Η μελιτζάνα έχει καταγωγή από την Ινδία και μπορεί η επιστημονική ονομασία της να είναι Solanum melongena, όμως οι Άγγλοι τη λένε eggplant (ίσως γιατί ο καρπός της έχει ωοειδές σχήμα), οι Γάλλοι aubergine, οι Ιταλοί melanzane και εμείς μελιτζάνα - παραλλάσσοντας κάπως το λατινικό επιστημονικό της όνομα. 

Σε κάθε περίπτωση, είναι μονοετές φυτό του γένους Στρύχνον (Solanum) της οικογένειας των Στρυχνοειδών (Solanaceae) και καλλιεργείται τόσο στην ύπαιθρο όσο και σε θερμοκήπια. 

Οι ποικιλίες της μελιτζάνας είναι πολλές και διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος και το σχήμα του καρπού τους (μικρό, μεσαίο, μεγάλο, ωοειδές, κυλινδρικό, σφαιρικό, φλασκοειδές, μακρουλό, καμπυλωτό, κλπ), ενώ το χρώμα των καρπών της ποικίλει από μωβ, βαθύ μωβ, ανοιχτό μωβ με άσπρες ανταύγειες, αλλά και λευκό, πράσινο, μωβ με πράσινες ανταύγειες, βαθύ γαλάζιο, κόκκινο ή και κιτρινωπό. 

Η σάρκα του καρπού είναι σπογγώδης και περιέχει σπόρια. Η χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή παγκοσμίως είναι η Κίνα, δεύτερη η Ινδία και τρίτη η Τουρκία. Στην Ευρώπη, πρώτη στην παραγωγή μελιτζάνας είναι η Ιταλία και ακολουθούν η Ισπανία και η Ελλάδα. Η μεγαλύτερη παραγωγή ελληνικής μελιτζάνας γίνεται στην Κρήτη, όπου καλλιεργείται το 50% της εγχώριας παραγωγής. 

Οι κυριότερες ελληνικές ποικιλίες

Οι κυριότερες ελληνικές ποικιλίες είναι: του Λαγκαδά με μακριούς καρπούς, βάρους 150 γρ. περίπου και χρώματος σκούρου μωβ, η τσακώνικη μελιτζάνα Λεωνιδίου (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης από το 1996), με μακριούς καρπούς, βάρους 120-150 γρ. και μωβ χρώματος, καθώς και η Σύρου, μία πρώιμη ποικιλία με τους μεγαλύτερους σκούρους μωβ καρπούς που φτάνουν και τα 300 γρ.! Είναι χοντροί και στρογγυλοί, ή σε σχήμα αχλαδιού. Πολύ γνωστές είναι επίσης η λευκή μελιτζάνα της Σαντορίνης και η πράσινη της Ανάφης και της Τήνου

Στη λαϊκή της γειτονιάς μου πάντως αγόρασα μελιτζάνες από τον Νίκο Γεωργάρα, ενός μερακλή παραγωγού, που καλλιεργεί διάφορες ποικιλίες μελιτζάνας, οι οποίες με τρέλαναν με το μικρό τους μέγεθος, τα διαφορετικά σχήματα και φυσικά τα χρώματά τους: μικρούτσικες μωβ, άσπρες και μικρούλες σαν αυγά, πράσινες μικρές και μακρουλές, μεσαίου μεγέθους φλάσκες χρώματος μωβ με λευκές ανταύγειες.