«Να βάλουμε στη μέση και ένα μπουγιουρντί;» Φράση που σίγουρα έχεις αναφέρει σε κάποια ταβέρνα ή μεζεδοπωλείο που έχεις βγει με την παρέα σου. Και είναι αυτό το λαχταριστό μεζεδάκι με πρωταγωνίστρια τη φέτα που έρχεται συνήθως σε καυτό πήλινο σκεύος με τη μελωμένη από το ψήσιμο ντομάτα και την πιπεριά του, τα πικάντικα μπαχαρικά και το μπόλικο ζουμάκι, που μέσα στην απλότητά του, είναι απλά ακαταμάχητο. 

Ένας από τους πιο αγαπημένους μεζέδες σε όλη την Ελλάδα, αλλά ακόμη περισσότερο στη Μακεδονία και τη Θράκη, το μπουγιουρντί έχει ίσως λίγο ανατολίτικο χαρακτήρα. Γενικά, η διάδοση του συνδέεται συχνά με τις γαστρονομικές παραδόσεις των προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Κωνσταντινούπολη, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Ελλάδα μετά το 1922. Οι κουζίνες αυτές χρησιμοποιούσαν συχνά λευκά τυριά, πιπεριές, καυτερά μπαχαρικά και πήλινα σκεύη, στοιχεία που συναντάμε και στο μπουγιουρντί. Θα τα δούμε όμως όλα στη συνέχεια. 

Λίγοι γνωρίζουν ότι η λέξη «μπουγιουρντί» δεν ξεκίνησε ως όνομα φαγητού. Συνήθως, οι πιο παλιοί ανέφεραν αρκετές φορές τη φράση «ήρθε το μπουγιουρντί» με μία απογοήτευση και, προφανώς, δεν εννοούσαν τον τυρένιο μεζέ. 

Από πού προέρχεται η λέξη

Συνταγές με φέτα Φέτα: 48 συνταγές με το δημοφιλές ελληνικό τυρί

Η λέξη «μπουγιουρντί» προέρχεται από την οθωμανική τουρκική λέξη buyruldu ή buyuruldu, που σημαίνει «διετάχθη», «δόθηκε εντολή» ή «επίσημη διαταγή». Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήταν ένα επίσημο διοικητικό έγγραφο ή διαταγή που εξέδιδε κάποιος αξιωματούχος. 

Αργότερα, η λέξη έλαβε τη σημασία του εγγράφου που έφερνε συνήθως δυσάρεστα νέα, όπως μια φορολογική επιβάρυνση, μια κλήση για πληρωμή ή κάποια διοικητική υποχρέωση. Γι' αυτό ακόμη και σήμερα, οι παλαιότεροι χρησιμοποιούν τη φράση «μου ήρθε μπουγιουρντί», εννοώντας ότι έλαβαν έναν λογαριασμό, πρόστιμο ή κάποιο άλλο δυσάρεστο έγγραφο.

Πώς κατέληξε να είναι μεζές

Και τώρα βέβαια θα μου πεις «πώς μία δυσάρεστη έκφραση έφτασε να δώσει το όνομά της σε ένα πεντανόστιμο έδεσμα;»

Η αλήθεια είναι ότι η ακριβής προέλευση του φαγητού δεν είναι απολύτως τεκμηριωμένη, όμως η επικρατέστερη εκδοχή τοποθετεί τη γέννησή του στη Βόρεια Ελλάδα, κυρίως στη Θεσσαλονίκη και στις γύρω περιοχές, κατά τον 20ό αιώνα.

Σύμφωνα με μία λαϊκή παράδοση, οι ταβερνιάρηδες και οι μεζεδοπώλες συνήθιζαν να ψήνουν γρήγορα φέτα με πιπεριές και καυτερά υλικά σε μικρά πήλινα σκεύη. Το αποτέλεσμα ήταν τόσο πικάντικο και καυτερό, ώστε παρομοιάστηκε με το δυσάρεστο σοκ που προκαλούσε κάποτε ένα πραγματικό μπουγιουρντί.

Μία άλλη εκδοχή βέβαια λέει ότι το μπουγιουρντί πήρε το όνομά του από τις παραγγελίες - «εντολές» που έδιναν οι Τούρκοι στους ταβερνιάρηδες, χρησιμοποιώντας το ρήμα που αναφέραμε παραπάνω, για να ζητήσουν έναν μεζέ με ψημένη φέτα και καυτερή πιπεριά. 

Η εξέλιξη της συνταγής

Το αρχικό μπουγιουρντί ήταν εξαιρετικά απλό: αποτελούνταν από φέτα, καυτερή πιπεριά και λίγο λάδι. Με τα χρόνια η συνταγή εμπλουτίστηκε με ντομάτα, μπούκοβο, ρίγανη, ακόμη και κάποιο άλλο τυρί που λιώνει, συνδυαστικά με τη φέτα, όπως το κασέρι. 

Το σίγουρο είναι ότι ένα αυθεντικό μπουγιουρντί που πρέπει να περιλαμβάνει πάντα τη φέτα και το καυτερό στοιχείο. Και κάτι ακόμη: ότι είναι απλά μπουκιά και συχώριο!

Διάβασε ακόμη:

Και η συνταγή για να το φτιάξεις στο σπίτι