Τις προάλλες βρέθηκα ξανά σε μια από τις πιο αγαπημένες μου ταβέρνες στην Πλάκα, τη Σαΐτα. Ένας χώρος με μεγάλη ιστορία, που μου έμαθαν οι γονείς μου, αφού ως οικογένεια που έζησε όλα της τα χρόνια στο κέντρο την επισκεπτόμασταν συχνά - κυρίως για τον τηγανητό μπακαλιάρο της, που σερβίρεται όλο τον χρόνο, αλλά και για τα θαλασσινά και τα μαγειρευτά της. 

Έχει κάτι από παλιά Αθήνα· κι αν πετύχεις καλό καιρό και κάτσεις στα τραπέζια επί της Κυδαθηναίων, νιώθεις για λίγο σαν να ταξιδεύεις πίσω στον χρόνο.

Με την 25η Μαρτίου να πλησιάζει, δεν γινόταν να μην τιμήσουμε τον μπακαλιάρο της - αλλά και να γνωρίσουμε από κοντά τους σημερινούς ιδιοκτήτες, που φαίνεται πως συνεχίζουν την παράδοση με τον καλύτερο τρόπο.

Για την ιστορία 

Η Σαΐτα θεωρείται σήμερα μία από τις πιο ιστορικές ταβέρνες της Πλάκας, μετρώντας πάνω από 55 χρόνια ζωής. Ξεκίνησε από τον Γιώργο και τη Βασιλική Ζαχαροπούλου και πλέον στο τιμόνι βρίσκονται η Μαίρη, ο Ανδρέας και η Φωτεινή - τα παιδιά της οικογένειας που συνεχίζουν την παράδοση. «Αυτοί που νοίκιαζαν στους γονείς μας, τώρα νοικιάζουν σε εμάς», μου είπε η Φωτεινή Ζαχαροπούλου.

Στην αρχή, το μαγαζί ήταν μόνο ο υπόγειος χώρος που συναντάς φτάνοντας στο ιστορικό κέντρο. Κατεβαίνεις τα σκαλιά και νιώθεις σαν να μπαίνεις σε χρονομηχανή. Το πρώτο πράγμα που τραβά την προσοχή είναι η τοιχογραφία στον απέναντι τοίχο, έργο του λαϊκού ζωγράφου Γιώργου Σαββάκη.

«Απεικονίζει την παλιά Αθήνα και είμαστε από τις λίγες ταβέρνες όπου έχει διασωθεί έργο του. Μάλιστα προστατεύεται και από το Υπουργείο Πολιτισμού», μου λέει η Μαίρη. «Ο Σαββάκης ήταν αυτοδίδακτος ζωγράφος, που δούλευε ως σερβιτόρος σε διάφορα μαγαζιά της Αθήνας και δημιούργησε πολλές τοιχογραφίες σε πάνω από 40 ταβέρνες της Πλάκας. Αναγνωρίστηκε μετά τον θάνατό του».

«Ο Σαββόπουλος μας έχει αναφέρει στη βιογραφία του, λέγοντας πως εδώ έγραψε τραγούδι, ενώ από τη Σαΐτα έχουν περάσει άνθρωποι της διανόησης και καλλιτέχνες από τις μπουάτ της εποχής. Δεν υπάρχει φωτογραφικό υλικό - οι γονείς μου δεν ήταν άνθρωποι του μάρκετινγκ. Δεν υπάρχει όμως άνθρωπος που να μην έχει έρθει», με ενημερώνει η Φωτεινή. «Πολύ κοντά έμενε και η Ιωάννα Τσάτσου, ποιήτρια και αδερφή του Γιώργου Σεφέρη. Ήταν το αγαπημένο της μαγαζί, ερχόταν σχεδόν κάθε βράδυ και μία από τις τελευταίες της επιθυμίες ήταν να έρθει να φάει εδώ». 

«Σίγουρα θα ήταν και οι γονείς σας έτσι», σχολιάζω, με τη Φωτεινή να συμφωνεί, συμπληρώνοντας πως ήταν ανοιχτοί, φιλικοί και γεμάτοι ζωντάνια.

Στα τραπεζάκια του υπογείου, στρωμένα με καρό τραπεζομάντιλα, ανάμεσα στις τοιχογραφίες, θα δεις παλιά βαρέλια κρασιού που έχουν μείνει από άλλη εποχή, αλλά και ένα ψυγείο από τη δεκαετία του ’60 που λειτουργεί ακόμη κανονικά - μια μικρή υπενθύμιση πως ό,τι φροντίζεται, αντέχει στον χρόνο. 

Όσο για το όνομα του μαγαζιού, προέρχεται από τη σαΐτα του αργαλειού, όμως η Φωτεινή προτιμά να το συνδέει με τη σαΐτα που παίζαμε παιδιά, αυτή τη γρήγορη, παιχνιδιάρικη κίνηση που, όπως λέει, ταιριάζει απόλυτα στη φιλοσοφία τους.

Όσα θα δοκιμάσεις 

«Ο μπακαλιάρος καθιερώθηκε ως το ψάρι της 25ης Μαρτίου γιατί ήταν παστός και διατηρούνταν εύκολα. Οι άνθρωποι που ζούσαν σε ορεινές περιοχές δεν είχαν πρόσβαση σε φρέσκο ψάρι, οπότε ο μπακαλιάρος στο αλάτι ήταν πάντα μια ασφαλής επιλογή. Ήταν και ένα φαγητό που άρεσε πολύ στους Έλληνες, αρκετά οικονομικό για την εποχή - κάτι που σήμερα δεν ισχύει - και ταίριαζε ιδανικά με κρασί και ρετσίνα. Ακόμα ταιριάζει, απλώς ο κόσμος δεν πίνει το ίδιο», μου είπε η Φωτεινή.

Εδώ ο μπακαλιάρος έρχεται τραγανός, με ωραία, χρυσαφένια κρούστα και λευκή, αφράτη σάρκα, ενώ η σκορδαλιά με πατάτα και μπόλικο ελαιόλαδο είναι όσο έντονη πρέπει - ιδανική αν την αγαπάς. Αν είσαι σαν εμένα και σε «ρίχνει» λίγο η σκορδαλιά, μην σηκωθείς αμέσως από το τραπέζι, δώσε λίγο χρόνο στον εαυτό σου.

Τα φαγητά εδώ είναι απλά και ουσιαστικά. «Απλοί κατσαρολάδες είμαστε», σχολιάζει ο Ανδρέας, συνοψίζοντας με τον πιο ειλικρινή τρόπο τη φιλοσοφία της κουζίνας. Ανάμεσα στα πιάτα που ξεχωρίζω και σου προτείνω, πέρα από τον μπακαλιάρο σκορδαλιά, είναι το αρνάκι λεμονάτο, οι λαχανοντολμάδες και η μελιτζάνα φούρνου - ένα πιάτο που έχει προσθέσει η Φωτεινή στο μενού. «Η μελιτζάνα φούρνου και μια μικρή διαφοροποίηση που έκανα στο κοτόπουλο με πατάτες είναι οι μόνες αλλαγές. Κατά τα άλλα, δεν πειράξαμε τίποτα. Όλα τα πιάτα παραμένουν όπως τα έφτιαχναν οι γονείς μας. Νιώθαμε πως αν αλλάζαμε κάτι, θα άλλαζε και η ιστορία του μαγαζιού - και δεν το θέλαμε αυτό». 

Οι τηγανητές πατάτες τους είναι λουκούμι, το τζατζίκι χειροποίητο, η φάβα βελούδινη σαν αφρός και σε κάθε μπουκιά νιώθεις πως δοκιμάζεις αυθεντικές, σπιτικές, μαμαδίστικες γεύσεις. Όσο για το αλκοόλ που θα συνοδεύσει τις επιλογές σου, μπορείς να διαλέξεις ανάμεσα σε εξαιρετικό χύμα κρασί και ρετσίνα Γαβαλά, αλλά και εμφιαλωμένες ετικέτες από τα κτήματα Σκούρα, Βιβλία Χώρα, Μπουτάρη και Μουσών. Λειτουργούν με κρατήσεις, οπότε φρόντισε να τηλεφωνήσεις άμεσα αν θέλεις να εξασφαλίσεις τραπέζι - εγώ, πάντως, έκλεισα ήδη.