mg/kg — τιμές που πλησιάζουν το ευρωπαϊκό όριο του 1 mg/kg και σε ορισμένες περιπτώσεις το υπερβαίνουν. Οι δείκτες THQ για τον μεθυλυδράργυρο ήταν περίπου διπλάσιοι από τις συνιστώμενες τιμές ασφαλείας, ένδειξη ότι η συχνή κατανάλωση μπορεί να αυξήσει την έκθεση πέρα από τα προτεινόμενα επίπεδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο τόνος είναι επικίνδυνος ως τρόφιμο, αλλά ότι χρειάζεται μέτρο, ιδιαίτερα για παιδιά, εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες, που είναι πιο ευαίσθητες στις νευροτοξικές επιπτώσεις της ουσίας.
Η παρουσία βαρέων μετάλλων στα ψάρια σχετίζεται κυρίως με το περιβάλλον και όχι με την επεξεργασία τους. Τα μεγαλύτερα και θηρευτικά ψάρια, που ζουν περισσότερα χρόνια και τρέφονται με μικρότερους οργανισμούς, τείνουν να συγκεντρώνουν υψηλότερες ποσότητες στους ιστούς τους. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί προτείνουν ποικιλία στην κατανάλωση ψαριών, συνδυάζοντας μικρά είδη - όπως σαρδέλες, αντσούγιες και σκουμπρί - με μεγαλύτερα, ενώ ο τόνος και ο ξιφίας καλό είναι να καταναλώνονται λιγότερο συχνά.
Το ζήτημα του τόνου
Η περιεκτικότητα του τόνου σε μεθυλυδράργυρο έχει απασχολήσει επανειλημμένα οργανισμούς καταναλωτικής προστασίας. Ο ιταλικός οργανισμός Salvagente, για παράδειγμα, δημοσίευσε το 2023 έλεγχο σε 16 κονσέρβες τόνου σε ελαιόλαδο, διαπιστώνοντας σημαντικές διαφορές στις συγκεντρώσεις υδραργύρου, αν και όλα τα προϊόντα βρίσκονταν εντός των νόμιμων ορίων. Το 2024, η γαλλική ΜΚΟ Bloom ανέλυσε 148 κονσέρβες τόνου και εντόπισε πέντε περιπτώσεις όπου τα επίπεδα υδραργύρου ξεπερνούσαν το επιτρεπτό όριο.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε μεθυλυδράργυρο μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα, ιδιαίτερα στα παιδιά, των οποίων ο εγκέφαλος βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. Πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα μνήμης και προσοχής, διαταραχές λόγου και κινητικές ή οπτικές δυσλειτουργίες. Κατά την εγκυμοσύνη, η πρόσληψη υδραργύρου μέσω μολυσμένων ψαριών μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εμβρύου.
Η σοβαρότητα του προβλήματος έχει οδηγήσει σε διεθνείς πρωτοβουλίες, όπως η Minamata Convention on Mercury, που υπογράφηκε το 2013 και πήρε το όνομά της από την πόλη Minamata της Ιαπωνίας, όπου τη δεκαετία του 1950 σημειώθηκε σοβαρή περιβαλλοντική καταστροφή λόγω μόλυνσης από υδράργυρο. Η σύμβαση προβλέπει περιορισμούς και ελέγχους στη χρήση της ουσίας σε προϊόντα και βιομηχανικές διαδικασίες, με στόχο τη μείωση της έκθεσης του ανθρώπου και του περιβάλλοντος.
Διάβασε ακόμη:
