Στο εξωτερικό πολλές φορές αναφέρουν το γιαούρτι ως «greek yoghurt» σε συνταγές και μενού και όντως το γιαούρτι έχει ιδιαίτερα στενή σύνδεση με τη χώρα μας. Κι όμως, η λέξη δεν είναι ελληνική. Εδώ που τα λέμε, αν το σκεφτείς, θυμίζει μάλλον πιο ανατολίτικη.
Η λέξη προέρχεται από την τουρκική λέξη «yoğurt», η οποία ανάγεται στο ρήμα «yoğurmak», που σημαίνει ζυμώνω, ανακατεύω, κάνω κάτι να πήξει. Μέσω της οθωμανικής παρουσίας στον ελλαδικό χώρο, η λέξη πέρασε στη νεοελληνική, προσαρμόστηκε στη δική μας προφορά και καθιερώθηκε στη γλώσσα και την καθημερινότητα ως «γιαούρτι».
Το γιαούρτι, ή αλλιώς το ζυμωμένο γάλα, ήταν γνωστό ήδη από την αρχαιότητα σε πολλούς λαούς, συμπεριλαμβανομένων και των Ελλήνων.
Ωστόσο, δεν υπήρχε στην αρχαία ελληνική γλώσσα ένας όρος που να αντιστοιχεί ακριβώς στο σημερινό γιαούρτι, όπως αυτό παράγεται.
«Και πώς το έλεγαν τότε»; Θα μου πεις. Οι αρχαίοι και μεταγενέστεροι Έλληνες χρησιμοποιούσαν περιγραφικούς όρους. Ο πιο χαρακτηριστικός είναι το «ὀξύγαλα», δηλαδή το ξινισμένο ή ζυμωμένο γάλα. Εμφανίζονται επίσης εκφράσεις όπως «πηκτό γάλα» ή «παχύγαλα», που αποδίδουν την υφή και τη διαδικασία πήξης, χωρίς όμως να ταυτίζονται πλήρως με το σύγχρονο γιαούρτι.
Θα πούμε, ωστόσο, ότι παρότι η λέξη έχει άλλη προέλευση, το γιαούρτι εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής διατροφής.
Ένα προϊόν που τρώμε χιλιάδες χρόνια
Η αξία του γιαουρτιού είναι αναγνωρίσιμη ήδη από το μακρινό παρελθόν. Οι λαοί της Μέσης Ανατολής καταναλώνουν ζυμωμένο γάλα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Στην Ανατολική Μεσοποταμία και την περιοχή της σημερινής Συρίας και Λιβάνου, υπάρχουν παρασκευάσματα που μοιάζουν με γιαούρτι ήδη από την αρχαιότητα.
Αλλά και στην Περσία, το σημερινό Ιράν, υπήρχε το mast ή maast, που σημαίνει απλά «ξινισμένο γάλα» και ήταν βασικό στοιχείο της διατροφής.
Στην Ινδία, από την άλλη, υπάρχει το dahi, ένα ζυμωμένο γάλα που μοιάζει με γιαούρτι και χρησιμοποιείται ευρέως στη μαγειρική και στα ροφήματα (π.χ. lassi).
Υπήρχε, τέλος, έντονα και στα Βαλκάνια, σε χώρες όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Κροατία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Και λίγο πιο κάτω λοιπόν, στην Ελλάδα φυσικά.
Διάβασε ακόμη:
