Ο καφές σίγουρα σε ξυπνά καθημερινά. Ή τουλάχιστον, έτσι νομίζεις ή αυτό γνωρίζεις εδώ και πολλά χρόνια. Η αλήθεια είναι ότι πολλές μελέτες έχουν εμφανιστεί κατά καιρούς για την επίδραση του καφέ στον οργανισμό μας, τα οφέλη, αλλά και τα αρνητικά του.
Μία νέα μελέτη, ωστόσο, υποστηρίζει κάτι που ίσως δεν έχουμε ξανακούσει και, σίγουρα, δεν είχαμε φανταστεί, σχετικά με τον καφέ. Ότι η καφεΐνη μπορεί να σε βοηθήσει στη γενικότερη έλλειψη ύπνου που μπορεί να έχεις.
Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Publishing Group από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης εξετάζει πώς η έλλειψη ύπνου επηρεάζει τη μνήμη και τι ρόλο μπορεί να παίξει η καφεΐνη σε αυτή τη διαδικασία.
Σε πρώτο στάδιο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και λίγες ώρες στέρησης ύπνου είναι αρκετές για να διαταράξουν τη λειτουργία του «ιππόκαμπου», μιας περιοχής του εγκεφάλου που είναι κρίσιμη για τον σχηματισμό και την αποθήκευση των στοιχείων στη μνήμη. Συγκεκριμένα, επηρεάζεται μια υποπεριοχή που ονομάζεται CA2, η οποία σχετίζεται με την κοινωνική μνήμη, δηλαδή την ικανότητά σου να αναγνωρίζεις και να θυμάσαι άλλα άτομα.
Σύμφωνα με την επιστήμη, η έλλειψη ύπνου μειώνει την ικανότητα των νευρώνων να ενισχύουν τις μεταξύ τους συνδέσεις, κάτι που αποτελεί βασικό μηχανισμό για τη μάθηση και τη μνήμη.
Για τις ανάγκες της έρευνας, χρησιμοποιήθηκαν ποντίκια, τα οποία όντως, κατά τη διάρκεια του πειράματος παρουσίασαν εμφανή προβλήματα μνήμης. Όπως επισημαίνει ο φυσιολόγος Lik-Wei Wong, «η στέρηση ύπνου δεν προκαλεί μόνο κόπωση, αλλά διαταράσσει συγκεκριμένα κυκλώματα μνήμης».
Και σε αυτό το σημείο, ερχόμαστε στο βασικό ζητούμενο, τον καφέ. Η καφεΐνη φάνηκε να αντιστρέφει αυτή τη δυσλειτουργία, μέσω ενός συγκεκριμένου βιολογικού μηχανισμού. Κάτι σαν να σου «αναπληρώνει» τον ύπνο, ένα πράγμα.
Όπως λένε οι επιστήμονες, κατά τη διάρκεια της παρατεταμένης εγρήγορσης, συσσωρεύεται στον εγκέφαλο αδενοσίνη, μια ουσία που λειτουργεί ως «σήμα κόπωσης», μειώνοντας τη νευρωνική δραστηριότητα και καταστέλλοντας τη συναπτική επικοινωνία. Η καφεΐνη δρα μπλοκάροντας τους υποδοχείς της αδενοσίνης, εμποδίζοντας έτσι αυτή την ανασταλτική επίδραση. Με αυτόν τον τρόπο αποκαθίσταται η δραστηριότητα των νευρώνων και επανέρχεται η συναπτική πλαστικότητα στην περιοχή CA2, επιτρέποντας στα κυκλώματα μνήμης να λειτουργήσουν ξανά πιο φυσιολογικά.
Με απλά λόγια, η έρευνα δείχνει ότι η καφεΐνη δεν λειτουργεί απλώς ως διεγερτικό που σε κρατά ξύπνιο, όπως πολλοί νομίζουμε, αλλά ότι μπορεί να επηρεάζει άμεσα και με θετικό τρόπο συγκεκριμένα νευρωνικά κυκλώματα που έχουν επηρεαστεί αρνητικά από την έλλειψη ύπνου.
Μην χαίρεσαι βέβαια, ότι θα ξενυχτάς και πίνοντας το καφεδάκι σου θα είναι όλα όπως πρέπει. Οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία του ύπνου για την υγεία και εξηγούν ότι το αποτέλεσμα που προσφέρει ο καφές είναι προσωρινό και δεν υποκαθιστά σε καμία περίπτωση τον ύπνο, ο οποίος παραμένει απαραίτητος για τη σωστή και μακροπρόθεσμη λειτουργία της μνήμης.
Καφές για να μη γεράσουμε, αλλά και για να είμαστε χαρούμενοι
Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε και άλλες δύο έρευνες που έχουν να κάνουν με τα θετικά στοιχεία του καφέ για τον οργανισμό. Η μία τον συνέδεσε με την υγιή γήρανση και η άλλη με την ικανότητά του να φτιάχνει την ψυχολογία.
Συγκεκριμένα, στην πρώτη περίπτωση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά συμπέραναν ότι η καφεΐνη προσφέρει οφέλη για την υγιή γήρανση, αφού δεν περιέχει μόνο καφεΐνη. Είναι επίσης πλούσιος σε μια σειρά από αντιοξειδωτικά και άλλες ιδιότητες που μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή και να βοηθήσουν στην προστασία από κυτταρικές βλάβες, οι οποίες επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό το ζήτημα της γήρανσης.
Στη δεύτερη περίπτωση, να σου θυμίσουμε ότι, όπως είχαμε γράψει πριν λίγο καιρό, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Bielefeld στη Γερμανία και το Πανεπιστήμιο Warwick στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξαν μέσω μελέτης πώς ο καφές μπορεί πραγματικά να μας φέρει περισσότερη χαρά. Για τις ανάγκες της μελέτης οι ερευνητές παρακολούθησαν δηλώσεις ανθρώπων σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τον καφέ στην καθημερινή τους ζωή. Οι ερωτήσεις αφορούσαν το αν είχαν καταναλώσει ρόφημα με καφεΐνη τα τελευταία 90 λεπτά, τα τρέχοντα συναισθήματά τους σε κλίμακα από 0 ως 100, αν ένιωθαν θετικά συναισθήματα (ικανοποίηση, ενθουσιασμό, ευτυχία) ή αρνητικά (θλίψη, αναστάτωση, ανησυχία), το επίπεδο κόπωσής τους και το κοινωνικό πλαίσιο της κατανάλωσης καφέ, δηλαδή αν ήπιαν μόνοι τους ή με κάποιον άλλον.
Μετά τη συλλογή των δεδομένων, η ομάδα ανακάλυψε ότι τα άτομα που καταναλώνουν καφεΐνη ανέφεραν ότι αισθάνονται πιο ευδιάθετα και χαρούμενα μετά την κατανάλωση καφέ ή τσαγιού. Ωστόσο, αυτό το φαινόμενο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ώρα της ημέρας, με τη μεγαλύτερη βελτίωση της διάθεσης να παρατηρείται μέσα στις πρώτες δυόμισι ώρες, μετά το ξύπνημα. Το φαινόμενο της θετικής αυτής διάθεσης μειώνεται καθώς προχωρά η μέρα, αλλά αυξάνεται ελαφρώς ξανά αργά το βράδυ.
Μήπως τελικά ο καφές δεν είναι απλά ένα γευστικό ρόφημα και μία ωραία καθημερινή συνήθεια;
Διάβασε ακόμη:
