Ένα αυξανόμενο σύνολο επιστημονικών στοιχείων δείχνει ότι τουλάχιστον ορισμένες περιπτώσεις της νόσου Πάρκινσον μπορεί να ξεκινούν στο έντερο, μέσω της εξάπλωσης μιας μη φυσιολογικής πρωτεΐνης από το στομάχι στον εγκέφαλο - μια διαδικασία που θεωρείται ότι μπορεί να διαρκεί δεκαετίες.
Η πρωτεΐνη αυτή, μια λανθασμένα διπλωμένη μορφή της α-συνουκλεΐνης, αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της ασθένειας, καθώς συσσωρεύεται σε τοξικές «συστάδες» στον εγκέφαλο και συμβάλλει σε κινητικά προβλήματα όπως τρόμος, δυσκαμψία και βραδύτητα. Το τι προκαλεί την α-συνουκλεΐνη να διπλώνεται λανθασμένα, περνώντας από τη φυσιολογική σε μια παθολογική μορφή που προκαλεί βλάβες, παραμένει άγνωστο.
Μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένα άτομα με Πάρκινσον εμφανίζουν εναποθέσεις της λανθασμένα διπλωμένης α-συνουκλεΐνης σε σχεδόν ολόκληρη την έκταση του πεπτικού συστήματος. Η χρόνια δυσκοιλιότητα και άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα Πάρκινσον - που θεωρείται ότι προκαλούνται από αυτές τις εναποθέσεις - μπορούν συχνά να εμφανιστούν περισσότερο από μία δεκαετία πριν τη διάγνωση. Επιπλέον, σε πειράματα σε ποντίκια, η λανθασμένα διπλωμένη α-συνουκλεΐνη που εγχύθηκε στο έντερο μετακινήθηκε μέχρι τον εγκέφαλο, οδηγώντας σε κινητική δυσλειτουργία και γνωστική έκπτωση τύπου Πάρκινσον.
Η υπόθεση του «εντερικού ξεκινήματος» της νόσου Πάρκινσον και το γεγονός ότι η γενετική εξηγεί μόνο το 10 έως 15% των συνολικών περιπτώσεων, έχει ωθήσει τους ερευνητές να εξετάσουν τη διατροφή ως πιθανό παράγοντα στην ανάπτυξη της.
Η σύνδεση μεταξύ διατροφής και Πάρκινσον
Παρόλο που οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες είναι περιορισμένες, αρκετές έρευνες έχουν συνδέσει διατροφικά πρότυπα και επιμέρους τροφές με τον κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον.
Για παράδειγμα, η τακτική κατανάλωση καφέ και τσαγιού σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η παρατήρηση δεν ισχύει για τον ντεκαφεϊνέ, γεγονός που υποδηλώνει ότι η καφεΐνη είναι υπεύθυνη για την προστατευτική δράση. Η συχνή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο, ιδιαίτερα στους άνδρες. Αντίθετα, η υψηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών έχει συνδεθεί με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης Πάρκινσον αργότερα στη ζωή.
Παρότι αυτές οι μελέτες δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, αποτελούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς την κατανόηση του πώς οι τροφές που καταναλώνουμε μπορεί να επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου και γιατί ορισμένοι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον από άλλους.
Ακόμα η άσκηση είναι εδώ και καιρό γνωστό ότι μειώνει τον κίνδυνο Πάρκινσον και μπορεί επίσης να βελτιώσει τη λειτουργικότητα σε ανθρώπους που έχουν ήδη διαγνωστεί.
Ο ρόλος της δίαιτας MIND και της Μεσογειακής Διατροφής
Η έρευνα της Silke Cresswell-Appel, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιατρικής/νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας εστιάζει στον ρόλο του μικροβιώματος και της διατροφής στη νόσο Πάρκινσον και σε συναφείς εγκεφαλικές διαταραχές, με την ελπίδα να ανακαλυφθούν παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής που βοηθούν τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία. Σε μια μελέτη του 2021, εκείνη και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στις διατροφικές συνήθειες και την ηλικία έναρξης της Πάρκινσον σε 167 άτομα με τη νόσο.
Η δίαιτα MIND, μια παραλλαγή της μεσογειακής δίαιτας που στοχεύει στη μείωση της γνωστικής έκπτωσης, προωθεί την κατανάλωση φυλλωδών λαχανικών, μούρων και πουλερικών, ενώ μειώνει την κατανάλωση τηγανητών τροφών και γλυκών. Οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν πιο πιστά τη δίαιτα MIND τείνουν να εμφανίζουν τη νόσο σε μεγαλύτερη ηλικία. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν ιδιαίτερα έντονο στις γυναίκες, διότι όσες ακολουθούσαν περισσότερο τη δίαιτα εμφάνισαν Πάρκινσον κατά μέσο όρο 17,4 χρόνια αργότερα από εκείνες που την ακολουθούσαν λιγότερο.
Επιπλέον, η μεσογειακή διατροφή, που χαρακτηρίζεται από υψηλή κατανάλωση λαχανικών, οσπρίων, φρούτων, δημητριακών ολικής άλεσης και ελαιόλαδου, έχει επίσης συνδεθεί με 25% χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης Πάρκινσον.
Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Αρκετές μελέτες έχουν επίσης συνδέσει την υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι βιομηχανικά παραγόμενα προϊόντα που περιέχουν πρόσθετα ή συστατικά που δεν χρησιμοποιούνται συνήθως στη σπιτική μαγειρική. Μερικά παραδείγματα είναι τα εμπορικά παραγόμενα ψωμιά, τα περισσότερα δημητριακά πρωινού, τα αρωματισμένα γιαούρτια, τα χοτ ντογκ, τα κατεψυγμένα έτοιμα γεύματα, τα πατατάκια, τα αναψυκτικά και οι μπάρες σοκολάτας.
Σε μελέτη του 2025 που παρακολούθησε για 26 χρόνια 42.853 άτομα τα οποία αρχικά δεν είχαν Πάρκινσον, καταγράφοντας την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, διαπίστωσε - αφού προσαρμόστηκαν παράγοντες όπως η ηλικία, η φυσική δραστηριότητα και το κάπνισμα - ότι οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν τα περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είχαν περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν τρία ή περισσότερα πρώιμα σημάδια Πάρκινσον σε σύγκριση με όσους τα κατανάλωναν λιγότερο. Η μείωση της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων σε αυτό το σημείο είναι σίγουρα μια ισχυρή σύσταση, τονίζουν οι ερευνητές.
Πηγή: The Washington Post
Διάβασε ακόμη:
